Edukira joan

Riom-ès-Montagnes

Wikipedia, Entziklopedia askea
Riom-ès-Montagnes
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
DepartamenduaCantal
Izen ofizialaRiom-ès-Montagnes
Posta kodea15400
Geografia
Koordenatuak45°16′55″N 2°39′35″E / 45.2819°N 2.6597°E / 45.2819; 2.6597
Mapa
Azalera46,48 km²
Altitudea575 m, 1.102 m eta 887 m
MugakideakApchon, Collandres, Marchastel, Menet, Saint-Amandin, Saint-Étienne-de-Chomeil eta Valette
Demografia
Biztanleria2.405 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.270 (%52,8) (%47,2) 1.135 alt_right
Dentsitatea52 bizt/km²
ville-riom-es-montagnes.fr

Riom-ès-Montagnes (frantsesez eta ofizialki: Riom-ès-Montagnes) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 2.405 biztanle zituen 46,5 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Apchon, Collandres, Marchastel, Menet, Saint-Amandin, Saint-Étienne-de-Chomeil eta Valette.

Mapa
Riom-ès-Montagnes eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Riom-ès-MontagnesRiom-ès-Montagnes
Població amb 207 habitants (2000)Apchon (4,6 km)
Població amb 259 habitants (2000)Valette (4,7 km)
Població amb 184 habitants (2000)Collandres (5,1 km)
Població amb 165 habitants (2000)Marchastel (5,1 km)
Població amb 511 habitants (2000)Menet (6,0 km)
Població amb 241 habitants (2000)Saint-Amandin (7,3 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 8,2 °C-koa da, 8,2 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1245 mm-koa da, urtarrilean 13,9 euri-egun eta uztailean 8,9 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 9,7 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1221,4 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -19 °C-koa da, 2012ko otsailaren 5an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 8,1 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (16,5 °C) eta hotzena urtarrila (0,8 °C). Urteko prezipitazioa 1186 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (124 mm) eta lehorrena uztaila (81 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,26 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (7,5 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (10,0 °C) eta hotzena 1963 (6,6 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Riom-ès-Montagnes)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 0.8 0.9 4.0 6.8 10.8 14.6 16.5 16.1 12.0 8.8 4.3 1.7 8.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 99 86 84 104 107 88 81 85 101 108 124 119 1186
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (7,5 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,3−0,3+1,2+1,2+1,4+1,6+0,8+1,1−0,7−0,1+0,4+0,4
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (7,5 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea50010001500200025003000350040001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.135 gizon, 1.270 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.44
 
95+
 
0.39
1.32
 
90-94
 
4.72
3.08
 
85-89
 
5.51
3.96
 
80-84
 
4.33
6.61
 
75-79
 
7.87
9.25
 
70-74
 
8.66
11.45
 
65-69
 
11.81
11.45
 
60-64
 
9.45
6.61
 
55-59
 
5.12
5.73
 
50-54
 
5.91
4.41
 
45-49
 
3.54
4.85
 
40-44
 
3.54
5.29
 
35-39
 
3.15
3.52
 
30-34
 
4.33
6.17
 
25-29
 
5.91
2.64
 
20-24
 
1.97
2.20
 
15-19
 
2.36
3.08
 
10-14
 
4.72
4.41
 
5-9
 
3.54
3.52
 
0-4
 
3.15
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Riom-ès-Montagnes udalerrian 2.190 biztanle zeuden eta 1.212 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,81 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 46,2), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

2.190biztanle
1.212elkarbizitza-unitate
1,81lagun elkarbizitza-unitateko
643familia
Udalerria
% 15
% 32
% 46
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 643 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (390). Guraso bakarreko 70 familietatik 45etan ama zen guraso bakarra. 445 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 89k seme-alaba bakarra zuten etxean, 84k bi, eta 24k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 183 bikoteetatik 20tan (% 10,9) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

390
183
70
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean445
Seme-alaba bat89
Bi seme-alaba84
Hiru seme-alaba24
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 2.170 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 16,9 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 38,7. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 67,3). 80 urte edo gehiagoko 323 biztanleetatik 233 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 90 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 17
25-39% 20
40-54% 17
55-64% 25
65-79% 30
80 +% 39
Bikotean bizi da
15-24% 18
25-39% 67
40-54% 64
55-64% 61
65-79% 63
80 +% 33

