Santimamiko geltokia

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search

Koordenatuak: 43° 15′ 41″ N, 2° 56′ 56″ W / 43.261451°N,2.948850°W / 43.261451; -2.948850

Infobox Public Transport.png
Símbolo del Metro de Bilbao.svg Cercanias Logo.svg Euskotren Tranbia Logo.svg Bilbao logo.svg
Santimami/San Mamés
Bilbao - Metro, estacion de San Mames 1.jpg
Luis Briñas kaleko sarbidea
Kokapen mapa
Lineak

Deustu Símbolo del Metro de Bilbao.svg Bilboko metroaren 1. linea  Indautxu
Deustu Símbolo del Metro de Bilbao.svg Bilboko metroaren 2. linea  Indautxu
Olabeaga Cercanias Logo.svg C-1 red.svg  Autonomía
Olabeaga Cercanias Logo.svg C-2 green.svg  Autonomía
Ospitalea Euskotren Tranbia Logo.svg Euskotren TR.svg  Sabino Arana
Kokapena
Helbidea Juan Antonio Zunzunegi hiribidea, 31, Luis Briñas kalearekin izkina; 48013
Udalerria Bilbo,  Bizkaia
Geltokiaren datuak
Kodea SAM (Metro)
13208 (ADIF)
Gunea 1. gunea (Metro eta Tranbia)
0 gunea (Renfe)
Irekiera 1995eko azaroaren 11
Bidaiariak 5 980 716 (Metro, 2016)[1]
Irisgarria Geltoki irisgarria  (Metro eta Tranbia)
Geltoki ez irisgarria  (Renfe)
Zerbitzuak Aparkalekua Automated External Defibrillator (symbol).svg Aiga elevator inv.svg Pertsonaldun txarteldegia Wifi inv.svg Arreta bulegoa 
Nasa kopurua 2 (Metro)
2 (Renfe)
2 (Tranbia)
Trenbide kopurua 2 (Metro)
2 (Renfe)
2 (Tranbia)
Jabea Bizkaiko Garraio Partzuergoa
Euskal Trenbide Sarea
ADIF
Eragilea(k) Metro Bilbao
Renfe Operadora
Eusko Trenbideak
Garraio zerbitzuak
Renfe Aldiriak C-1 red.svg  Bilbo Santurtzi
C-2 green.svg  Bilbo Muskiz
Metroa Bilboko metroaren 1. linea  Etxebarri Plentzia
Bilboko metroaren 2. linea  Baasauri Kabiezes
Tranbia Euskotren TR.svg  Atxuri La Casilla
Bizkaibus A0651 Bilbo - Balmaseda
A2318 Termibus - EHU (Autobidetik)
A3247 Bilbo - Aireportua
A3341 Bilbo - Sodupe - Arrespalditza
A3342 Bilbo - Sodupe - Artziniega
A3343 Bilbo - Sodupe
A3414 Bilbo - Getxo (Artxandako tuneletatik)
A3512 Bilbo - Lekeitio (Autobidetik)
A3513 Bilbo - G. Ospitalea - Gernika - Lekeitio
A3523 Bilbo - G. Ospitalea - Gernika - Aulestia - Lekeitio
A3915 Bilbo - Durango - Ondarroa (Autobidetik)
A3916 Bilbo - Ermua - Ondarroa (Autobidetik)
A3923 Elorrio - Durango - Bilbo
A3926 Eibar - Ermua - Bilbo
A3927 Zeanuri - Lemoa - Bilbo
A3930 Galdakao - Bilbo (Autobidetik)
A3933 Durango - Bilbo (Autobidetik)
Bilbobus 28  Uribarri - Altamira
38  Otxarkoaga - Termibus
62  San Mamés - Arabella
Bestelakoak Taxi  Taxi
Hegazkina  Autobusa aireportura

Santimami (Santimami/San Mamés ofizialki, San Mamés lehenago)[2] Bizkaiako Bilbo udalerriko aldageltokia da, Euskal Herrian dagoena. Bilboko Metroaren Bilboko metroaren 1. linea eta Bilboko metroaren 2. linea  linearen trenak, Bilboko Renfe Aldiriak sarearen C-1 red.svg eta C-2 green.svg linearen trenak eta Bilboko Tranbiaren trenak zerbitzu da.

Gainera, Terminbusekin konexioa da.

Geltokiak San Mames futbol-zelaiaren ondoan kokatuta egoteagatik hartzen du izena. Hala, Bilboko Athletic Kluba etxean jokatzen duenean, geltokiak zelaia eta inguruak hornitzen ditu.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

San Mameseko trukagailua 2004. urtean dago, Bilbao Ría 2000 sozietate sustatzaileak loturako azpiegitura berria eraikitzeko lanak amaitutzat eman zituenean. Hain zuzen ere, aldagailuak atondo edo korridore nagusi bat du, baita zenbait igogailu eta eskailera ere (horietako batzuk mekanikoak). Igogailu eta eskailera horiek garraiobideetatik bereizitako instalazioak lotzen dituzte, une desberdinetan eraikiak, nahiz eta integratzeko planifikatuta egon. Era berean, multzoko instalazio bakoitzaren titulartasuna Bizkaiko garraio publikoan inplikatutako hainbat eragileri dagokie.

