Edukira joan

Osage konderria (Kansas)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Osage konderria
Osage County
Ameriketako Estatu Batuetako konderria
Banaketa administratiboa
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak AEB
Estatua Kansas
Kodea20139
HiriburuaLyndon
Osage konderria (Kansas) is located in Ameriketako Estatu Batuak
Osage konderria (Kansas)
Osage konderria (Kansas)

Osage konderriaren kokapena AEBtan
Informazio geografikoa
Koordenatuak38°39′N 95°44′W / 38.65°N 95.73°W / 38.65; -95.73
Biztanleria15.766 bizt.
Eremua
    - Lurra
    - Ura		1.864,39 km2
1.827,28 km2 (%98.01)
37,11 km2 (%1.99)
Dentsitatea8,63 bizt/km2
Datu gehigarriak
http://www.OsageCo.org

Osage konderria (ingelesez: Osage County) Kansasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lyndon da. Azken erroldaren arabera 15.766 biztanle zituen 1.863 kilometro koadroko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Osage konderriak 1.864,39 kilometro koadro ditu. Horietatik 37,11 ura dira. Beste 1.827,28 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,74 da.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Osage konderria eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 13,0 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (26,0 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 32,0 °C) eta hotzena urtarrila (−1,0 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −6,5 °C). Urteko prezipitazioa 949 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (137 mm) eta lehorrena urtarrila (23 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 0,9 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (12,4 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2012, 2016, 2023 eta 2024). Urterik beroena 2012 izan zen (15,2 °C) eta hotzena 1917 (10,8 °C).[1]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 2726 berokuntza-gradu-egun eta 793 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]


    Datu klimatikoak (Osage konderria)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 4.5 7.6 13.6 19.1 24.1 29.3 32.0 31.3 26.9 20.4 12.8 6.4 19.0
Batez besteko tenperatura (ºC) -1.0 1.7 7.4 12.7 18.1 23.4 26.0 25.1 20.5 13.9 6.8 1.1 13.0
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -6.4 -4.3 1.1 6.3 12.1 17.6 20.0 19.0 14.0 7.5 0.8 -4.3 7.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 23 36 61 95 137 126 107 106 94 75 52 38 949
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-09-04ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (12,4 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,4+1,8+1,0+0,9+0,8+1,0+0,6+0,4+0,2+0,4+0,5+1,7
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 30 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (12,4 °C)
+3 °C−3 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 15.766 biztanle zeuden. Biztanleria osoa landa-eremuan bizi zen. Batez besteko adina 44,4 urtekoa zen, 42,8 urtekoa gizonezkoen artean eta 45,7 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 23,2 18 urtetik beherakoak ziren eta % 21,3 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 99,2 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 97,1 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea0500010.00015.00020.00025.00030.0001860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 7.853 gizon, 7.913 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.80
 
85+
 
2.94
2.36
 
80-84
 
2.82
3.37
 
75-79
 
4.07
5.59
 
70-74
 
5.47
6.91
 
65-69
 
7.30
8.24
 
60-64
 
8.38
8.35
 
55-59
 
8.32
5.77
 
50-54
 
5.56
5.37
 
45-49
 
5.96
5.58
 
40-44
 
5.40
5.97
 
35-39
 
5.64
5.21
 
30-34
 
5.11
4.58
 
25-29
 
4.59
4.61
 
20-24
 
4.35
6.98
 
15-19
 
5.55
7.72
 
10-14
 
6.96
5.98
 
5-9
 
6.42
5.60
 
0-4
 
5.17
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 15.766 biztanle zeuden. Herritarren % 2,9 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 94,7 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 92,0[oh 3]; % 0,2 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; % 0,3 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,3; % 4,2 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,1; % 0,3 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,3; eta % 0,2 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2.[oh 4][5]

Arraza/etnia Kansasko mapa
Etnizitatea
2000
98,5 %
2010
98,0 %
2020
97,1 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
97,3 %
2010
97,5 %
2020
94,7 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 76,6 estatu berean jaiotakoak, % 22,1 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 0,9 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 50,0 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 50,0 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 36,2, biztanleria osoaren % 0,3); ondoren Europan (% 23,2, % 0,2), Asian (% 16,7, % 0,1), Ipar Amerikan (% 10,9, % 0,1) eta Ozeanian (% 8,0, % 0,1).[oh 6][6]

