Onddo hodei

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Onddo laino baten diagrama: aire freskoa suzko toroidearen barnean goruntz zurrupatua da, gainaldean dela hoztu eta bere itxura ezaguna hartzen du.

Onddo hodeia, leherketa erraldoi batek eragindako ke, su eta hondakinez osatutako onddo itxurako hodeia da. Nagusiki, jendeak leherketa nuklearrekin lotzen dituen arren, kasu hauetan onddo nuklearra deitzen zaie, neurri horietako beste motako leherketak ere hodei hau sor dezakete, tartean Naturan berak sorturikoako leherketak. Sumendi leherketek edota Lurraren aurka talka egindako meteoroak edo kometak bezalako gorputz espazial txikiek ere onddo hodeiak sortu ditzazkete.

Onddo hodeiak lurzorutik hurbil dentsitate txikiko gas masa handi bat agertzean sortzen dira, Rayleigh-Taylor ezegonkortasuna eraginez. Gasen masa arin goratzen denez, odeiaren gainaldean beren ardatzen inguruan bortizki bira egiten duten zurrunbiloak sortzen dira, hauek behealdeko ke eta hondakinak zutabea goruntz zurrupatzen dute, "enbor" bat sortuz. Gas masak jada bere inguruko aireak bezainbesteko dentsitaterik ez duen garaiera batera iritsi eta norabide guztietara banatuko da. Hondakinak aldiz, lurzorutik zurrupatuak eta garaiera handietara goratuak, banatuak eta azkenean eroriz bukatuko dute.

Inoiz argazkirik ateratzea lortu izan den onddo hodei handienak Shoemaker-Levy 9 kometak Jupiter planetaren aurka talka egin zuenekoa izan ziren, horietako batzuk laino geruzetatik ehundaka kilometrora goratu ziren.

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Onddo hodei Aldatu lotura Wikidatan