Edukira joan

Orihuela

Wikipedia, Entziklopedia askea
Orihuela
Espainiako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Valentziako Erkidegoa
ProbintziaAlacanteko probintzia
AlkateaJosé Vegara Durá
Izen ofizialaOrihuela
Posta kodea03300, 03189, 03310–03318 eta 03320
INEk ezarritako kodea03099
HerriburuaOrihuela
Geografia
Koordenatuak38°05′08″N 0°56′49″W / 38.0856°N 0.9469°W / 38.0856; -0.9469
Mapa
Azalera365,44 km²
Altitudea236 m eta 23 m
MugakideakAlbatera, Algorfa, L'Alguenya, Almoradí, Benejúzar, Benferri, Bigastro, Callosa de Segura, Catral, Coix, Granja de Rocamora, El Fondó de les Neus, Hondón de los Frailes, Rafal, Redován, La Romana, Pilar de la Horadada, San Miguel de Salinas, Torrevieja, Jacarilla, Murtzia, Beniel, Santomera, Fortuna eta Abanilla
Demografia
Biztanleria84.560 (2025)
alt_left 42.557 (%50,5) (%49,5) 41.722 alt_right
Dentsitatea231 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakEl Quisco eta Zacatecas
MatrikulaA
Hizkuntza ofizialagaztelania
orihuela.es

Orihuela (valentzieraz Oriola) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Baix Segura/Vega Baja eskualdean eta Alacanteko probintzian kokatua. Eskualdeko hiri nagusia, gune historikoa eta hiriburua da.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 86.164 biztanle zituen.

Banaketa administratiboa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Izena Biztanleria (2011)
Orihuela 33.470
Orihuela Costa 30.487
La Murada 3.261
San Bartolomé 2.503
La Aparecida 2.155
Los Desamparados 2.142
Torremendo 1.899
Molins 1.442
Raiguero de Bonanza 1.395
La Campaneta 1.192
Arneva 1.185
La Matanza 1.095
Hurchillo 1.088
Las Norias 984
Correntías Medias 921
El Escorratel 906
Camino de Beniel 817
El Mudamiento 485
Camino Viejo de Callosa 471
Molino de la Ciudad 296
Media Legua 236
Los Huertos 113
Barbarroja 107
Correntías Bajas 64

Hizkuntzak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jakue II.a Aragoikoak bultzatutako Errekonkistatik XIII. mendearen amaiera arte Oriola eta eskualde osoko hizkuntza katalana izan zen. XVIII eta XIX. mendeetan, ordea, eskualdeko leku gehienetan hizkuntza ordezkatu eta espainiera gailendu zen, edo zehatzago esanda, Murtzia aldean hitz egiten den "panocho" hizkeraren antzekoa.

Historialariek bi faktore azpimarratzen dituzte katalanaren atzerapena azaltzeko: alde batetik, moriskoen 1609ko kanporaketarekin eta XVII. mendean zehar pairatutako izurriteekin gertatu zen populazio hustutzea ; horren ostean birpopulaketa batez ere murtziarrek egin zuten. Bestetik 1707an Valentziako Erresuman promulgatutako "Nova Plantako Dekretua", zeinaren bidez katalana egoera alegalean geratu baitzen.

Horren ondorioz, gaur egun tokiko hizkuntza espainiera da hirian. Katalana, ordea, Barba-roja etxaguneko tokiko hizkuntza da. Beste aldetik, toponimian bestelako arrastoak ere daude: Molins eta Escorratell pedaníak, Cabo Roig eta La Zenia (la Sénia) aldea Orihuela Costan... Orihuelako ikurra Oriol deitzen da eta hirian bertan Monserrate (Montserrat) amabirjina eta Rabalroche (raval Roig) auzoa daude.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Albatera, Algorfa, L'Alguenya, Almoradí, Benejúzar, Benferri, Bigastro, Callosa de Segura, Catral, Coix, Granja de Rocamora, El Fondó de les Neus, Hondón de los Frailes, Rafal, Redován, La Romana, Pilar de la Horadada, San Miguel de Salinas, Torrevieja, Jacarilla, Murtzia, Beniel, Santomera, Fortuna eta Abanilla.

Mapa
Orihuela eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Bilakaera demografikoa[1]
178718571877188719001910192019301940
Biztanleria23.27626.14724.62924.36328.53035.07237.18038.57043.619
195019601970198119911996200120062008
Biztanleria44.97944.83044.93849.85149.64250.72456.12977.97984.626
Biztanleriaren tamainaUrtea50.00060.00070.00080.00090.000100.000110.000200020052010201520202025OrihuelaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 41.722 gizon, 42.557 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.01
 
100+
 
0.02
0.11
 
95-99
 
0.23
0.54
 
90-94
 
0.96
1.49
 
85-89
 
1.94
2.91
 
80-84
 
3.49
4.69
 
75-79
 
5.17
5.56
 
70-74
 
5.98
6.62
 
65-69
 
6.82
7.04
 
60-64
 
7.46
7.69
 
55-59
 
7.53
7.69
 
50-54
 
7.73
7.74
 
45-49
 
7.40
6.77
 
40-44
 
6.61
5.75
 
35-39
 
5.88
5.46
 
30-34
 
5.17
5.13
 
25-29
 
4.55
5.37
 
20-24
 
4.94
5.72
 
15-19
 
5.29
5.18
 
10-14
 
5.00
4.60
 
5-9
 
4.37
3.94
 
0-4
 
3.46
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[2]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2022. urtean biztanleen % 45,5 udalerri berean jaioak ziren[3], probintziako batez bestekoaren (% 40,1) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 10,1 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 35,8 —probintzian % 24,3—.

Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 45,5Probintzia berean · % 8,2Erkidegoan · % 0,5Beste erkidegoa · % 10,1Estatutik kanpo · % 35,8
Biztanleria jaiolekuaren eta bizilekuaren arabera (2022). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 32.867 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 66)[4]. Jaiotza herrialde nagusiak Erresuma Batua, Maroko, Ukraina dira.

Amer
Euro
Afri
Amerika · % 16,4Europa · % 66Afrika · % 13,4Asia · % 4,1Ozeania · % 0,1
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Erresuma Batua8.539 · % 26
Maroko2.838 · % 8,6
Ukraina2.059 · % 6,3
Kolonbia1.913 · % 5,8
Errusia1.888 · % 5,7
Belgika1.646 · % 5
Aljeria944 · % 2,9
Ekuador900 · % 2,7
Jaiolekuko herrialde nagusiak. Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 88.508 etxebizitza zeuden: 31.805 (% 35,9) nagusiak eta 56.703 (% 64,1) ez-nagusiak.[5] Kontsumo elektrikoaren arabera, 12.360 (% 14,0) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 24.283 (% 27,4) hutsik zeuden.[6] Etxebizitza nagusien % 77,9 jabetzan zegoen eta % 15,6 alokairuan.[7]

88.508etxebizitza
31.805etxegune
24.283hutsik (% 27,4)

Etxebizitza multzoa

31.805
56.703
Etxebizitza nagusia (31.805)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (56.703)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa)

51.865
12.360
24.283
Okupatuak (51.865)Noizbehinkakoak (12.360)Hutsik (24.283)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak)

24.763
4.959
Jabetzan (24.763)Alokairuan (4.959)Beste erregimen bat (2.083)

Guztira 31.805 etxegune zeuden, eta horietatik 8.893 (% 28,0) pertsona bakarrekoak ziren.[8] Etxeguneen % 68,7 familia batek osatzen zuen eta % 3,0 familiarik gabeko etxegune anitzak ziren.[9]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 18.893
2 pertsona10.155
3 pertsona5.579
4 pertsona4.834
5 edo gehiago2.344

Etxeguneak motaren arabera

8.893
21.851
Pertsona bakarrekoa (8.893)Familia bakarrekoa (21.851)Familiarik gabeko etxegune anitza (940)Bi familia edo gehiago (121)

Etxebizitzen % 20,0 1980 baino lehen eraiki ziren, eta % 50,0 2001etik aurrera.[10] Etxebizitzen % 37,5 60 m²-tik beherako azalera zuten eta % 10,1 120 m²-tik gorakoa.[11]

Eraikuntza garaia

1900 aurretik302
1900-19201.578
1921-19402.347
1941-19501.028
1951-19601.708
1961-19703.619
1971-19807.112
1981-199010.857
1991-200015.200
2001-201037.116
2011-20207.117

Azalera erabilgarria

< 30 m²658
30-45 m²6.627
46-60 m²25.891
61-75 m²19.428
76-90 m²13.672
91-105 m²8.650
106-120 m²4.255
121-150 m²3.773
151-180 m²1.931
> 180 m²3.217

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 11.512 euro-koa zen[12], eta etxegune bakoitzeko 29.671 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (12.313 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 15.050 euro zen. Errenta gordina 13.630 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 54,2[13]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 25,7), beste diru-sarrerak (% 13,2), langabezia-prestazioak (% 2,4), beste prestazioak (% 4,5).

54%
26%
13%
Soldata · % 54,2Pentsioak · % 25,7Langabezia · % 2,4Beste prestazioak · % 4,5Beste sarrerak · % 13,2
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[14][oh 1]Udalerrian indizea 33 da, probintziakoaren (32,6) parean eta Espainiakoaren (32,1) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,9 da, probintziakoaren (2,8) gainetik eta Espainiakoaren (2,8) gainetik.

Orihuelatar ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ https://web.archive.org/web/20100418061537/http://www.ine.es/inebase2/leer.jsp?L=0&divi=DPOP&his=0 Instituto Nacional de Estadística INE
  2. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  3. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Alacant.tab.
  4. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Alacant.tab.
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza nagusiak jabetza-erregimenaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  9. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak eraikuntza-urtearen arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak azaleraren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  12. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADHR errenta Alacant.tab.
  13. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADHR fuente Alacant.tab.
  14. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADHR gini erreferentziak.tab.

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Valentziako Erkidegoa
 Artikulu hau Valentziako Erkidegoko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Orihuela&oldid=11406619"(e)tik eskuratuta