Poloniera

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Poloniera
język polski
Polish language map.PNG eta Język polski w Europie.png
Datu orokorrak
Lurralde eremua Polonia (38 milioi); hiztunak ondoko herrietan ere bai: AEB, Lituania, Bielorrusia, Ukraina, Frantzia, Alemania, Israel, Argentina, etab.
Hiztunak 50 milioitik gora
Rankinga 23. hizkuntza mintzatuena
Ofizialtasuna Polonia, Europar Batasuna
Araugilea Polonieraren Hizkuntza-Kontseilua
Hizkuntza familia
giza hizkuntzak
hizkuntza euroasiarrak
indoeuropar hizkuntzak
Balto-Slavic languages Itzuli
Eslaviar hizkuntzak
West Slavic languages Itzuli
Lechitic languages Itzuli
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologia subjektua aditza objektua, free-order language Itzuli eta stress-timed language Itzuli
Genero gramatikalak masculine personal Itzuli, masculine animate non-personal Itzuli, masculine inanimate Itzuli, genero femenino, neutro eta not masculine personal Itzuli
Kasu gramatikalak nominatibo, genitibo, datibo, akusatibo, instrumental, lokatibo eta vocative case Itzuli
Alfabetoa latindar alfabetoa
Aurrekaria Middle Polish Itzuli
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1 pl
ISO 639-2 pol
ISO 639-3 pol
Ethnologue pol
Wikipedia pl

Poloniera[1] (język polski, polszczyzna) Polonian batez ere mintzatzen den eslaviar hizkuntza da. Latindar alfabetoaz idazten da, digrafoak eta bestelako zeinu diakritiko ugariz. Nagusiki Polonian hitz egiten bada ere, emigrazioa dela-eta, herrialdeotan ere hizkuntza-komunitate esanguratsuak daude: Alemanian, Argentinan, Australian, Austrian, Belgikan, Brasilen, Kanadan, Txilen, Txekiar Errepublikan, Eslovakian, Espainian, AEBetan, Frantzian, Grezian, Hungarian, Irlandan, Israelen, Kazakhstanen, Letonian, Mexikon, Herbehereetan, Erresuma Batuan, Hegoafrikan, Errumanian, Errusian, Suedian eta Uruguain[erreferentzia behar].

Halaber, Bigarren Mundu Gerraren ostean Sobietar Batasunak bere egindako lurraldeetan, polonierazko jatorrizko hizkuntza-komunitateak mantentzen dira, hots, Bielorrusian, Lituanian eta Ukrainan.

Estatus ofiziala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Poloniera Poloniako hizkuntza ofiziala da, baita Lituaniako Vilniusko konderrikoa ere.

Alfabetoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Poloniar alfabetoak 32 karaktere ditu: horietatik, 9 bokalak dira eta beste 23ak, kontsonanteak.

A Ą B C Ć D E Ę F G H I J K L Ł M N Ń O Ó P R S Ś T U W Y Z Ź Ż
a ą b c ć d e ę f g h i j k l ł m n ń o ó p r s ś t u w y z ź ż

Hala ere, beste hizkuntzetatik hartutako letrak daude, baina ez dira oso erabiliak.

Q V X - q v x

Ą eta Ę sudurkariak dira, hurrenez hurren, frantsesezko bon eta bain hitzetako bokalak

C euskal tz bezalakoa da

Ć letra eta CZ digrafoa euskal tx-aren antzekoak dira, baita CI ere, bokalen aurrean

CH gipuzkerazko j da, jakin aditzean

H behenafarrerazkoa da, hor aditzondoan

J erdikontsonantea da, iaio adjektiboko i-en gisakoa, edo lapurterazko joan aditzeko jota

Ł w-aren antzekoa da (kiwi hitzean), edo higuingarri adjektiboko u bokala

Ń edo NI (bokalen aurrean) euskal ñ-a bezalakoa da

Ó u bokala bezalakoa da

Ś letra eta SZ digrafoa euskal ixaren parekoak dira

W frantses zein ingeles v-a bezalakoa da, virus hitzean

Y i-aren antzekoa da, baina mihia atzean kokatuta

Z zubererazko deusik hitzeko esea bezala ahoskatzen da, edo frantsesezko zein ingelesezko bokal arteko eseak bezala, rose eta zoo hitzetan

Ź, Ż letrak eta RZ digrafoa Lekeitioko azpieuskalkiko jota bezalakoak dira (jakin aditzean), edo frantsesezkoa zein katalanezkoa (j'ai, Jordi)

Hiztegi laburra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Laburduren esanahiak:

  • m: maskulino
  • f: femenino
  • n: neutro

Izenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • dzień (m): egun
  • książka (f): liburu
  • łóżko (n): ohe
  • imię (n): izen
  • godzina (f): ordu
  • mysz (f): sagu
  • ulica (f): kale
  • mleko (n): esne
  • pociąg (m): tren
  • dom (m): etxe
  • przyjaciel (m): lagun
  • numer (m): zenbaki
  • krzesło (n): aulki

Zenbakiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • zero: zero
  • jeden: bat
  • dwa: bi
  • trzy: hiru
  • cztery: lau
  • pięć: bost
  • sześć: sei
  • siedem: zazpi
  • osiem: zortzi
  • dziewięć: bederatzi
  • dziesięć: hamar
  • jedenaście: hamaika
  • dwanaście: hamabi
  • trzynaście: hamairu
  • czternaście: hamalau
  • piętnaście: hamabost
  • szesnaście: hamasei
  • siedemnaście: hamazazpi
  • osiemnaście: hemezortzi
  • dziewiętnaście: hemeretzi
  • dwadzieścia: hogei
  • trzydzieści: hogeita hamar
  • czterdzieści: berrogei
  • pięćdziesiąt: berrogeita hamar
  • sześćdziesiąt: hirurogei
  • siedemdziesiąt: hirurogeita hamar
  • osiemdziesiąt: laurogei
  • dziewięćdziesiąt: laurogeita hamar
  • sto: ehun
  • dwieście: berrehun
  • trzysta: hirurehun
  • czterysta: laurehun
  • pięćset: bostehun
  • sześćset: seiehun
  • siedemset: bederatziehun
  • osiemset: zortziehun
  • dziewięćset: bederatziehun

Pertsona-izenordainak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • ja: ni
  • ty: hi
  • on: hura (m)
  • ona: hura (f)
  • ono: hura (n)
  • my: gu
  • wy: zuek
  • oni: haiek (m)
  • one: haiek (izen femeninoak, neutroak eta maskulino inpertsonalak)

Asteko egunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • poniedziałek (m): astelehen
  • wtorek (m): astearte
  • środa (f): asteazken
  • czwartek (m): ostegun
  • piątek (m): ostiral
  • sobota (f): larunbat
  • niedziela (f): igande

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Poloniera Aldatu lotura Wikidatan

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikipedia
Hizkuntza honek bere Wikipedia du.
Bisita ezazu.