Potala jauregia

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Potala jauregiaren multzo historikoa, Lhasa1
World Heritage Logo global.svg UNESCOren gizateriaren ondarea
Potala palace24.jpg

Potala Jauregiaren ikuspegia

Mota Kulturala
Irizpideak i, iv, vi
Erreferentzia 707
Kokalekua Txinako Herri Errepublika
Eskualdea2 Asia eta Ozeania
Koordenatuak 29° 39′ 28″ N, 91° 07′ 01″ E / 29.65778°N,91.11694°E / 29.65778; 91.11694Koordenatuak: 29° 39′ 28″ N, 91° 07′ 01″ E / 29.65778°N,91.11694°E / 29.65778; 91.11694
Izen ematea 1994 (XVIII. bilkura)
Luzapenak 2000, 2001
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua)
2 UNESCOren sailkapena

Potala jauregia (tibeteraz པོ་ཏ་ལ, txineraz 布达拉宫 bùdálā gōng) tibetar arkitekturaren eredu gailena eta Dalai Lamen egoitza da, Lobsang Gyatsok XVII. mendean sortu zuenetik, 1648. urtean zehazki, gaur egun Txinako Herri Errepublikako Tibeteko eskualde autonomoaren hiriburu den Lhasan. Jauregia museoa da gaur egun eta bere basamentuan aurkitzen ziren eraikin administratiboak bota ondoren, bere tokian, Pekingo Tiananmen plaza gogorarazten duen plaza bat eraiki zen.

UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen 1994an, izendapen hau, 2000 eta 2001 urteetan zabaldua izan zen, bere ondoan aurkitzen diren Norbulingka Jauregia eta Jokhang Tenplua ere hartzeko.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

VII mendeko Songtsen Gampo Tibetar erregeak Muino gorrian eriakitako jauregi baten gainean eraiki zen Potala jauregia[1]. Oraindik antzinako jauregiaren atal batzuk mantentzen dira, ipar-ekialdean kokaturik dauden bi kapera[2].

Lobsang Gyatso bosgarren Dalai Lamakhasi zuen jauregiaren eraikuntza 1645 urtean[3]. Dalai Lamaren aholkulari izpirituala zen Konchog Chophelek gobernuaren egoitza ezartzeko toki egokia zela aholkatu zion, izan ere Drepung eta Sera monastegien eta Lhasa hiri zaharraren artean kokaturik baitago[4]. Kanpoaldeko egitura hiru urtean eraiki zuten baina barnealdea egiteko 45 urte behar izan ziren. Dalai Lama eta bere gobernua 1649an ezarri ziren Potrang Karpo-n ("Jauregi zuria"). Potrang Marpo ("Jauregi gorria") 1690 eta 1694 artean eraiki zen. XVIII mendetik aurrera Dalai Lamaren neguko jauregia izan da[5].

1959ko Tibetarren matxinadan jauregia kaltetua izan zen baina 1966ko Txinako Iraultza Kulturalean ez zuen kalterik izan Zhou Enlai Txinako lehendakariak pertsonalki hala eskatuta[5].

1994 urtean UNESCOk Gizaterairen Ondare izendatua izan zen eta 200o eta 2001 urteetan Jokhang eta Norbulingka tenpluak gehitu zitzaizkion izendapen honetan.

Arkitektura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Potala jauregia, Hongshan izeneko mendian dago, 3700 metroko altueran. Ri Marpo ("muino gorria") aldean kokaturik dago, Lhasa haranaren erdian[6]. 410.000 metro karratuko hedadura hartzen du eta, bere eraikitako hedadura, 130.000 metro karratukoa da.

Maldan gogorrean eraikitako hormek hainbat mailatan teilatu lauak eta lehio lerroak ditu eta gotorleku itxura nabarmena ematen diote. Hegoaldeko oinarrian enparantza handi bat zabaltzen da, hau ere hesiturik dagoena, hormaz eta atariz josia.

Potalaren erdigunean Potrang Marpo ("Jauregi gorria") kokatzen da. Bertan daude aurreko Dalai Lamen kaperak eta aretoak.

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Dillon, Michael (1998), a cultural and historical dictionary, Routledge, 184. orrialdea  .
  2.   Maher, Derek F. (2010), One hundred thousand moons, BRILL, 123. orrialdea  .
  3.   Laird, Thomas (2006), The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama, Grove Press, 175. orrialdea, ISBN 978-0-8021-1827-1  .
  4.   Karmay, Samten C. (2007), The Great Fifth  .
  5. a b (Ingelesez)  conscious_journeys (2018-02-25), «Potala Palace Facts- Conscious Journey | potala palace Inside», Conscious Journeys, https://consciousjourneys.org/potala-palace/. Noiz kontsultatua: 2018-09-19  .
  6.   Stein, R. A. (1962), Tibetan Civilization, Faber & Faber, 206. orrialdea  .

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Potala jauregia Aldatu lotura Wikidatan