Oximoron

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Oximoron hitza grezieratik dator, ὀξύμωρον, "contradictio in terminis" latinez, euskaraz “eromena”. Berez, jatorrizko hitza oximoron bat da: οξύς (oxýs: ‘zorrotza) eta μωρός (moró: kamutsa’). Figura erretorikoen artean pentsamendu figura bezala sailkatu egiten da. Definizioz zera da: “bi osagai edo zati antitetiko, ustez bateraezinak, edo elkarren kontrako zentzua dutenak elkartzen dituen figura da”.[1] Oximoron baten lehenengo ondorioa absurdoa da eta figura horrek ulertzeko irakurleari lan berezi bat eskatzen zaio. Esaterako “une eternoa” aipatzen badugu, hasieran kontzeptuak absurdoa ematen du baina laster bere zentzu metaforikoa ulertu daiteke, hau da, une hori , auskalo zergatik intentsitate bereziaz bizi izan dugula. Beraz, oximoron antitesi mota da.

Oso errekurtso zaharra da eta, adibidez, Heraklitok sarritan erabiltzen zuen. Oso ohikoa da poesia mistikoan zein maitasunezkoan. Oximoron ere baliabide ironikoa edo umoretsua izan daiteke. Xabier Altzibarrek George Orwellen adibide bat jaso du: “Abere guztiak berdinak dira, baina batzuk beste batzuk baino berdinagoak”. Hona hemen Joan Mari Irigoienen adibide bat:[2]

Zirkuluaren koadratuari
ustekabeko irtenbidea emanez,
asmatu berri dute, Iruñean,
txorizo karratua:

Adibide batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Alderdi bakarra.
  • Ama birjina.
  • Argitasun iluna.
  • Bizitza ematen duen heriotza.
  • Eguzki beltza.
  • Esperimentu mentala.
  • Gerlari bakezalea.
  • Izar nano erraldoia.
  • Kapitalismo berdea.
  • Musika isila.
  • Zientzia ezkutuak.

Kontrako figura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oximoronen kontrakoa pleonasmoa da: "Gora igo"; “Nik neuk nire ahotsez esan dizut”.

Ikus, baita ere[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Xabier Altzibar, 616.or.
  2. Letra txikiaz bada ere. Donostia: Elkar, 2002. 202.or.

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]