Rosario Cepeda

Rosario Cepeda
Bizitza
Jaiotza	Cádizko probintzia, 1756
Herrialdea	Espainia
Heriotza	1816ko urriaren 16a (59/60 urte)
Hezkuntza
Hizkuntzak	gaztelania
Jarduerak
Jarduerak	idazlea

Maria del Rosario Cepeda y Mayo (Cadiz, Espainia, 1756 - Madril, Espainia, 1816ko urriaren 16a) espainiar idazle eta poeta izan zen.

Bizitza

Rosario Cepedaren ospea bere garaikideen artean 12 urte zituenean, Anakreonteren obra bat eta Esoporen fabula bat itzuli eta errezitatu zituenean, egin zitzaion azterketa publikoaren emaitzak izan zuen oihartzunari zor dio. Cadizko prentsan kolaboratzailea, Real Sociedad Económica Matritense Damen Batzordeko Ohorezko eta Merezimenduzko bazkidea, 1797tik 1808ra bere idazkaria izan zena, baita bere garaiko hainbat kultur elkartetakoa ere.

Cadizko Udalak bertako ohorezko erregidore izendatu zuen. Emakumeen gaitasun intelektualei buruzko eztabaida Feijoo abadeak Emakumeen Defentsan egindako esku-hartzearekin hasten da, eta, era berean, Josefa Amarrek 1790ean argitaratutako "Discurso sobre la educación física y moral de las mujeres" ("Emakumeen hezkuntza fisiko eta moralari buruzko diskurtsoarekin") amaitzen da. Ez da harritzekoa neskatila batek hainbat diziplina eta gai zientifiko ikasteko duen gaitasunaren erakustaldia miresmenez hartzea bere garaikideek, eta, are gehiago, bere jakintza bitxikeria bat balitz bezala erakustea. "Memoria sobre las casas de Expósitos" eta "Elogio de la Reyna N.S." ere idatzi zituen; 1777ko uztailean Real Sociedad Economiak sariak banatzeko egindako batzar publikoan irakurria.

Ohikoa zen, halaber, emakumeek prestakuntza intelektualerako zuten sarbidea gutxiengoa izatea, eta odolezko edo diruzko aristokrazia baterako mugatua eta esklusiboa izatea. Hala gertatu zen Rosario Cepedarekin, Francisco Cepeda Calatravako ordenako zaldunaren, Inkisizioko aguazil nagusiaren eta Cadizeko betiko errejidorearen eta Isabel Mayoren alabarekin, Juan Antonio González Cañaveras bere tutoretzapean urte betez hainbat arlotan prestatu zena. 1768ko irailaren hiru egunetan zehar, Geografia, Gaztelania eta latinaren gramatika, Historia, Geometria eta Frantsesa aztertu zituen jendaurreko saio batean.

Bere garaikide batek, Juan Bautista Cubiék, 1768an bertan argitaratutako "Las mujeres vindicadas" lana bukatzen du, eta kontatzen du Rosario Cepedak grekoz, latinez, italieraz, frantsesez eta gaztelaniaz hitz egin zuela, egiten zitzaizkion gramatikei buruzko galdera guztiei erantzunez eta Historiari buruzko 300 galdera baino gehiagori erantzunez. Era berean, dio Cubiék, Anakreonteren "Oda" bat errezitatu zuen, Esoporen alegia bat itzuli zuen eta Euklidesen "los Elementos" azaldu zituen, froga hauek ikusi zituzten pertsona guztien miresmena sortaraziz.

Cádizko kabildoak oroigarri bat argitaratzea eta bere bizitzako egunetarako, hiriko zinegotzi bati dagozkion ordainsariei ematea adostu zuen.

Rosario Cepedaren jarduera intelektuala, ordea, ez da sortzaile batena, baizik eta emakume ilustratu batena, bere garaiko kultur foroetan presente dagoena eta bertan nolabaiteko protagonismoa duena. Bere inguru sozialeko beste emakume batzuek bezala, gizarteko dama batentzat eskatutako prestakuntzarekin batera musika, dantza eta josgintza hizkuntza klasiko eta modernoetan, historian eta geometrian ezagutza zabalagoak lortu ahal izan zituen, baina hauek ez zituzten bere funtzioak aldatu, kultur bizitza aktiboa zuen etxekoandre eskolatu batenak, hain zuzen ere.

Gorostiza jeneralarekin ezkondu zenean, Madrilen bizi izan zen, eta Damen Batzordean lan egiten jarraitu zuen. 1816ko urriaren 16an hil zen.

Bibliografia

•  Serrano y Sanz, M. (1975). "Apuntes para una biblioteca de Escritoras Españolas". Biblioteca de Autores Españoles. Madrid. 
•  Bautista Cubié, Juan (1768). "Las mujeres vindicadas de las calumnias de los hombres. Con un catálogo de las Españolas que más se han distinguido en Ciencias y Armas". Madrid

Kanpo estekak

• Datuak: Q6112367