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 39,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 15,6 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,5 izatezko bikotean eta % 5,1 PACS bidez lotuta). % 23,3 ezkongabeak ziren, % 13,9 alargunak eta % 7,7 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 39,4
Ezkongabea% 23,3
Alarguna% 13,9
Izatezko bikotean% 10,5
Dibortziatuta% 7,7
PACS bidez lotuta% 5,1

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 51,4), eskulangileak (% 13,2), enplegatuak (% 10,3), erdi-mailako lanbideak (% 6,6). Talde nagusia (erretiratuak, % 51,4) Cantal departamenduko batez bestekoaren (% 39,0) gainetik dago. 50 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 4,1).[10]

Udalerria
% 10
% 13
% 51
Cantal
% 12
% 15
% 13
% 39
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.645 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.218 egoitza nagusi ziren, 240 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 187 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.145), eta apartamentuak gutxi ziren (494). Egoitza nagusietatik 804 beren jabearen bizilekuak ziren, 377 alokairuan zeuden, 103 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 37 doan lagata.[11]

1.645etxebizitza
1.218egoitza nagusi
1.145etxe
494apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.218
240
187
Egoitza nagusia (1.218)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (240)Hutsik (187)

Etxe mota

1.145
494
Etxea (1.145)Apartamentua (494)

Jabetza egoera

804
377
Jabeak (804)Alokairuan (377)HLM (103)Doan lagata (37)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (414).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik168
1919-194581
1946-1970353
1971-1990414
1991-2005108
2006-202092

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (543). Fuel-olioa zen berogailu mota nagusia (435 etxebizitzatan). 775 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 607 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 407tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela13
2 gela78
3 gela219
4 gela365
5 gela edo gehiago543

Berogailu mota

435
334
312
Gas sarea (55)Fuel-olioa (435)Elektrizitatea (334)Gas botila (81)Bestelakoak (312)

Aparkalekua eta ibilgailuak

775aparkalekua
607ibilgailu 1
407ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.214 biztanleetatik 908 aktibo ziren (% 74,8), horietako 835 lanean (% 68,8) eta 72 langabezian (aktiboen % 7,9).

1.21415-64 urteko biztanle
% 74,8aktibo
% 68,8lanean
% 7,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 59,1
25-54 urte% 90,9
55-64 urte% 53,0
Gizonak% 76,4
Emakumeak% 73,2

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 12,8
BEPC, brebeta% 9,7
CAP-BEP% 9,7
Batxilergoa% 6,5
Goi-mailako +2% 6,4
Goi-mailako +3/4% 5,9
Goi-mailako +5% 1,8

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

306 ez-aktibotik 61 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 19,9), 122 erretiraturik zeuden (% 39,9) eta 124 bestelako ez-aktibo ziren (% 40,5).

Ez-aktiboak

% 20
% 40
% 41
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 9
% 13
% 18
% 23
% 29
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.413 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 835 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

1.413enplegu udalerrian
% 83,6soldatapeko
% 16,4ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.910 eurokoa zen, eta biztanleen % 15 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

23.910 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.820 €
% 15,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 13,7

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 215 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 15 janari enpresak ziren, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 20 eraikuntza enpresak ziren, 57 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 21 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 11 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 18 zerbitzu enpresak ziren, 28 administrazio publikoko enpresak ziren eta 14 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 59 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 5 banku bulegoak, 2 funerariak, 10 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 3 igeltseroak, 3 margolariak, 3 zurginak, 4 iturginak, 4 argiketariak, 7 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 6 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 1 apaindegia.[13]

2009an zeuden 28 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 3 harategiak, 3 liburu dendak, 4 arropa dendak, 2 elektrotresna dendak, 2 altzari dendak, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen, 2 bitxi-dendak eta 2 lore-dendak ziren.[14]

2000. urtean Riom-ès-Montagnes udalerrian 64 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.456 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , osasun-zentro 1 bat, 3 botika eta 2 anbulantzia zegoen.

2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Riom-ès-Montagnes udalerrian 2 Bigarren Hezkuntza ikastetxe zeuden 200 ikaslekin.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2006ko martxoaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,9 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Riom-Montagnes », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Riom-ès-Montagnes&oldid=11340058"(e)tik eskuratuta