Poloniera

Wikipedia, Entziklopedia askea
Poloniera
język polski — polszczyzna
Polish language map.PNG eta Język polski w Europie.png
Datu orokorrak
Lurralde eremuaPolonia (38 milioi); hiztunak ondoko herrietan ere bai: AEB, Lituania, Bielorrusia, Ukraina, Frantzia, Alemania, Israel, Argentina, etab.
Hiztunak50 milioitik gora
Rankinga23. hizkuntza mintzatuena
OfizialtasunaPolonia, Europar Batasuna
AraugileaPolonieraren Hizkuntza-Kontseilua
Hizkuntza sailkapena
giza hizkuntza
hizkuntza nostratikoak
euro-asiar hizkuntzak
indoeuropar hizkuntzak
Balto-Slavic (en) Itzuli
Eslaviar hizkuntzak
West Slavic (en) Itzuli
Lechitic (en) Itzuli
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologiasubjektua aditza objektua, ordena libreko hizkuntza eta hizkuntza azentuala
Genero gramatikalakmasculine personal (en) Itzuli, masculine animate non-personal (en) Itzuli, masculine inanimate (en) Itzuli, genero femeninoa eta neutroa
Kasu gramatikalaknominatiboa, genitiboa, datiboa, akusatiboa, instrumentala, lokatiboa eta Bokatiboa
Alfabetoalatindar alfabetoa
AurrekariaMiddle Polish (en) Itzuli
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1pl
ISO 639-2pol
ISO 639-3pol
Ethnologuepol
Glottologpoli1260
Wikipediapl
ASCL3602
IETFpl

Poloniera[1] (język polski, polszczyzna) Polonian batez ere mintzatzen den eslaviar hizkuntza da. Latindar alfabetoaz idazten da, digrafoak eta bestelako zeinu diakritiko ugariz. Nagusiki Polonian hitz egiten bada ere, emigrazioa dela-eta, herrialdeotan ere hizkuntza-komunitate esanguratsuak daude: Alemanian, Argentinan, Australian, Austrian, Belgikan, Brasilen, Kanadan, Txilen, Txekiar Errepublikan, Eslovakian, Espainian, AEBetan, Frantzian, Grezian, Hungarian, Irlandan, Israelen, Kazakhstanen, Letonian, Mexikon, Herbehereetan, Erresuma Batuan, Hegoafrikan, Errumanian, Errusian, Suedian eta Uruguain[erreferentzia behar].

Halaber, Bigarren Mundu Gerraren ostean Sobietar Batasunak bere egindako lurraldeetan, polonierazko jatorrizko hizkuntza-komunitateak mantentzen dira, hots, Bielorrusian, Lituanian eta Ukrainan.

Estatus ofiziala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Poloniera Poloniako hizkuntza ofiziala da, baita Lituaniako Vilniusko konderrikoa ere.

Alfabetoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Poloniar alfabetoak 32 karaktere ditu: horietatik, 9 bokalak dira eta beste 23ak, kontsonanteak.

A Ą B C Ć D E Ę F G H I J K L Ł M N Ń O Ó P R S Ś T U W Y Z Ź Ż
a ą b c ć d e ę f g h i j k l ł m n ń o ó p r s ś t u w y z ź ż

Hala ere, beste hizkuntzetatik hartutako letrak daude, baina ez dira oso erabiliak.

Q V X - q v x

Ą eta Ę sudurkariak dira, hurrenez hurren, frantsesezko bon eta bain hitzetako bokalak

C euskal tz bezalakoa da

Ć letra eta CZ digrafoa euskal tx-aren antzekoak dira, baita CI ere, bokalen aurrean

CH gipuzkerazko j da, jakin aditzean

H behenafarrerazkoa da, hor aditzondoan

J erdikontsonantea da, iaio adjektiboko i-en gisakoa, edo lapurterazko joan aditzeko jota

Ł w-aren antzekoa da (kiwi hitzean), edo higuingarri adjektiboko u bokala

Ń edo NI (bokalen aurrean) euskal ñ-a bezalakoa da

Ó u bokala bezalakoa da

Ś letra eta SZ digrafoa euskal ixaren parekoak dira

W frantses zein ingeles v-a bezalakoa da, virus hitzean

Y i-aren antzekoa da, baina mihia atzean kokatuta

Z zubererazko deusik hitzeko esea bezala ahoskatzen da, edo frantsesezko zein ingelesezko bokal arteko eseak bezala, rose eta zoo hitzetan

Ź, Ż letrak eta RZ digrafoa Lekeitioko azpieuskalkiko jota bezalakoak dira (jakin aditzean), edo frantsesezkoa zein katalanezkoa (j'ai, Jordi)

Hiztegi laburra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Laburduren esanahiak:

  • m: maskulinoa
  • f: femeninoa
  • n: neutroa

Izenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • dzień (m): egun
  • książka (f): liburu
  • łóżko (n): ohe
  • imię (n): izen
  • godzina (f): ordu
  • mysz (f): sagu
  • ulica (f): kale
  • mleko (n): esne
  • pociąg (m): tren
  • dom (m): etxe
  • przyjaciel (m): lagun
  • numer (m): zenbaki
  • krzesło (n): aulki

Zenbakiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • zero: zero
  • jeden: bat
  • dwa: bi
  • trzy: hiru
  • cztery: lau
  • pięć: bost
  • sześć: sei
  • siedem: zazpi
  • osiem: zortzi
  • dziewięć: bederatzi
  • dziesięć: hamar
  • jedenaście: hamaika
  • dwanaście: hamabi
  • trzynaście: hamairu
  • czternaście: hamalau
  • piętnaście: hamabost
  • szesnaście: hamasei
  • siedemnaście: hamazazpi
  • osiemnaście: hemezortzi
  • dziewiętnaście: hemeretzi
  • dwadzieścia: hogei
  • trzydzieści: hogeita hamar
  • czterdzieści: berrogei
  • pięćdziesiąt: berrogeita hamar
  • sześćdziesiąt: hirurogei
  • siedemdziesiąt: hirurogeita hamar
  • osiemdziesiąt: laurogei
  • dziewięćdziesiąt: laurogeita hamar
  • sto: ehun
  • dwieście: berrehun
  • trzysta: hirurehun
  • czterysta: laurehun
  • pięćset: bostehun
  • sześćset: seiehun
  • siedemset: bederatziehun
  • osiemset: zortziehun
  • dziewięćset: bederatziehun

Pertsona-izenordainak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • ja: ni
  • ty: hi
  • on: hura (m)
  • ona: hura (f)
  • ono: hura (n)
  • my: gu
  • wy: zuek
  • oni: haiek (m)
  • one: haiek (izen femeninoak, neutroak eta maskulino inpertsonalak)

Asteko egunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • poniedziałek (m): astelehen
  • wtorek (m): astearte
  • środa (f): asteazken
  • czwartek (m): ostegun
  • piątek (m): ostiral
  • sobota (f): larunbat
  • niedziela (f): igande

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza honek bere Wikipedia du: Bisita ezazu.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]