Objektibotasun

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search

Objektibotasun norberaren aurreiritzien, interesen edo zaletasunen mende ez dagoena da.[1].

Adibidez, laranja batzuk mahai baten gainean edukita, "laranjak daude hor" diogunean guztiz objektiboa dela esaten dugu. Horrela, objektiboa eta subjektiboa adierazpen, iritzi, pertzepzio eta oro har ezagutza osatzen duten elementuei (adibidean, laranjei buruzkoak) aplikatzen zaizkien kategoriak dira.  Zerbait objektiboa dela esaten da, inoren (hau da, subjektuaren) ikuspuntu edo iritzia kontuan hartu gabe egia edo faltsua denean, egiaztatu egin daitekeenean, eta beraz, egitate, behaketa eta datuetan beste ezertan oinarritzen ez denean[2].

Ezagutzan eta zientzian objektiboak diren adierazpenak soilik hartu behar dira kontuan, baina gizarte batean harremanak eratzeko, beharrezkoa da subjektiboak diren iritziak alderatzea. Dogmatismoa baztertuz,  zeinaren aldaera bat erabat objektiboa den zientismoa den, subjektibotasuna gizartearen eraketaren funtsezko osagaia da, beraz.[3]

Definizio orokorrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zentzu ontologikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Helburuak, zentzu ontologikoan, objektu bati dagokiona edo, orokorrean, objektu bat osatzen duena ezaugarritzen du. Bai modu pasiboan, dagoeneko eratuta dagoen zerbaiten egiaztapen huts gisa, bai objektibazio baten zentzu aktiboan, hau da, aurretik existitzen ez zen objektu bat eratzeko prozesuan.

Objektibotasuna objektu baten errealitatea den hura da. Objektibotasunaren irizpide ohikoenetako bat edozein subjektu kognitiborekiko independentzia da. "Objektuaren errealitatearen" zentzu metafisikoan hartuta, objektibotasuna, alde batetik, itxura soila, ilusioa, fikzioa denaren aurkakoa da, eta, bestetik, soilik mentala edo izpirituala denaren aurkakoa, fisikoa edo materiala denaren aurkakoa.

Zentzu epistemikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Objektibotasunaren kontzeptua, alde batetik, darabilgun objektuaren kontzeptuaren mende dago, eta, bestetik, dagokion arloaren berezko arau arautzaileen mende. Zientzian, arau horiek diziplina bakoitzaren berezko metodologia zientifikoa osatzen dute.

Objektibotasuna zentzu epistemikoan ez da egiaren sinonimoa, nahiz eta askotan bi kontzeptuak nahasten ditugun. Ezagutza eta irudikapenen "konfiantza-indizea" edo "kalitatezkoa" da.

Era berean, ez da objektuarekiko fideltasunaren sinonimoa ("errealitatearekiko fidela"), nahiz eta hori izan bere irizpide ohikoenetako bat; izan ere, objektiboa dena eta ez dena bereiztea ahalbidetzen duten irizpide arauemaileak eremu bakoitzean bertako kideen edo adituen komunitateak finkatzen ditu.

Zentzu etikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Subjektu baten helburua planteamendu epistemikoekin zein moralekin lotuta dago. Normalean neutraltasunean, inpartzialtasunean edo inpertsonaltasunean formulatzen dugu. Subjektua bere baitatik urruntzea da, objektura hurbiltzeko, objektibotasuna eta subjektibotasuna elkarren artean baztertzen dituen kontzepzio batetik.

Objektibotasuna kazetaritzan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Objektibotasuna kazetaritzaren ezaugarri nagusitzat hartzen da, gaurkotasuna eta interesarekin batera [4]. Objektibotasuna kazetaritzan ezinezkoa da, baina ez kazetariek hala nahi dutelako, baizik eta informazioa pertsona batek, subjektu batek, kudeatzen duen momentutik, objektibotasuna galdu egiten duelako nahitaez. Hitzen aukeraketa, kontakizuneko protagonistak, ekintzak eta haien ordena… Kazetariaren aukeraketa dago bazter guztietan. Dena den, objektibotasuna handiagoa ala txikiagoa izan daiteke.[5]

Kazetaritza generoetan hiru genero nagusi bereizten dira[4]:

  1. Genero berriemaileak
  2. Iritzi generoak
  3. Genero nahasiak

Aitzitik, hiru genero horiek ez dira objektibotasunean oinarritzen. Genero berriemailea da guztiz objektiboa den bakarra.[4]

Kazetaritza estiloan objektibotasunak honako ezaugarri hauek ditu[4]:

  1. Erreferentzia pertsonalik ez.
  2. Osagai adierazgarririk ez.
  3. Esanahi konnotatiborik ez.
  4. Datuen ekarpen ugaria.

Hala ere, batzuen ustetan, pertsona bakoitzak errealitateari begiratzeko modu propio bat dauka, bere esperientzian eta testuinguru pertsonalean oinarrituta. Ondorioz, objektibotasuna ez da existitzen eta ezinezkoa da kazetari bati guztiz neutrala izateko eskatzea.[6]

Jean Michel-Apathie:

« Objektibotasuna ez da existitzen. Inor ez da objektiboa. Kazetaritza subjektibotasunaren maisutasuna da, bakoitzak nondik herren egiten duen onartzea, eta subjektibotasun horri hitza baimentzea. Hori hala, gozoak ala gaziak izan, gertaerek agintzen dute beti, eta horiek ahal bezain zehatz eta zorrotz kontatzen jakin behar da. Ez da ahantzi behar kazetaritza, lanbideaz gain, ofizioa ere badela. Horregatik diot subjektibotasunaren maisutasunak distantziara daramala.(...) »

[7]


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. «Euskaltzaindiaren Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-14.
  2. «Objektiboa eta subjektiboa» Gizapedia 2018-03-22 . Noiz kontsultatua: 2020-04-14.
  3. «Objektiboa eta subjektiboa» Gizapedia 2018-03-22 . Noiz kontsultatua: 2020-04-14.
  4. a b c d «1.- KAZETARITZA GENEROAK - euskara eta literatura 3» sites.google.com . Noiz kontsultatua: 2020-04-14.
  5. «Kazetaritza eta objektibotasuna • ZUZEU» ZUZEU 2011-04-28 . Noiz kontsultatua: 2020-04-14.
  6. «Kazetaritza -» Alea.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-14.
  7. «'Boterearen etengabeko konkista da politika'» Argia . Noiz kontsultatua: 2020-04-14.