Edukira joan

Plazaolako bide berdea

Wikipedia, Entziklopedia askea
Plazaola
Map

Bide berdea Gipuzkoako Andoain udalerrian
Datu orokorrak
Garraio motaBide berdea
EskualdeakNafarroa Garaia eta Gipuzkoa,
 Euskal Herria
JabeaNafarroako Gobernua
Gipuzkoako Foru Aldundia
Ustiapena
Hasiera2000ko udaberria
Datu teknikoak
Luzera60,3 km (+ 15,3 lanean)
Goratzea⤒ 660 m (Uitzi)
⤓ 68 m (Andoain)

Plazaolako bide berdea Euskal Herriko bide berde bat da, Nafarroako Saratsa eta Gipuzkoako Andoain lotzen dituena.

Bide berdeak Iruña — Donostia burdinbide zaharraren ibilbidea hartzen du, 1902 eta 1958 artean ibili zena Iruña eta Donostia artean.

2000ko udaberrian, bidearen hasierako zatiaren emakida jarri zen martxan, Lekunberritik Uitzira, eta, ondoren, Andoainera zabaldu zen 2003n. Lekunberri eta Irurtzun arteko luzapena 2013an iritsi zen, eta bidea handik Saratsara arte luzatu zen 2019an.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Plazaolako trena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artikulu nagusia: «Iruñea-Donostia burdinbidea»

Burdinbidea, hasieran, Plazaola eta Andoain artean eraiki zen, Bizkotxeko meatzetatik (Leitzaran haranean, Plazaolatik gertu) zetorren mea garraiatzeko. Minerala, Andoainen Iparraldeko trenera aldatzen zen Pasaiako portua zuelarik helburu.

1901eko otsailaren 8an, Francisco Hornaetxek errege agindua jaso zuen gobernuak baimendu ziezaion burdinbidearen emakida. Hornaetxek kontzesio hau Sociedad Anónima Leizarán (kapital bizkaitarrekoa) enpresari pasa zion 1902ko martxoaren 24ean. Andoain-Plazaola tartearen behin betiko kontzesioa enpresa horrek lortu zuen urte bereko irailaren 19an, 22,006 kilometrotako luze eta 1 metro zabal zen burdinbidearekin. Dena den, arinago, ekainean, hasita zeuden lanak, Manuel Sacristán ingeniariaren agindupean. Eraikitako burdinbidearen luzera osoa 21,1 kilometrotakoa suertatu zen, hasieran diseinaturikoa baino zertxobait laburragoa. 1904ean lanak bukatu eta lasterrera, inauguratu egin zen linea. Beranduago, bidaiarien garraiorako baimena ere lortu zuen burdinbideak, batez ere, haraneko langileei begira (zentral hidroelektrikoetako langile, meatzari, ikazkinak...).[1]

1908an emandako Burdinbide Sekundario eta Estrategikoen Legeak, Iruña Pasaiako portuarekin lotzeko beharra ezartzen zuen. Horretarako, aurretik existitzen zen Plazaola-Andoain burdinbidea erabiltzea erabaki zen. Burdinbidearen jabea zen elkarteak, Sociedad Minera Guipuzcoana, esleipen desberdinak irabazi zituen, Iruña-Plazaola tartea 1910eko urriaren 19an, eta Andoaindik Lasartera, berriz, 1911ko martxoaren 18an. Era honetan, hiru esleipen desberdinetatik sorturiko hiru tarteak burdinbide bakar batean geratuko ziren integraturik.

