Artikulu hau Wikipedia guztiek izan beharreko artikuluen zerrendaren parte da

Richard Wagner

Wikipedia, Entziklopedia askea

Richard Wagner
RichardWagner.jpg
Bizitza
Izen osoa Wilhelm Richard Wagner
Jaiotza Leipzig1813ko maiatzaren 22a
Herrialdea  Alemania
Talde etnikoa alemaniarra
Heriotza Venezia1883ko otsailaren 13a (69 urte)
Hobiratze lekua Künstlervilla (en) Itzuli
Heriotza modua berezko heriotza: miokardio infartu akutua
Familia
Aita Carl Friedrich Wagner
Ama Cala ojuos marronez
Ezkontidea(k) Cosima Wagner (en) Itzuli
Minna Planer (en) Itzuli
Seme-alabak
Anai-arrebak
Familia
Leinua Wagner family (en) Itzuli
Hezkuntza
Heziketa Leipzigeko Unibertsitatea
Kreuzschule (en) Itzuli
Hizkuntzak alemana
Irakaslea(k) Christian Theodor Weinlig (en) Itzuli
Ikaslea(k) Anton Seidl (en) Itzuli
Jarduerak
Jarduerak musikagilea, libretista, orkestra zuzendaria, saiakeragilea, antzerki zuzendaria, autobiografialaria, poeta, piano-jotzailea, musika-kritikaria, musikaria, autorea, eguneroko-idazlea eta idazlea
Enplegatzailea(k) University of Music and Performing Arts Vienna (en) Itzuli
Lan nabarmenak The Flying Dutchman (en) Itzuli
Tristan und Isolde (en) Itzuli
Tannhäuser
Das Rheingold (en) Itzuli
Lohengrin (en) Itzuli
Jasotako sariak
Influentziak Arthur Schopenhauer
Kidetza Royal Swedish Academy of Music (en) Itzuli
Izengoitia(k) K. Freigedank eta H. Valentino
Genero artistikoa opera
choral symphony (en) Itzuli
musika klasikoa
Musika instrumentua pianoa
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa Luteranismoa

IMDB: nm0003471 Allocine: 36917 Allmovie: p218808 IBDB: 72163
Spotify: 1C1x4MVkql8AiABuTw6DgE iTunes: 276997 Last fm: Richard+Wagner Musicbrainz: eefd7c1e-abcf-4ccc-ba60-0fd435c9061f Discogs: 294746 IMSLP: Category:Wagner,_Richard Allmusic: mn0000958980 Find a Grave: 2329 Edit the value on Wikidata
Richard Wagner Signature.svg

Wilhelm Richard Wagner (Leipzig, Saxonia, 1813ko maiatzaren 22a - Venezia, Italia, 1883ko otsailaren 13a) konpositore, orkestra zuzendari eta poesiagile alemaniar handia izan zen, Erromantizismoaren garaikoa. Wagnerren konposaketak aipagarriak dira ehundura konplexuengatik, armonia aberatsengatik eta orkestrazioengatik. Aipagarrienak azken aldikoak dira. Leitmotivak erabiltzen zituen: pertsona, leku, ideia, argumentu edo ezaugarrien aldagai melodikoa. Operako konpositore gehienen kontra Wagnerrek musika idazteaz gain librettoa ere idazten zuen.

Hasiera Weber eta Meyerbeerren tradizioa jarraitu zuen, esaterako Der fliegende Holländer edo Tannhäuser lanetan. Gerora Wagnerrek bere opera Gesamtkunstwerk ("artelan totala") egin zuen. Artelan hauek sintesi poetiko, bisual, musikal eta dramatikoa sortu nahi zuten, horren inguruan saiakerak idatzi zituen 1849 eta 1852 artean. Kontzepzio honen aplikazio ikusgarriena Der Ring des Nibelungen ("Nibelungoen eraztuna") lan ikaragarrian ikus daiteke.

Wagnerrek aurrerapen handiak egin zituen musika lengoaian: kromatikotasuna muturrera eraman zuen eta tonu erdiguneak periferietara bultzatu zituen, horrek Europako musika klasikoa errotik aldatu zuen. Idatzi zuen Tristan und Isolde lana musika modernoaren hasieratzat jotzen da. Wagnerrek musika filosofiaren, literaturaren, ikusizko arteen eta antzerkiaren eremura eraman zuen. Bere lanen garrantzia azpimarratzeko Bayreutheko Festspielhaus antzokia eraikiarazi zuen: han soilik interpreta zitezkeen bere lanak.

Espresionismo eta inpresionismoa garatu zituen. Lanik nagusia Der Ring des Nibelungen izeneko opera da. Hainbat urtez bizi izan zen Bayreuth herrian (Bavaria).

Lan nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Richard Wagner Aldatu lotura Wikidatan