Padmasambhava

Wikipedia, Entziklopedia askea
Padmasambhava
Guru - Boudha.jpg
Bizitza
JaiotzaOddiyana (en) Itzuli, 717 (egutegi gregorianoa)
Heriotza762 (egutegi gregorianoa) (44/45 urte)
Hezkuntza
HizkuntzakTibetera
Irakaslea(k)Longku Dorjé Sempa (en) Itzuli
Trawa Ha Ti (en) Itzuli
Sri Singha (en) Itzuli
Śākyaprabha (en) Itzuli
Salwé Gyen (en) Itzuli
Chomdendé Tamdrin (en) Itzuli
Traktung Nakpo (en) Itzuli
Dewa Sal Dzé (en) Itzuli
Ikaslea(k)Nyak Lotsawa Yeshe Shyönnu (en) Itzuli
Khar Chen Pal Gyi Wangchuk (en) Itzuli
yudra nyingpo (en) Itzuli
Q106788957 Itzuli
A Tsar Yeshe Yang (en) Itzuli
Denma Tsemang (en) Itzuli
Namkha Nyingpo (en) Itzuli
Tri Songdetsen (en) Itzuli
Namkhai Nyingpo (en) Itzuli
Sokpo Pelgyi Yeshe (en) Itzuli
Lang Pelgyi Sengge (en) Itzuli
Langdro Konchok Jungne (en) Itzuli
Vairocana (en) Itzuli
Khyé'u Chung Lotsawa (en) Itzuli
Gyelwai Lodro (en) Itzuli
Lasum Gyelwa Jangchub (en) Itzuli
Lhalung Pelgyi Dorje (en) Itzuli
Pal Gyi Sengé (en) Itzuli
Gyelwa Chokyang (en) Itzuli
Kawa Peltsek (en) Itzuli
Nubchen Sanggye Yeshe (en) Itzuli
Ma Rinchen Chok (en) Itzuli
Dorje Dudjom (en) Itzuli
Yeshe De (en) Itzuli
Yeshe Tsogyel (en) Itzuli
Odren Pelgyi Wangchuk (en) Itzuli
Jarduerak
Jarduerakclergyman (en) Itzuli
Sinesmenak eta ideologia
ErlijioaTantric Buddhism (en) Itzuli
budismoa

Last fm: Padmasambhava Musicbrainz: 48af0ad5-6a33-4c24-bbd4-1306de76e55a Edit the value on Wikidata

Padmasambhava ("Lototik jaioa"), Guru Rinpoche (Guru Ederra) eta Oaquiyna-ko Lotoa izenez ere ezaguna. Indiako Vajraren maisu tantriko budista izan zen, ustez, Vajrayanari irakatsi ziona, Tibeten (8. 9. mende bitartean).[1][2][3] Zenbait iturri tibetar goiztiarren arabera, Ba-ren Testamentua adibide, Tibetera VIII. mendean iritsi zen, eta Samyeko monasterioa eraikitzen lagundu zuen, Tibeteko lehen monasterio budista.[2] Hala ere, ezer gutxi dakigu benetako irudi historikoari buruz, Vajrayanarekin eta budismo indiarrarekin dituen loturez gain.[4][5]

Ondoren, Padmasambhava, budismoa Tibetera transmititzeko figura nagusitzat hartu da.[4] XII. mendetik aurrera, Padmasambhavari buruzko hagiografiak idatzi ziren. Lan horiek zabaldu egin zituzten Padmasambhavaren profila eta jarduerak, orain espiritu eta jainko tibetar guztien manipulazioa bezala ikusia, eta zenbait testu sekretu (terma) ezkutatzea etorkizuneko tertönentzat.[6] Nyangral Nyima Özer (1124–1192) izan zen Zangling-ma-ren autorea, Padmasambhavaren biografia zaharrena.[7][8] [9][10]