Existitzen zen 21,1 kilometrotako tartea beste biekin lotzean (aldaketa batzuk egin behar izan zitzaizkion tarteari eta bere luzera 20,195 kilometrotan geratu zen), nafarroako hiriburua eta Lasarte artean trenak 84,155 kilometro egiten zituen. Lasarten, burdinbidea, jada existitzen zen Bilbo - Donostia linearekin lotuko zen eta burdinbide horretako burdinbideak erabiliz heltzen zen Amarako geltokira. Merkantzia bagoiak, jada ez zirenak Andoainen trenez aldatzen, Topoa erabiliz heltzen ziren Pasaiako portura. Proiektu osoaren eta lanen zuzendaria Manuel Alonso Zabala ingeniari donostiarra izan zen, Antonio Liaño ingeniari militarra izan zuelarik laguntzaile.[2]

Burdinbide osoa, 1914ko urtarrilaren 19ean inauguratu zen, Uitziko geltokian elkartuz, Donostia eta Iruñetik zetozen trenak, barruan agintari eta gonbidatuak zeramatzatelarik. Bedeinkapenaren ondoren, Iruñera joan ziren, bertan egin baitzen inaugurazio ekitaldia. Publikora 6 egun beranduago, urtarrilaren 25ean zabaldu zen.

Burdinbidea modernizatzeko planek (burdinbidea aldatu, diesel automotore gehiago erosi...) 1950eko hamarkadako krisiarekin egin zuen topo eta gastuak gero eta handiagoak ziren. Gutxi ez balitz, 1953ko urriaren 13 eta 14 artean eginiko euriteen ondorioz burdinbidearen azpiegitura oso kaltetuta geratu zen (euste-hormak, lubetak, zubiak...). Jabea zen enpresak hainbat saiakera egin zituen tokiko erakundeekin, azpiegitura konpontzeko asmoarekin. Baina, negoziazio hauek ez zuten emaitzarik eman eta zerbitzua geldi geratu zen, uholdeek eragindako kalteak ez zirelako konpondu.[3]

Dena den, trenak jarraitu zuen zenbait zerbitzu lokal egiten zazpi urtez, esate baterako Elduain eta Andoain artean egurra garraiatzeko. Honetako bidaia batean, trenak Andoaingo parrokoa zen Rosendo Rekondo harrapatu zuen, 1957ko uztailean. Azkenean, konpainiak burdinbidea kentzeko eta burdinbidea behin betiko ixteko baimena jaso zuen 1958ko irailaren 5ean.

Plazaolako bide berdea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1989an, Lekunberriko Udalaren enkarguz, lehen bideragarritasun-azterketak egin ziren trena bide berde gisa berreskuratzeko. Bi urte geroago, Nafarroako Gobernuko Industria, Merkataritza eta Turismo Departamentuak Plazaolako Udalez Gaindiko Eragina duen Plan Sektoriala onartu zuen, eta Iruña-Donostia burdinbide zaharraren trazadura onura publikokoa eta interes sozialekoa izendatu zuen. Beste bi urte geroago, 1993an, Lekunberriko Udalaren enkarguz, Lekunberritik Gipuzkoako mugarainoko trazadura berreskuratzeko proiektua egin zen, bai eta Lekunberri, Leitza eta Plazaolako geltokietako eraikinak birgaitzeko proiektua ere.

1994an, Plazaola Partzuergo Turistikoa eratu zen, eta haren helburu estrategikoa zen lehengo trazadura bide berde gisa berreskuratzea, eta, gainera, ekimen pribatua eta toki-mailako erakunde publikoak batzea. Horren ondoren, 1995ean, lurrak eta eraikinak desjabetzeko espedientea eta Lekunberriko geltokia birgaitzeko lanak hasi ziren, Nafarroako Gobernuak bultzatuta. 1998an Lekunberriko geltoki berreskuratua inauguratu zen eta bertan turismo bulegoa eta Turismo Partzuergoaren egoitza ezarri ziren. Erantsitako eraikina -"biltegia"- erakusketa eta proiekzioetarako areto bihurtu da.[4]

Plazaolako trazadura berreskuratzeko lanak 1999an hasi ziren, Lekunberri eta Uitzi artean, eta 2000ko udaberrian inauguratu zen zati hori. Garai hartan onartu zen Uitzi eta Leitza/Berastegi arteko proiektua. Hori guztia, Europako eta Nafarroako bide berdeei buruzko hausnarketa eta eztabaidarako nazioarteko jardunaldietan.[5]

Leitzan berreskuratutako bide berdearen bigarren zatiaren inaugurazioaren lekuko da 2003, zehazki Uitziko tuneldik Gipuzkoako mugaraino.

