Port-Royal des Champs

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Port-Royal des Champs
Logo monument historique - rouge sans texte.svg Monumentu historikoa
Port Royal des Champs - Oratoire.jpg
Kokapena
Herrialdea  Frantzia
Eskualdea  Île-de-France
Departamendua Yvelines
Barruti Rambouilleteko barrutia
Kantonamendu canton of Chevreuse
Frantziako udalerri Magny-les-Hameaux
Koordenatuak 48° 44′ 42″ N, 2° 00′ 57″ E / 48.745076°N,2.015773°E / 48.745076; 2.015773Koordenatuak: 48° 44′ 42″ N, 2° 00′ 57″ E / 48.745076°N,2.015773°E / 48.745076; 2.015773
Port-Royal des Champs hemen kokatua: Frantzia
Port-Royal des Champs
Port-Royal des Champs
Port-Royal des Champs (Frantzia)
Historia eta erabilera
Kudeatzailea Service des Musées de France
Elizbarrutia Roman Catholic Archdiocese of Paris
Arkitektura
Estiloa Arkitektura gotiko
Ondarea
Mérimée ID PA00087488 eta PA00087487

Port-Royal des Champs moja-komentu zistertarra da, Frantzian XVII. mendean jansenismoaren gune izan zena. Logikaren alorrean eta hizkuntzalaritzarenean ere lan garrantzitsuak egin ziren han. 1204an eratu zuen Mathilde Garlandek beneditarren etxe gisa Chevreuseko ordokian, Versaillesko hegoaldean. Hango eliza 1230. urtekoa da.

1609an Jacqueline-Marie-Angélique Arnauld monasterioko buruak erreformak egiteari ekin zion. Parisen etxe berri bat eraiki zuen, eta hara eraman zituen mojak. 1638an eraikuntza huts haiek bakartiek hartu zituzten. Laikoak eta apaiz sekularrak ziren bakarti horiek, eta Saint Cyranen eta Cornelius Jansenen arauen mendean bizi ziren. Horien artean Arnauld familiako kide batzuk baziren, eta baita logikan eta hizkuntzalaritzan lan garrantzitsuak egin zituzten Pierre Nicole, C. Lancelot eta Blaise Pascal ere. Eskola txikiak sortu zituzten; haien irakasteko modua ez zetorren bat jesuitek erabiltzen zutenarekin. Antoine Arnauldek argitaratu zituen lanek (Agustinus de Jansen eta Fréquence Communion) doktrina agustindar zorrotza eta kristautasuna zentzu estuan hartzen zituzten eredutzat. Jesuitekin izandako gorabeherek Erromako Elizaren parte hartzea ekarri zuten. Aita Santuaren aginduz, jansenismoa baztertu nahi izan ez zutenez gero, jansenistak Port Royalgo komentuan egotera zigortuak izan ziren; askok ihes egin zuten. Klemente IX.aren garaian izan zituzten urte lasaiagoak (1669-1679), baina Klemente XI.ak berriro zigortu zituen. 1709an komentuko mojak sakabanatu egin ziren eta 1710-1712 bitarteko urteetan mojen etxeak desegin zituzten. Parisko Port Royal kartzela izan zen Frantziako Iraultzan, eta erietxea XIX. mendean.

Hizkuntzalaritza: Port Royalgo Gramatika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

A. Arnauldek eta C. Lancelotek XVII. mendean egin zuten gramatika da. Gramaire générale et raisonée (1660, Gramatika orotarikoa eta arrazoitua). Zenbait gaitan bere garaian aurreratuak izan ziren gramatika honen egileak, eta besteak beste, hizkuntzaren arbitrariotasuna ikusi zuten, hots, fonetika osagai mugatuekin konbinaketa ugari egiten zirela hizkuntza guztietan.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Port-Royal des Champs Aldatu lotura Wikidatan

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]