Jaioterria eta jatorria Kansasko mapa
Jaioterria
76,6 %
22,1 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
50,0 %
50,0 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
36,2 %
23,2 %
16,7 %
10,9 %
8,0 %
Latinoamerika Europa Asia Ipar Amerika Ozeania Afrika

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 7.233 etxebizitza zeuden, horietatik % 89,6 okupatuta eta % 10,4 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 77,5 jabeek okupatutakoak ziren eta % 22,5 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 6.480 etxegune zeuden guztira, horietatik % 67,2 familia-etxeguneak ziren eta % 32,8 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 78,3 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 21,7 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 84,8 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 15,2 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 146 pertsona (biztanleria osoaren % 0,9).[7]

7.233etxebizitza
6.480okupatuak
146talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Kansasko mapa

5.020
1.460
753
Jabetzan (5.020) Alokairuan (1.460) Hutsik (753)

Etxegune motak

3.410
612
1.801
Ezkondutako bikotea (3.410) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (335) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (612) Bakarrik bizi (1.801) Beste norbaitekin (322)

Talde-bizilekuetako biztanleria

146
Beste (146)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 93,7k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 21,6k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 6,8k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
18883.44257.5%1.38023.0%1.165
18922.60443.8%00.0%3.345
18962.90345.0%3.48153.9%71
19003.12851.2%2.90147.4%85
19043.67065.0%1.51626.9%459
19082.67150.3%2.28843.1%351
191285017.6%1.96940.8%2.005
19163.77044.7%4.27650.7%390
19204.50762.8%2.41433.6%256
19244.95763.2%2.05026.1%836
19285.90073.2%2.05825.5%98
19323.70745.4%4.19951.4%259
19364.23249.9%4.22449.8%30
19404.99160.5%3.18638.6%70
19444.10764.4%2.21234.7%58
19483.47455.5%2.65942.5%121
19524.58968.8%2.03630.5%41
19564.13667.3%1.97932.2%32
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
19603.88064.0%2.15035.5%31
19642.68149.1%2.73750.1%42
19683.15756.2%1.66429.6%801
19724.07371.1%1.52226.6%133
19762.94550.5%2.75547.3%128
19803.81760.4%2.08833.0%419
19844.28866.6%2.07232.2%83
19883.49654.3%2.84044.1%99
19922.56134.5%2.29731.0%2.563
19963.48748.8%2.50235.0%1.157
20003.77057.0%2.53038.3%313
20044.80064.3%2.53734.0%126
20084.82063.9%2.53433.6%190
20124.42764.1%2.26832.8%211
20164.82668.5%1.75324.9%467
20205.70571.0%2.13626.6%194
20245.73672.7%1.94624.7%210

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 74.467 $ zen ( Kansasko mapa), eta familiena, 91.179 $. Per capita errenta 35.313 $ zen. Biztanleriaren % 9,7 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 3,8k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 5,1k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]

74.467 $etxegunearen errenta mediana
91.179 $familiaren errenta mediana
35.313 $biztanleko errenta
% 9,7pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 7,1
% 11,5
% 18,1
% 12,3
% 8,2
< 10.000 $ — % 3,8 (245) 10.000-14.999 $ — % 2,6 (169) 15.000-19.999 $ — % 2,9 (188) 20.000-24.999 $ — % 4,0 (258) 25.000-29.999 $ — % 3,8 (242) 30.000-34.999 $ — % 4,3 (276) 35.000-39.999 $ — % 2,4 (153) 40.000-44.999 $ — % 3,8 (244) 45.000-49.999 $ — % 4,2 (272) 50.000-59.999 $ — % 7,1 (456) 60.000-74.999 $ — % 11,5 (739) 75.000-99.999 $ — % 18,1 (1.161) 100.000-124.999 $ — % 12,3 (794) 125.000-149.999 $ — % 8,2 (526) 150.000-199.999 $ — % 5,9 (379) ≥ 200.000 $ — % 5,1 (330)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-09-04ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Osage_konderria_(Kansas)&oldid=11830211"(e)tik eskuratuta