Potentziazio-proiektu baten barruan, 2004an Lekunberriko geltokiaren ondoan instalatzen den "jokoen bagoia" gaitu zen, erakusketa- eta jolas-espazioa. 2006an Lekunberriko Udalak Lekunberriko geltokiaren ondoko eraikina, biltegia, kafetegi gisa egokitu zuen.

2008an Leitzako geltokia zaharberritu zuen Nafarroako Gobernuko Turismo Departamentuak.

2011n, hainbat urtetako lanen ondoren, Uitziko tunela ireki zen oinezkoen eta txirrindularien joan-etorrietarako. Lekunberriko, Leitzako eta Larraungo udalen ekarpenari, Nafarroako Gobernuko Turismo Departamentuaren laguntzei eta Nafarroako Kutxaren "zeuk aukeratzen duzu, zeuk erabakitzen duzu" programari esker lortu zen hori.[6]

2013an amaitu ziren Imotz tarteko lanak. San Migeltxo eta Irurtzungo Kaxarna urtegiaren artean sei kilometro eta erdiko ibilbidea egokitu behar zuten. Ordurako 50 kilometro bide berde zituzten berreskuratuta.[7]

2019an, bidea Saratsaraino egokitu zen, eta Euskal Herriko hiribururainoko tartea bakarrik geratu zen egokitu gabe.

Ibilbidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

65 m  
RP2t
 Andoain
 
STRq STRq
KRZo + fSTR
20px link=Fitxategi:BSicon_KRZo.svg
STRq STRq
 Madril — Hendaia
 
BAHN BUILDING fSTR
 Andoaingo geltokia   
 
fGDTff
 
 
fSTR FOREST
 atsedengunea
 
LWASSER fSTR
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER FOREST fSTR
 atsedengunea
 
WASSER fSTR
 
 
WABZgl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Ubane erreka
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WABZgl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Malo erreka
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER fhSTRae
 
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER lWHST fSTR
 iturria
 
WASSER fSTR lWHST
 iturria
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER fhSTRae
 
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER FOREST fSTR
 atsedengunea
 
WASSER fSTR
 
 
WABZgl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Lapurtxuko erreka
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER lWHST fSTR
 iturria
 
WASSER fSTR FOREST
 atsedengunea
 
WASSER VIEWr fSTR
 begiratokia
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WABZgl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Onlloko erreka
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER lWHST fSTR
 iturria
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSERl WASSERq fhKRZWae WASSER+r
 Leitzaran ibaia
 
fTUNNEL1 WASSER
 244 m
 
WASSER+l WASSERq fhKRZWae WASSERr
 Leitzaran ibaia
274 m  
WASSER fSTR
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER lWHST fSTR
 iturria
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fSTR
 
 
WASSERl WASSERq fhKRZWae WASSER+r
 Leitzaran ibaia
 
fTUNNEL1 WASSER
 
 
WASSER+l fhKRZWae WASSERr
 Leitzaran ibaia
 
WASSERl fhKRZWae WASSER+r
 Leitzaran ibaia
 
fTUNNEL1 WASSER
 
 
WASSER+l WASSERq fhKRZWae WASSERr
 Leitzaran ibaia
 
WASSER fTUNNEL1
 
330 m  
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSERl WASSERq fhKRZWae WASSER+r
 Leitzaran ibaia
 
fTUNNEL1 WASSER
 
 
fTUNNEL1 WASSER
 
 
WASSER+l fhKRZWae WASSERr
 Leitzaran ibaia
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fGDTff
 
 
WASSERl fhKRZWae WASSER+r
 Leitzaran ibaia
 
WASSER+l WASSERq fhKRZWae WASSERr
 Leitzaran ibaia
 
WASSER lWHST fSTR
 iturria
 
WASSER fSTR FOREST
 atsedengunea
 
WASSER fTUNNEL1
 
410 m  
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSERl WASSERq fhKRZWae WASSER+r
 Leitzaran ibaia
 
fTUNNEL1 WASSER
 
 
WASSER+l WASSERq fhKRZWae WASSERr
 Leitzaran ibaia
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER fSTR
 
