Paths of Glory

Wikipedia, Entziklopedia askea
Paths of Glory
Paths of Glory (1957 poster).jpg
Jatorria
Argitaratze-data1957
IzenburuaPaths of Glory
Jatorrizko hizkuntzaingelesa
alemana
Jatorrizko herrialdeaAmeriketako Estatu Batuak
Banatze bideaeskatu ahalako bideo
Ezaugarriak
Genero artistikoagerra-filma, epaiketa filma, lan literario batean oinarritutako filma eta anti-war film (en) Itzuli
Iraupena88 minutu
Koloreazuri-beltzekoa
Deskribapena
OinarrituaPaths of Glory (en) Itzuli
Zuzendaritza eta gidoia
Zuzendaria(k)Stanley Kubrick
Gidoigilea(k)Jim Thompson
Calder Willingham
Stanley Kubrick
Humphrey Cobb (en) Itzuli



[[Kategoria:Humphrey Cobb (en) Itzuli idatzitako filmak]]
Antzezlea(k)
Kirk Douglas
George Macready
Adolphe Menjou
Ralph Meeker
Wayne Morris (en) Itzuli
Richard Anderson
Joe Turkel
Timothy Carey
Christiane Kubrick (en) Itzuli
Peter Capell (en) Itzuli
Jock Stein
Bert Freed
Emile Meyer
Jerry Hausner
Rolf Kralovitz (en) Itzuli
James B. Harris (en) Itzuli




[[Kategoria:Wayne Morris (en) Itzuli antzeztutako filmak]]



[[Kategoria:Christiane Kubrick (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:Peter Capell (en) Itzuli antzeztutako filmak]]




[[Kategoria:Rolf Kralovitz (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
[[Kategoria:James B. Harris (en) Itzuli antzeztutako filmak]]
Ekoizpena
EkoizleaJames B. Harris (en) Itzuli
[[Kategoria:James B. Harris (en) Itzuli ekoitzitako filmak]]
Konpainia ekoizleaBryna Productions (en) Itzuli
[[Kategoria:Bryna Productions (en) Itzuli ekoitzitako filmak]]
EdizioaEva Kroll (en) Itzuli
Bestelako lanak
MusikagileaGerald Fried (en) Itzuli
Argazki-zuzendariaGeorg Krause
Fikzioa
Kontakizunaren tokiaFrantzia
Argumentu nagusiaheriotza zigorra, military discipline (en) Itzuli, Kopla-burukoa, Zuzenbide militarra, injustizia, death anxiety (en) Itzuli, Erantzukizuna, Egoismoa eta Adorea
Historia
Jasotako sariak

IMDB: tt0050825 Filmaffinity: 448956 Allocine: 4499 Rottentomatoes: m/paths_of_glory Mojo: pathsofglory Allmovie: v37425 TCM: 19285 Metacritic: movie/paths-of-glory TV.com: movies/paths-of-glory Edit the value on Wikidata

Paths of Glory (euskaraz: «Loriaren bidezidorrak») 1957ko gerra filma da, Stanley Kubrick estatubatuar zinemagileak zuzendu zuena. Humphrey Cobben izen bereko eleberrian oinarriturik dago. Kirk Douglas, Adolphe Menjou eta Ralph Meeker izan ziren antzezle nagusiak.

Gerraren aurkako maisulana da, haren zentzugabetasuna, krudelkeria eta eragiten duen sufrimendua era bikainean erakusten baititu.[1] Europan estreinatu orduko sortu zuen polemika. Bruselan erakutsi zuten lehenik, eta filma ez emateko presioak hasi ziren. Frantzian 1975 arte egon zen ikusi ahal izan, eta 1986 arte Espainian.[2]

Argumentua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lehen Mundu Gerran, 1916an, Frantziako lubakietan, frantziar soldaduak Txingurrien muinoa (Ant Hill) alemaniarrengandik berreskuratu nahian dabiltza azken bi urteetan. Egoera ez aurrera ez atzera dagoela dirudi. Honen aurrean Broulard dibisio-jeneralak (Adolphe Menjou) maila-igoera eskaintzen dio Mireau brigada-jeneralari (George Macready), baldin eta aipatutako muinoa konkistatzea lortzen badu. Honek, era berean, Dax koronelari (Kirk Douglas) agintzen dio zeregin hori.[1]

