Nitroglizerina

Wikipedia, Entziklopedia askea
Nitroglizerina
Nitroglycerin.svg
Formula kimikoaC3H5N3O9
SMILES kanonikoa[N+(=O)[O-])O[N+](=O)[O-])O[N+](=O)[O-]&zoom=2.0&annotate=none 2D eredua]
InChl3D eredua
Osatutanitrogeno, hidrogeno, oxigeno, karbono eta glyceryl (en) Itzuli
Aurkitze data1847
Motanitrate ester (en) Itzuli
Ezaugarriak
Dentsitatea
1,6 g/cm³ (20 °C)
Disolbagarritasuna0,1 g/100 g (ura, 20 °C)
Fusio-puntua13 °C
Deskonposizio-puntua60 °C (gehienez)
50 °C (gutxienekoa)
Lurrun-presioa0,0003 mmHg (20 °C)
Masa molekularra227,003 Da
Erabilera
Konposatu aktiboaGonitro (en) Itzuli, Minitran (en) Itzuli, Rectiv (en) Itzuli, NitroMist (en) Itzuli, Nitrostat (en) Itzuli, Nitro-Bid (en) Itzuli, Nitro-Dur (en) Itzuli, Nitrol (en) Itzuli, Nitrolingual (en) Itzuli eta pharmaceutical preparation of nitroglycerin (en) Itzuli
Rolanitric oxide donors (en) Itzuli, hodi-zabaltzaile, lehergai eta farmako
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
2
2
4
Denbora laburreko esposizio muga0,1 mg/m³ (baliorik ez)
Esposizioaren goiko muga2 mg/m³ (Ameriketako Estatu Batuak)
IDLH75 mg/m³
Eragin dezakeNitroglycerin exposure (en) Itzuli
Identifikatzaileak
InChlKeySNIOPGDIGTZGOP-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia55-63-0
ChemSpider4354
PubChem4510
Reaxys1802063
Gmelin28787
ChEBI165859
ChEMBLCHEMBL730
NBE zenbakia0143, 0144, 1204, 3064 eta 3319
RTECS zenbakiaQX2100000
ZVG41320
DSSTox zenbakiaQX2100000
EC zenbakia200-240-8
ECHA100.000.219
MeSHD005996
RxNorm4917
UNIIG59M7S0WS3
NDF-RTN0000145909
KEGGD00515
PDB LigandTNG

Nitroglizerina (CH2NO3-CHNO3-CH2NO3) glizerolaren nitrazioz lortzen den lehergai indartsua da (glizeril trinitratoa). Molekulak hiru nitrato talde ditu.

Ascanio Sobrerok aurkitu zuen 1847an. Egoera puruan likido koloregabea bada ere, normalean kolore horia izaten du, nahiko likatsua da, eta 1,6 g/cm3-ko dentsitatea du. 13 °C-an izozten da. Toxikoa da.

Jotzen denean lehertu egiten da, eta horregatik nitroglizerinaren ekoizpena arriskutsua izan da denbora luzean; gaur egun, ordea, arrisku hori ia desagertu da, segurtasun-sistemei esker. Glizerinak azido nitriko eta azido sulfuriko nahaste batekin erreakzionatzean eratzen da. Ziur asko, munduan gehien ekoizten den lehergaia da. Nobelek 1870. urtean asmatu zuen dinamitaren jatorrizko osagai eragilea da, eta 1880. urtean tunelak eraikitzeko erabiltzen zen. Kerik gabeko bolbora askoren osagai gisa erabiltzen da. Nitroglizerinak baditu erabilpenak medikuntzan ere odol hodiak zabaltzeko, bihotzeko minaren kontra, etab.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]