GRZq
WASSER + GRZq
20px link=Fitxategi:BSicon_WASSER.svg
GRZq fSTR+GRZq GRZq GRZq GRZeq
 Nafarroa Garaia /  Gipuzkoa muga
 
WABZgl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Frankio erreka
421 m  
WASSER BUILDINGr fSTR
 Plazaolako geltokia
 
WASSER FOREST fSTR
 atsedengunea
 
WASSER fSTR
 
RP4q hRP4oWaq hRP4q hRP4q hRP4eq RP4+r
 A-15 
RP2q RP2oWq RP2+r fSTR RP4
RP4sewRP2 hRP4oWaq RP2uhRP4 hRP4q hRP4eq RP4rf
 A-15 
RP2 WASSER RP2 fTUNNEL1
453 m
RP2 WASSER RP2eRP1 fSTR
RP2eRP2 RP2oWq RP2wRP2 fSTR
RP2 WASSER RP2 fSTR FOREST
atsedengunea
RP2t WASSER RP2 fSTR
Areso
 
WASSER RP2 fTUNNEL1
 
 
WASSER RP2 fhSTRae
 
492 m
WSPLa
RP2eRP1 + HUBrg-R
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2eRP1.svg
fSTR + HUBlg-L
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
BUILDING
Leitzako geltokia
vWASSER
RP2 + HUB-R
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
fSTR + HUB-L
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
PARKING
WASSER+l-
vWASSERrg- + WSHI1+l
20px link=Fitxategi:BSicon_vWASSERrg-.svg
RP2 + HUBtl-1
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
fSTR + HUBrf-L
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
FOREST
atsedengunea
WASSER WASSER
RP2t + HUBe
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2t.svg
fGDTff
Leitza
RP2oWq RP2oWq RP2wRP2 fSTR
WASSER WASSER RP2 fTUNNEL1
WASSER WASSER RP2 fGDTff
WASSER WASSER RP2 ftSTRa
WASSER WASSER RP2l
ftSTR + RP2q
20px link=Fitxategi:BSicon_ftSTR.svg
RP2q
 NA-170 
WASSER WASSER ftSTRe
WASSER WASSER fhSTRae
WASSER WASSERl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
Gorriztaran erreka
WASSER2 WSTRc3 fSTR
WSTRc1 WASSER+4 fTUNNEL1
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER lWHST fSTR
 iturria
 
WASSER fSTR FOREST
 atsedengunea
 
WASSER VIEWr fSTR
 begiratokia
 
WASSER fhSTRae
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WASSER fGDTff
 
 
WASSER FOREST fSTR
 atsedengunea
 
WABZgl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Erasote erreka
 
WASSER fGDTff
 
 
WASSER fTUNNEL1
 
 
WABZgl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Balantango erreka
 
WASSER FOREST fSTR
 atsedengunea
 
WASSERl WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Txorigasoko erreka
 
ftSTRa
 
 
ftSTR
 
 
ftSTR
 
 
ftSTRe
 
 
LWASSER RP2 fhSTRae
 
673 m  
WASSER RP2eRP1 fSTR
 
 
WASSER RP2 fSTR FOREST
 atsedengunea
 
WASSERl RP2oW fhKRZWae WASSER+r
 Larrain erreka
 
WASSER+l RP2oW fhKRZWae WASSERr
 Larrain erreka
 
WASSER RP2 fSTR
 
 
WASSER RP2 fSTR
 
 
WASSER RP2 fSTR FOREST
 atsedengunea
 
WASSER RP2 fTUNNEL1
 
 
WASSER RP2 fSTR FOREST
 atsedengunea
 
WABZg+l RP2oW fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Aizuriaga erreka
 
WASSER RP2 fTUNNEL1
 
 
WASSER RP2 fSTR FOREST
 atsedengunea
 
WASSER RP2 fGDTff
 
 
WASSER RP2 fGDTgg
 
 
WASSER RP2 fSTR FOREST
 atsedengunea
 
WABZg+l RP2oW fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Iruerreketa erreka
RP4q hRP4oWaq RP2uhRP4 hRP4q hRP4eq RP4q
 A-15 
 
