Ratisbona

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Ratisbona
Alemania Alemaniako udalerria
Regensburg 08 2006 2.jpg
Wappen Regensburg.svg
Administrazioa
Herrialdea  Alemania
Estatua  Bavaria
Eskualdea Palatinatu Garaia
Barrutia Regensburg
Udalerria Ratisbona
Postakodea 93047, 93049, 93051, 93053, 93055, 93057
Udal kodea 09362000
Geografia
Koordenatuak 49° 01′ 00″ N, 12° 05′ 00″ E / 49.016666666667°N,12.083333333333°E / 49.016666666667; 12.083333333333Koordenatuak: 49° 01′ 00″ N, 12° 05′ 00″ E / 49.016666666667°N,12.083333333333°E / 49.016666666667; 12.083333333333
Bavaria R (town).svg
Ratisbona hemen kokatua: Alemania
Ratisbona
Ratisbona
Azalera 80,7 km²
Demografia
Biztanleria 140.276 biztanle
Dentsitatea 1.738,24 bizt/km²
Bestelako informazioa
Telefono aurrizkia 0941
Ordu-eremua UTC+01:00
Webgune ofiziala

Ratisbona [1] (alemanez: Regensburg, ˈʁeːɡŋ̍sbʊɐ̯k ahoskatua; latinez: Castra-Regina) Alemaniako Bavaria estatu federaleko hiri bat da, Palatinatu Garaiko (Pfalz) hiriburua. Danubio eta Regen ibaien bat-egitean kokaturik, erromatarren garrantzi handiko kokagunea izan zen, muga (limes) defendatzen baitzuen.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Radasbona hiri germaniarra Erromaren mendeko Castra Regina bihurtu zen, Marko Aurelioren kuartel nagusi.[2] Geroago, Bavariako dukearen mende egon zen. 1207an hiri-gutuna jaso zuen, eta 1245. urtean Inperioko hiri askea izan zen. Hiri oparoa izan zen ibaian zehar egiten zen merkataritzari esker. Erreforma garaian dieta bat izenpetu zen bertan (1541). 1542an, Erreformaren alde jarri zen hiria. Maximiliano II.aren eta printze protestanteen arteko negoziazioak gauzatu ziren 1575ean Rodolfo erromatarra errege izendatzeko eta 1555. urteko Augsburgeko bakearen baldintzak bere horretan uzteko. Saxonia-Weimar-eko Bernardok hartu zuen hiria, eta Inperio santuaren egoitza bihurtu zen 1663. urtetik aurrera. 1684an, Ratisbonako su-etenaren ondorioz, Luis XIV.aren esku geratu zen Estrasburgo. 1809an frantsesek hartu zuten Ratisbona eta Bavariako estatura anexionatu zuten hurrengo urtean.

Ratisbonako dieta[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1541. urtean Karlos V.a enperadoreak katolikoen eta protestanteen arteko batasuna bultzatzeko deitu zuen bilera. Johann Eck, Johann Gropper eta Julius von Pflug teologo katolikoak, eta Philipp Melanchton eta Martin Bucer protestanteak bildu ziren. Hasieran akordioa lortzetik gertu ibili arren, hautsi egin zen bilera. Bost urte geroago saiatu zen enperadorea berriro eta, huts egin ondoren, protestanteen aurkako gerrari ekin zion.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Ratisbona)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 2.6 4.1 10.5 17.3 20.6 24.2 26.3 24.5 20.6 14.4 7.2 2.9 14.6
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -2.6 -2.8 0.1 4.4 8.1 11.8 13.6 12.5 9.3 5.1 1.8 -1.7 5.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 51 34 37 41 76 77 81 79 43 38 45 56 658
Eguzki orduak 44 73 140 194 211 226 240 194 158 105 45 37 1667
Hezetasuna (%) 88 84 78 72 71 71 70 74 79 84 88 89 79
Iturria (1): World Meteorological Organisation[3]
Iturria (2): Alemaniako Meteorologia Zerbitzua[4]

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errepideen eta burdinbideen bidegurutze garrantzitsua da. Industria (industria kimikoa, janari-industria, larrugintza, tresneria elektrikoa, automobilgintza, zurgintza) da ekonomia-jarduera nagusia. Turismoak ere garrantzia du.

Monumentuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oso hiri zaharra da, eta garai bateko monumentu ugari gorde ditu. Aipagarriak dira XIII-XVI. mendeetako San Pedro katedrala, San Emerando monasterio erromanikoa (XVIII. mendean berritua), XIV. mendeko udaletxe gotikoa, Danubio ibaia zeharkatzen duen 1135. urteko harrizko zubia, domingotarren komentua (XIII-XIV. m.) eta beste etxe eta jauregi historikoak.

Herri eta hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ratisbona Aldatu lotura Wikidatan