Oximoron

Wikipedia, Entziklopedia askea

Oximoron hitza grezieratik dator, ὀξύμωρον, "contradictio in terminis" latinez, euskaraz “eromena”. Berez, jatorrizko hitza oximoron bat da: οξύς (oxýs: ‘zorrotza) eta μωρός (moró: kamutsa’). Figura erretorikoen artean pentsamendu figura bezala sailkatu egiten da. Definizioz zera da: “bi osagai edo zati antitetiko, ustez bateraezinak, edo elkarren kontrako zentzua dutenak elkartzen dituen figura da”.[1] Oximoron baten lehenengo ondorioa absurdoa da eta figura horrek ulertzeko irakurleari lan berezi bat eskatzen zaio. Esaterako “une eternoa” aipatzen badugu, hasieran kontzeptuak absurdoa ematen du baina laster bere zentzu metaforikoa uler daiteke, hau da, une hori, auskalo zergatik intentsitate bereziaz bizi izan dugula. Beraz, oximoron antitesi mota da.

Oso errekurtso zaharra da eta, adibidez, Heraklitok sarritan erabiltzen zuen. Oso ohikoa da poesia mistikoan zein maitasunezkoan. Oximoron ere baliabide ironikoa edo umoretsua izan daiteke. Xabier Altzibarrek George Orwellen adibide bat jaso du: “Abere guztiak berdinak dira, baina batzuk beste batzuk baino berdinagoak”. Hona hemen Joan Mari Irigoienen adibide bat:[2]

Zirkuluaren koadratuari
ustekabeko irtenbidea emanez,
asmatu berri dute, Iruñean,
txorizo karratua:

Adibide batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Esperimentu mentala.
  • Gerlari bakezalea.
  • Izar nano erraldoia.
  • Kapitalismo berdea.
  • Mirari teknologikoa.
  • Musika isila.
  • Oihu isila.
  • Zientzia ezkutuak.
« El Pensamiento Navarro egunkariaren izena oximoron baten adibide argia da. »

Pío Barojak, ustez, Iruñeko egunkari bateko izenarekin jolasean botatako esaldia.


Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Xabier Altzibar, 616.or.
  2. Letra txikiaz bada ere. Donostia: Elkar, 2002. 202.or.

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]