WABZg+l RP2oW fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Zaldoa erreka
 
WASSER RP2 fGDTff
 
 
WASSER
RP2 + HUBa
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
fTUNNEL1
 
 
WASSER
RP2 + HUB
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
fhSTRae
 
 
WASSER
RP2t + HUB
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2t.svg
fhSTRae
 Lekunberri
 
WASSER
RP2 + HUB
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
fGDTgg
 
 
WASSER
RP2 + HUBtl-2
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
fSTR + HUBlg-L
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
FOREST
 atsedengunea
575 m  
WASSER
RP2eRP1 + HUB-R
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2eRP1.svg
fSTR + HUB-L
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
BUILDING
 Lekunberriko geltokia
 
WASSER
RP2 + HUBtl-1
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
fSTR + HUBrf-L
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
PARKING
 
 
WASSER
RP2 + HUBe
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
fhSTRae
 
 
WASSER RP2l
fSTR + RP2q
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
RP2q
  NA-1300 
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER fhSTRae
 
 
WASSER fSTR
 
623 m  
WASSER fSTR
 
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER fSTR
 
 
WASSER FOREST fSTR
 atsedengunea
 
WABZg+l WASSERq fhKRZWae WASSERq LWASSERq
 Sustra erreka
 
WASSER
fSTR + RP2+l
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
RP2q
  NA-1300 
 
WASSER
fSTR + RP2S1l
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
 
 
WASSER
fSTR + v-RP2
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
 
 
WASSERl WASSERq
fhKRZWae + v-RP2
20px link=Fitxategi:BSicon_fhKRZWae.svg
WASSER+r
 Larraun ibaia
 
WASSER+l WASSERq
fhKRZWae + v-RP2
20px link=Fitxategi:BSicon_fhKRZWae.svg
WASSERr
 Larraun ibaia
 
WASSER
fSTR + v-RP2
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
 
 
WASSER
fSTR + RP2S1+l
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
 
 
WASSER
fSTR + RP2l
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
RP2q RP2+r
  NA-1300 
 
