Pankrea

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Pankrea
Pankrea.svg
Pankrearen kokapena digestio aparatuan.
Illu pancreas duodenum.jpg
Pankrearen zatiak
Xehetasunak
Kokapena Ramesh Kiruthika Itzuli
Hona
drenatzen du
pancreaticoduodenal veinsa Itzuli
Splenic lymph nodesa Itzuli
Celiac lymph nodesa Itzuli
Superior mesenteric lymph nodesa Itzuli
Identifikadoreak
Latinez Pancreas
MeSH A03.734
TA A05.9.01.001
FMA 7198
Terminologia anatomikoa

Pankrea edo Area abdomeneko organoa eta guruina da, digestio-aparatua osatzen duena. Urdailaren atzealdean dago eta urina (pankrea exokrinoa edo jariatzailea) eta hormonak (pankrea endokrinoa) isurtzen ditu; urin horiek Wirsugen eta Santoriniren hodien bidez iristen dira duodenora.

Anatomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sabelaren erdialdean kokatuta, peritoneoaren atzeko aldean, eta ondorengo organoek inguratzen dute: gibela eta behazun xixkua eskuinaldean, urdaila gainean, heste lodia aurrealdean eta heste meheak azpialdean. Gizakiaren pankrea guruin gorri grisaxka da, eta hiru zati ditu: burua, duodenoak inguratua; gorputza, urdailaren atzean, zeharka, aurkitzen dena; isatsa, ezkerrean, baretik hurbil dagoena.

Pankrearen funtzio biak egitura anatomiko berdinak betetzen ditu, bereizketa fisiologikoa berezitasun histologikoetatik dator, hain zuzen: epitelio jariatzailearen zelulen artean Langerhans irlatxoak ageri dira, funtzio jariatzaile humorala daukatenak.

Fisiologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bi funtzio nagusi betetzen ditu:

Guruin exokrino gisa pankreako urin deritzana isurtzen du; gatzez osatua dago bereziki, baina baditu entzima batzuk ere. Pankreako urina isurkari gardena da; pHa 8 du eta janarietan dauden albuminen, peptidoen, koipeen eta karbono hidratoen zatiketa (digestioa) eragiten du. Pankrea urineko entzimak tripsina eta kimiotripsina dira; albumosei eta peptosei eraso eta peptido eta aminoazido bihurtzen dituzte; karboxipeptidasa; peptidoak aminoazidotan zatitzen ditu; pankrea amilasa; almidoiak maltosa bihurtzen ditu; pankrea lipasa; behazun gatzak bertan direlarik, triglizeridoak gantz-azido eta glizerina bihurtzen ditu. Pankreari darion urinaren hodi nagusiak edo Wirsungen hodiak jasotzen du eta duodenora, Vateren papilaren parean, isurtzen du. Santoriniren hodiak ere duodenora isurtzen du urina, Vateren papilaren gainetik. Pankrearen isuri endokrinoa (odolera) hormonaz osatua dago eta zelula multzo txiki batzuek eragiten dute. Multzo horiei Langerhansen uharteak deitzen zaie. Uharte horiek hiru motatako zelulak dituzte:

  1. Alfa zelulak (glukagoia isurtzen dutela uste da). Glukagoiak, besteak beste ekintza hipergluzemiantea dauka.
  2. Beta zelulak; intsulina isurtzen dute. Intsulinak ekintza hipogluzemiante eta hipokalemiantea dauka.
  3. Gamma zelulak; ez da ezagutzen zein zeregin duten.

Intsulinak funtzio garrantzitsua du gluzidoen metabolismoan (glukosa lehengaitzat hartuz glukogenoaren sintesia errazten du giharrean eta gibelean), gluzidoak koipe bihurtzen laguntzen du eta proteinen sintesia eragiten du. Gainera, giharretako eta beste ehunetako oxidazioa bizkortzen du. Intsulina gutxiegi denean, diabetesa sortzen da.

Glukagoiak, polipeptido izaerako hormona, intsulinaren eragina gutxitzen du, gibeleko glukogenesia eragiten baitu.

Loturiko gaixotasunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Pankrea Aldatu lotura Wikidatan