Dax koronelak badaki, ordea, ezinezkoa dela, eta bere gizon gehienak zenduko direla misio suizida honetan. Hala eta guztiz ere, agindua bete egin behar dute. Ondorengo sarraskian, gutxi batzuk salbatzen dira. Baina porrota ezin jasanik, armada buruek gerra-kontseilua antolatuko dute soldaduen aurka, koldarkeria egotzita. Gerra-kontseiluan Daxek bere gain hartuko du Mireauk fusilamenduarekin zigortu nahi dituen hiru soldaduen defentsa.[1][3]

Aktoreak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Benetako gertaerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bai filma, bai jatorrizko eleberria, benetako gertaeretan oinarriturik daude: Affaire des caporaux de Souain. 1915ean, Lehen Mundu Gerran, Géraud Réveilhac jeneralaren agintepean ziren lau soldadu frantses exekutatu zituzten aginduak ez betetzeagatik. 1934an, hemeretzi urte geroago eta beren familien hainbat erreklamazioren ondoren, exekuzioak bidegabekoak deklaratu ziren, eta soldaduak birgaituak. Fusilatuetakoen emazteek, kalte-ordain gisa, libera sinboliko bat jaso zuten.

Lehen Mundu Gerran, koldarkeria leporatuta, 2.500 epaiketa inguru egin ziren Frantzian, gehienak gerrako lehen bi urteetan. Kondenatutakoetatik 670 bat izan ziren fusilatuak, "desobeditzaileekin eredua emateko".[2] Baina, talde osoaren jokabidea zigortzeko ausaz hautatutako hiru soldadu epaitzea eta fusilatzea da filmaren euskarri nagusia. Horren antzeko praktika erabiltzen zen erromatar legioetan: decimatio-a, alegia, hamar legionariotatik bat hiltzea diziplinako neurri gisa.

Nahiz eta kasu bakanak izan, Lehen Mundu Gerran Frantziako Armadan gauzatu ziren decimatio batzuk. Esate baterako, 1914ko abenduaren 15ean, Aljeriar Tiratzaileen Erregimentu Mistoko Zortzigarren Batailoiko Hamargarren Konpainian, Zillebeken (Belgika), erasotzeko agindua desobeditzeagatik.[4]

Eztabaida eta zentsura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Filma 1957an estreinatu zen Munichen. Arrakasta apala ukan zuen arren, kritikarien txaloak jaso zituen zuzendariak. Dena dela, berehala sortu ziren berari buruzko ika-mikak.

  • Bruselan erakutsi ondoren, Frantziako agintariek eta gudari ohien elkarteek gogor kritikatu zuten. Gobernuaren presioen ondorioz, United Artists banatzailea ez zen ausartu filma Frantzian ematera, eta 1975 arte ez zen ikusi ahal izan.[5]
  • Alemanian bi urtez atzeratu zuten estreinaldia, Frantziarekiko harremanak ez gaiztotzearren.
  • Espainian Francoren erregimenak atzera bota zuen filmaren estreinaldia. 1986an eman zen lehen aldiz, Franco hil eta 11 urtera.[2]
  • Suitzan filma zentsuratua izan zen 1970 arte, bertako armadak eskaturik.[5]
  • Ameriketako Estatu Batuek Europan zituzten base militarretan filma erakustea debekatu zuten agintari militarrek.
  • Beste zenbait herrialdetan ere debekatua izan zen; Marokon eta Kanadan, adibidez.

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c Balerdi, Iban. Loriaren bidezidorrak. Aiurri, 2008ko azaroak 18, CC BY-SA 3.0, aiurri.eus (Noiz kontsultatua: 2022-4-20).
  2. a b c Iban, Amagoia. Peladurak agerian. Lehen Mundu Gerra 1914-1918. Min Handia, 2014ko otsailaren 23a, berria.eus (Noiz kontsultatua: 2022-4-20).
  3. Paths of Glory. sansebastianfestival.com (Noiz kontsultatua: 2022-4-20).
  4. (Ingelesez) Pauwels, Jacques R.. The Great Class War 1914-1918, orria=269. .
  5. a b Robertson, Nan. French Delay Showing Films on Touchy Topics. New York Times, 1975eko martxoaren 15a, nytimes.com (Noiz kontsultatua: 2022-4-20).

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]