WASSERl WASSERq fhKRZWae WASSER+r RP2
 Larraun ibaia
 
WASSER+l WASSERq fhKRZWae WASSERr RP2
 Larraun ibaia
 
WASSER fSTR RP2+l RP2wRP2
 
RP4+l hRP4oWaq hRP4q hRP4q RP2uhRP4e
RP4sewRP2 + RP4newRP2
20px link=Fitxategi:BSicon_RP4sewRP2.svg
RP4q
 A-15 
tRP4a WASSERl WASSER+r fSTR RP2eRP2 RP2rf
tRP4 RP2+l RP2oWq
fSTR + RP2q
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
RP2rf
 NA-1300 
tRP4 RP2 WASSER fTUNNEL1
tRP4e RP2 WABZg+l fhKRZWae WASSERq LWASSERq
Basaburua erreka
RP4 RP2 WASSER fSTR PARKING
496 m
RP4 RP2 WASSER fSTR RP1t
Latasa
RP4 RP2eRP1 RP1oWq
fSTR + RP1q
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
RP1rf
RP4 RP2 WASSERl fhKRZWae WASSERq WASSER+r
Larraun ibaia
RP4 RP2eRP2 RP2q
fSTR + RP2q
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
RP2+r WASSER
 NA-1300 
RP4 RP2 fSTR RP2 WASSER
RP4l RP2uhRP4a hRP4q hRP4eq RP4newRP2 RP4oWq RP4+r
 A-15 
RP2q RP2nRP2 RP2+r fSTR WASSER RP4
RP2l
fSTR + RP2q
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
RP2+r WASSER RP4
fSTR
RP2 + WALK
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
WASSER RP4
fSTR RP2 WASSER RP4
fSTR
RP2 + BICYCLE
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
WASSER RP4
fSTR
WSTRc2 + RP22+n
20px link=Fitxategi:BSicon_WSTRc2.svg
WASSER3 + RP2c3
20px link=Fitxategi:BSicon_WASSER3.svg
RP4
fSTR
WASSER+1 + RP2c1
20px link=Fitxategi:BSicon_WASSER+1.svg
WSTRc4 + RP2s+4
20px link=Fitxategi:BSicon_WSTRc4.svg
RP4
fSTR WASSER
RP2 + WALK
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
RP4
fSTR WASSER RP2 RP4
RP4+l hRP4aq hRP4oWq RP2uhRP4e RP4rf
 A-15 
RP4 fSTR WASSER RP2
RP4l hRP4aq hRP4oWq RP2uhRP4e RP4+r
 A-15 
BL+l BLq fSTR WASSER RP2 RP4
BL FOREST fexSTR WASSER
RP2 + BICYCLE
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
RP4
atsedengunea
BL fexSTR WASSER RP2 RP4
BL fexSTR WASSER
RP2 + WALK
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
RP4
BL fexSTR WASSER RP2 RP4
WALK fexSTR WASSER
tRP2l + RP4c2
20px link=Fitxategi:BSicon_tRP2l.svg
leer + RP43+n
20px link=Fitxategi:BSicon_.svg
BL fexSTR WASSER
leer + RP4s+1
20px link=Fitxategi:BSicon_.svg
tRP2+r + RP4c4
20px link=Fitxategi:BSicon_tRP2+r.svg
BL fexSTR WASSER RP4 RP2
BL fexSTR WASSER RP4 RP2
BL fexSTR WASSER RP4 tRP2ae
BLl BLq fSTR WASSER RP4 tRP2ae
WASSER+l fhKRZWae WASSERr RP4 RP2
Larraun ibaia
WASSER fSTR RP4+l RP4rf
RP2 + BICYCLE
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
WASSER fSTR RP4 RP2
WASSER fSTR RP4
RP2 + WALK
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
WASSER RP2 RP4 fENDEa RP2
RP4q RP4q hRP4oWaq RP2uhRP4e RP4rf fSTR
RP2 + BICYCLE
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
LWASSERq WASSERq WASSERr
RP2 + HUBa
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
fSTR RP2
RP2eRP2 + HUBtl
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2eRP2.svg
RP2q + HUBq
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2q.svg
RP2nRP2 + HUBeq
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2nRP2.svg
RP2rf
496 m  
RP2t + HUB
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2t.svg
BL
 Irurtzun
 
RP2 + HUB
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2.svg
WALK
 
RP2+l
RP2wRP2 + HUB
20px link=Fitxategi:BSicon_RP2wRP2.svg
BLq BLr
 
RP2
fSTR + HUBe
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
 
 
RP2 fSTR
 
 
RP2 fSTR
 
538 m  
RP2 fSTR RP1t
 Aizkorbe
 
RP2eRP1
fSTR + RP1q
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
RP1rf
  NA-4171 
 
RP2 fSTR
 
 
RP2 fSTR
 
 
RP2 fSTR
 
 
RP2eRP1
fSTR + RP1q
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
RP1q
  NA-4120 
 
RP2 fSTR
 
 
RP2 fSTR
 
 
RP2 fSTR
 
 
RP2 fSTR
 
 
RP2 fSTR
 
 
RP2
hSTRa + fSTR
20px link=Fitxategi:BSicon_hSTRa.svg
 
488 m  
RP2eRP1
hSKRZ-G1 + fSTR
20px link=Fitxategi:BSicon_hSKRZ-G1.svg
RP1q
  NA-4122 
 
RP2
hSTRe + fSTR
20px link=Fitxategi:BSicon_hSTRe.svg
 
 
RP2 fSTR
 
LWASSERq WASSERq RP2oW fhKRZWae WASSERq LWASSERq
Soroaundi erreka
 
RP2 fSTR
 
503 m  
RP2 fSTR RP1t
 Saratsate
 
RP2eRP1
fSTR + RP1q
20px link=Fitxategi:BSicon_fSTR.svg
RP1rf
  NA-4171 
 
RP2+l RP2rf fSTR
 
RP4q RP2uRP4 RP4+r fSTR
RP2 RP4 fSTR
RP2 RP4l RP4oq RP4+r
 AP-15 
RP2 fSTR RP4
RP2 RP4+l RP4oq RP4rf
 AP-15 
499 m
RP2t RP4 fGDTff
Eritze
RP4q RP2uRP4 RP4rf fGDTgg
 