Budismo tibetar modernoan, Padmasambhava Buda Shakyamunik emandako Buda bat da.[1] Hagiografia tradizionalen arabera, ikasleek Yeshe Tsogyal eta Mandarava maistra handiak dituzte .[4] Nyingmako eskola garaikideak uste du Padmasambhava fundazio-irudia dela.[3] Nyingma eskolak ere tradizioz dio Dzogchen leinuaren jatorria Garab Dorje dela, Padmasambhavara zuzenean transmitituz.[11]

Tibeteko budismoan esaten da Padmasambavako irakaskuntzetan ahozko leinua (kama) eta altxor ezkutuko testuen leinua (termak) daudela.[12] Tibeteko budismoaren arabera, Padmasambhavako termak zorioneko izakiek aurkitu dituzte, eta tertöns (altxorraren bilatzaileak), berriz, baldintzak ondo beteta daudenean.[13] Esaten denez, Padmasambhavak tertöns dirudi ameslarien arteko topaketetan, eta haren forma guruaren yogan ikusten da, batez ere Nyingmako eskolan. Padmasambhava asko gurtzen dute budistek Tibeten, Nepalen, Bhutanen, Indiako Himalaiako estatuetan eta mundu osoko herrialdeetan.[14]

Irudi galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b Khenchen Palden Sherab Rinpoche, The Eight Manifestations of Guru Padmasambhava, (May 1992), https://turtlehill.org/cleanup/khen/eman.html
  2. a b Schaik, Sam van. Tibet: A History. Yale University Press 2011, pp. 34-35.
  3. a b Doney, Lewis. "Padmasambhava in Tibetan Buddhism" in Silk, Jonathan A. et al. Brill's Encyclopedia of Buddhism, pp. 1197-1212. BRILL, Leiden, Boston.
  4. a b c Schaik, Sam van. Tibet: A History. Yale University Press 2011, page 34-5, 96-8.
  5. Kværne, Per (2013). Tuttle, Gray; Schaeffer, Kurtis R. (eds.). The Tibetan history reader. New York: Columbia University Press. p. 168. ISBN 9780231144698.
  6. Schaik, Sam van. Tibet: A History. Yale University Press 2011, p. 96.
  7. Doney, Lewis. The Zangs gling ma. The First Padmasambhava Biography. Two Exemplars of the Earliest Attested Recension. 2014. MONUMENTA TIBETICA HISTORICA Abt. II: Band 3.
  8. Dalton, Jacob. The Early Development of the Padmasambhava Legend in Tibet: A Study of IOL Tib J 644 and Pelliot tibétain 307. Journal of the American Oriental Society, Vol. 124, No. 4 (Oct. - Dec., 2004), pp. 759- 772
  9. Germano, David (2005), "The Funerary Transformation of the Great Perfection (Rdzogs chen)", Journal of the International Association of Tibetan Studies (1): 1–54
  10. Gyatso, Janet. (August 2006). «A Partial Genealogy of the Lifestory of Ye shes mtsho rgyal» The Journal of the International Association of Tibetan Studies (2).
  11. Khenchen Palden Sherab Rinpoche, Khenpo Tsewang Dongyal. Lion's Gaze: A Commentary on Tsig Sum Nedek. Sky Dancer Press, 1998.
  12. Khenchen Palden Sherab Rinpoche, Beauty of Awakened Mind: The Dzogchen Lineage of Shigpo Dudtsi. Dharma Samudra, 2013. https://www.padmasambhava.org/chiso/books-by-khenpo-rinpoches/beauty-of-awakened-mind-dzogchen-lineage-of-shigpo-dudtsi/
  13. Fremantle, Francesca (2001). Luminous Emptiness: Understanding the Tibetan Book of the Dead. Boston, Massachusetts, USA: Shambhala Publications, Inc. ISBN 1-57062-450-X p.19
  14. «Padmasambhava» Encyclopædia Britannica.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]