Nitroglizerina

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Nitroglizerina
Nitroglycerin.svg
Formula kimikoa C₃H₅N₃O₉
SMILES kanonikoa [N+(=O)[O-])O[N+](=O)[O-])O[N+](=O)[O-]&zoom=2.0&annotate=none 2D eredua]
InChl 3D eredua
Osatuta nitrogeno, hidrogeno, oxigeno eta karbono
Aurkitze data 1847
Mota nitrate (en) Itzuli
Ezaugarriak
Dentsitatea
1,6 g/cm³ (20 °C)
Disolbagarritasuna 0,1 g/100 g (ura, 20 °C)
Fusio-puntua 13 °C
Deskonposizio-puntua 60 °C (maximum (en) Itzuli)
50 °C (minimum (en) Itzuli)
Lurrun-presioa 0,0003 mmHg (20 °C)
Masa molekularra 227,003 u
Erabilera
Konposatu aktiboa Gonitro (en) Itzuli, Minitran (en) Itzuli, Rectiv (en) Itzuli, NitroMist (en) Itzuli, Nitrostat (en) Itzuli, Nitro-Bid (en) Itzuli, Nitro-Dur (en) Itzuli, Nitrol (en) Itzuli, Nitrolingual (en) Itzuli eta pharmaceutical preparation of nitroglycerin (en) Itzuli
Rola Nitric Oxide Donors (en) Itzuli, vasodilator agent (en) Itzuli, Lehergai eta farmako
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
2
2
4
Denbora laburreko esposizio muga 0,1 mg/m³ (baliorik ez)
Esposizioaren goiko muga 2 mg/m³ (Ameriketako Estatu Batuak)
IDLH 75 mg/m³
Eragin dezake Nitroglycerin exposure (en) Itzuli
Identifikatzaileak
InChlKey SNIOPGDIGTZGOP-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia 55-63-0
ChemSpider 4354
PubChem 4510
Reaxys 1802063
Gmelin 28787
ChEBI 165859
ChEMBL CHEMBL730
NBE zenbakia 0143, 0144, 1204, 3064 eta 3319
RTECS zenbakia QX2100000
ZVG 41320
DSSTox zenbakia QX2100000
EC zenbakia 200-240-8
ECHA 100.000.219
MeSH D005996
RxNorm 4917
UNII G59M7S0WS3
NDF-RT N0000145909
KEGG D00515

Nitroglizerina (CH2NO3-CHNO3-CH2NO3) glizerolaren nitrazioz lortzen den lehergai indartsua da (glizeril trinitratoa). Molekulak hiru nitrato talde ditu.

Ascanio Sobrerok aurkitu zuen 1847an. Egoera puruan likido koloregabea bada ere, normalean kolore horia izaten du, nahiko likatsua da, eta 1,6 g/cm3-ko dentsitatea du. 13 °C-an izozten da. Toxikoa da.

Jotzen denean lehertu egiten da, eta horregatik nitroglizerinaren ekoizpena arriskutsua izan da denbora luzean; gaur egun, ordea, arrisku hori ia desagertu da, segurtasun-sistemei esker. Glizerinak azido nitriko eta azido sulfuriko nahaste batekin erreakzionatzean eratzen da. Ziur asko, munduan gehien ekoizten den lehergaia da. Nobelek 1870. urtean asmatu zuen dinamitaren jatorrizko osagai eragilea da, eta 1880. urtean tunelak eraikitzeko erabiltzen zen. Kerik gabeko bolbora askoren osagai gisa erabiltzen da. Nitroglizerinak baditu erabilpenak medikuntzan ere odol hodiak zabaltzeko, bihotzeko minaren kontra, etab.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]