RP2l RP2+r fSTR
 
 
RP2 fSTR
 
518 m  
RP2 fSTR RP2t
 Saratsa
 
RP2 fSTR RP2
 
 
RP2eRP2
fTEEe + RP2q
20px link=Fitxategi:BSicon_fTEEe.svg
RP2q RP2rf
  NA-4104 

Deskribapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Andoain-Plazaola tartea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gipuzkoako zatia Leitzaran bailaratik igarotzen da, eta ez dago ez herririk ez errepiderik, bide berdeaz harago. Ibilbidean gora egiten du 600 metroko altuerara iritsi arte, Andoainen 68 metrotik abiatuta. Andoaindik irtenda, Leitzaranen sartu eta Bertxin, Inturia, Olloki eta Ameraunetik igarotzen da, Bizkotxeko meategietako eta Plazaolako gunera helduz, non herrialde arteko muga dagoen.

Lekunberri-Plazaola tartea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lekunberritik, bide berdea iparralderantz doa, Uitziko tunelerantz, 5 kilometro pasatxoko ibilbidean. Zati honetan hiru tunel zeharkatzen dira. Lehenengoaren irteeran, saihesbide bat dago  A-15  autobia azpiko pasabide batetik gainditzeko. Saihesbideak aldapa motz baina handi batetik jarraitzen du berriro trazadurara iritsi arte. Hiru tuneletako bigarrena eta luzeena moztuta dago gaur egun. Gainetik pasatzen den behin-behineko bide baten bidez inguratzen da. Uitziko geltokiaren eraikinera iristen da, izen bereko tunelaren sarreratik gertu. Bide-zatia erabiltzaile mota guztientzat da egokia, baina elbarrientzat aipatutako arrapalaren eragozpena dago.

Uitziko tunelak 2 630 metroko luzera du eta Iberiar Penintsulako trenbiderik luzeena izan zen urteetan. Oinplano zuzena du, eta Kantauri isurialdea eta Mediterraneoa lotzen ditu. Egokitua dago, baina, noizean behin, harriak edo arazoak egon daitezke ur-filtrazioengatik.

Ondoren, Leitzako geltokiraino jaisten da bidea, 12 tunel zeharkatuz. 11 dira, izan ere, Telleriarena kanpoaldetik inguratzen da, barne-erorketa saihesteko. Malkorra, Leitza eta Urbietako tunelak argiztatuta daude. Telleriako tunela inguratzen da, eta azken tunel bat pasatzen da Leitzako geltokira iritsi aurretik. Eraikinaren eraikinak zaharberritu gabe daude, egoera txarrean eta etengabe hondatuta. Zati honen zorua, lur trinkotukoa, egoera onean dago. Erabiltzaile mota guztientzat da egokia.

Leitzako geltokia eta Gipuzkoako muga 4,5 kilometro dira. Geltokitik irten eta gutxira Leitzako bidezubia zeharkatzen da. 3 kilometro eta 2 tuneletan zehar, lur trinkotuko zoru klasikoa zeharkatzen da, erosoa eta ibilgailuen zirkulazio mugatuarekin. Urto parera iristean, bidea aldatu egiten da: asfalto bihurtzen da, eta baimendutako ibilgailuek bakarrik zirkulatu dezakete. Mugara iritsi baino pixka bat lehenago, errepide honek, arazorik gabe, eraitsitako tunel bat inguratzen du, honen iparraldeko ahoan Plazaolako geltokiaren hondakinak daudelarik. Metro batzuk aurrerago, bitan banatutako bideak bi zubiz zeharkatzen du Frankio erreka, eta Gipuzkoan sartzen da. Leitzatik Plazaolarako ibilbide osoa egoera ezin hobean dago erabiltzaile guztientzat. Plazaolan bideak Gipuzkoako zatitik jarraitzen du.

Lekunberri-Saratsa tartea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lekunberritik hegoaldera trenbidearen ibilbidea desagertu egin da leku askotan, bai eguraldiak okerrera egin duelako, bai 1953ko uholdeengatik, bai  A-15  autobiaren eraikuntzagatik. Horregatik, bide berdeak bide alternatiboak erabiltzen ditu beharrezkoa denean.

Bidea Lekunberriko geltokitik abiatzen da hegoalderantz. Bideak errepidea zeharkatzen du eta Larraun ibairantz doa. Bertan, trenbidetik banatzen da bidea, eraitsitako tunel bat saihesteko, eta ertzaren ondoan jarraitzen du, muino bat inguratuz. 1,8 kilometroren buruan, Mugiroko presa gainditu ondoren, eroritako tunelaren hegoaldeko ahora iristen da. Bi tunel zeharkatzen dira; bigarrenaren irteeran, eskuinetara, ibaiaren ondoan Mugiroko erroten aztarnak ikusten dira.

Bideak 2020an irekitako tarte batetik jarraitzen du, Mugiroraino igotzea saihestuz. Pagadien artean, San Migeltxo atsedengunea iristen da, non  NA-1300  errepidearekin elkartzen den. Urritza ingurura iritsi arte, bidea  NA-1300  errepidetik oso gertu mantentzen da. Pagadiak, hariztiak eta beste baso batzuk zeharkatzen ditu, eta Urritza eta Latasa herrietatik igarotzen da. Bidearen zatirik handiena egokituta dago.

Latasako irteeran bideak trenbideko zubiaren jatorrizko zutabeak aprobetxatuz eraikitako zubi batetik jarraitzen du. Hainbat errepide zeharkatu ondoren, 700 metro egingo ditugu  NA-1300  errepidetik, amuak kentzeko bide batek babestuta. Zubia gurutzatu aurretik, bidea eskuinetik desbideratzen da, eta  A-15  errepidetik bi aldiz igaro ondoren Kaxarna atsedenlekura iristen da.

Kaxarna eta Irurtzun arteko tarte baten ondoren, non ibilbidea oraindik zehazteke dagoen, bidea Irurtzungo geltokia egon zen atsedenlekutik itzuliko da. Aizkorbe herriaren azpitik igarotzen da, eta monasterio budista baten azpitik. Irteeratik 4 kilometrora, 17 begi eta 185 metroko luzera duen Guliko bidezubia zeharkatzen da, eta Saratsatera iristen da. Kilometro eta erdi geroago, aldapa txiki bat igo eta autobidearen azpiko tunel batetik igarotzen da. Zementuzko zorutik 200 metrora jarraitzen da, eta antzeko tuneletik berriz ere autobidearen azpitik igaroko gara sigi-sagan egindako igoera gogor eta labur bat gainditu eta trenbidearen ibilbidea hartu arte. Beste kilometro eta erdi geroago Saratsara iritsiko gara,  N-240-A  errepidearen ondoan.

Irudiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Nafarroako Entzikolpedia Handia | PLAZAOLA. (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
  2. «Iruñetik Plazaolara, Andoainera eta Lasarterako burdinbidea» web.archive.org 2017-01-09 (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
  3. Kabexoi, Xabier. «Plazaolako trenako historia» www.plazaola.net (Noiz kontsultatua: 2020-11-10).
  4. «Bide berdea | Plazaola» www.plazaola.org (Noiz kontsultatua: 2020-12-02).
  5. Trenako historia | Plazaola
  6. (Gaztelaniaz) IRUÑA, MARIALUZ VICONDOA. (). «Nafarroako Kutxen "zuk aukeratzen duzu, zuk erabakitzen duzu", Banca Civicaren diruaren zain» diariodenavarra.es (Noiz kontsultatua: 2020-12-02).
  7. (Gaztelaniaz) «Nafarroa bere bide berdeen bidez ezagutzen du» La Vanguardia 2015-05-21 (Noiz kontsultatua: 2020-12-02).

Ikus, gainera[aldatu |