Inguru horretan zerbitzua eman zuen trukagailua osatzen zuen lehen garraiobidea Bilboko metroa izan zen, 1995eko azarotik aurrera. Hala ere, trukagailuaren hazia ez zen loratu hurrengo urtera arte, 1996ra arte, Termibus zerbitzua martxan jarri zenean: Bilboko autobusen lehen geltoki nagusia izateko asmoa zuen bigarren zerbitzu bat. Hasiera batean, Termibus probetxurik gabeko eremu batean sortu zen aldi baterako, ez nahitaez iraunkorra, baina  A-8  autobidera erraz iristeko modukoa. Behin betiko kokapen bati buruzko proposamen argirik eta adostasunik ez zegoenez, urte luzez luzatutako egoera, hiribilduko autobusen terminal gisa finkatu zen ia bi hamarkadaz, 1999tik aurrera. Urte horretan Termibusen ezarritako altzariak, etorkizunean lekualdatzeko erraz desmuntatzeko baldintzapean enkargatu ziren arren, ezaugarri hau ez zen azkenean aprobetxatu 2012an, lurrazaleko estazioaren etorkizuneko ordezkapena erabat lurperatutako beste batekin, toki berean, behin betiko erabaki zenean. Hala, bi urteko lanen eta behin-behinekotasunaren ondoren, 2019ko azaroan jarri zen martxan Bilbo Intermodaleko geltokia, Termibusen ordez. Bilboko Udalaren jabetzakoa, Bilbao Intermodal da gunearen instalazio nagusia eta sarrien erabiltzen dena.

Trukerako nodo bat sortzeko beste urrats batean, 2000. urtean, Trenbidearen Hegoaldeko Saihesbidea deiturikoaren garapenaren eta abiaraztearen zati gisa, Bilbao Ría 2000ren proiektua ere abian jarri zen San Mameseko aldiriko RENFEren behin-behineko geltokia, Adifen jabetzakoa (desagertutako RENFEren oinordekoa), aire zabalean ezarri zena. Urte batzuk geroago, 2003ko uztailean, Bilboko tranbia berria iritsi zen, EuskoTran (gaur egun Euskotren Tranbia), eta han ezarri zen, aldi baterako, bere ibilbidearen amaiera. Azkenik, 2004an, modu formalean inauguratu zen Santimamiko trukagailua, eta, horretarako, beharrezkoa izan zen aldiriko geltokia erabat lurperatzea; horri esker, tranbiaren trazadura Basurtura arte luzatu ahal izan zen, eta haren geralekua (Euskal Trenbide Sarearen jabetzakoa) gaur egun dagoen lekuraino birkokatu ahal izan zen, RENFEko geltokiaren gainean. Bilbobus autobus zerbitzuak ere hainbat geltoki ditu.

Trukagailuaren bihotza, Bizkaiko Garraio Partzuergoarena, 2004ko uztailaren 29an inauguratu zen proiektuaren ardatz gisa. Lurpeko atari bat da, Luis Briñas kalea eta Juan Antonio Zunzunegi hiribidea elkargunean kokatua. Bertara zuzenean eskailera mekaniko eta normalen bidez irits daiteke, kaleko oinean dagoen kristalezko egitura zilindriko nabarmen baten azpian babestuta, aipatutako bideen elkargunean. Atari horretatik, erabiltzaileak hiriko autobus- eta tranbia-zerbitzuetara jo dezake (lur gainean), edo ibilbide luzeko eta probintziako autobus-zerbitzuetara, metrora eta aldiriko trenera (lur azpian). Atariaz gain, operadoreen lurpeko instalazio bakoitzak, gutxienez, sarbide propio bat du beste kokapen batean.

2004an martxan jarri zenetik, trukagailuaren egituran egindako funtsezko aldaketa bakarra atondoaren eta autobus-geltoki nagusiaren arteko lotunea egokitzea izan da, jatorrizko geltokiaren (Termibus, lur gainean) eta egungoaren (Bilbo Intermodal, lur azpian) izaera oso desberdinak direla eta. Antzina, atariko erdiko korridoreak, autobusen terminalerako sarbideari zegokionak, gela txiki batera eramaten zuen, eskailera mekaniko eta normalekin, erabiltzaileari azalera igotzeko aukera ematen ziona, baina Termibuseko dartsenen eremura zuzenean sartzeko aukera ematen ziona; horrela, erabiltzaileak esparru hesitua inguratu behar izatea saihesten zen, modu seguruan barrura sartzeko, oinezkoentzat egokitutako pasabideen bidez. Gaur egun, bi eskailerak dituen gela desagertu egin da, eta erdiko korridoreak Bilbo Intermodalerako zuzeneko sarbidea ematen du. Haren -1 solairua (bertan daude txarteldegiak, ezeztagailuak, taberna, kontsignak eta merkataritza-gune bat) atariaren maila berean dago. Autobus-terminaleko dartsena-eremua beheragoko maila batean dago, -2 solairuan, eta bidaiarientzat bakarrik dago eskuragarri, -1 solairuan ezeztagailuetatik igaro ondoren.[3]

Bilboko metroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Metro geltokia
C-1 linea (Bilboko Renfe Aldiriak)
White dot.svg  Bilbo–Abando Indalecio Prieto
   1'
White dot.svg  Zabalburu
   2'
White dot.svg  Ametzola
   1'
White dot.svg  Autonomia
   1'
White dot.svg  Santimami
   1'
White dot.svg  Olabeaga
   2'
White dot.svg  Zorrotza
   2'
White dot.svg  Lutxana
   3'
White dot.svg  Desertu–Barakaldo
   2'
White dot.svg  Sestao
   2'
White dot.svg  La Iberia
   1'
White dot.svg  Portugalete
   2'
White dot.svg  Peñota
   2'
White dot.svg  Santurtzi
C-2 linea (Bilboko Renfe Aldiriak)
White dot.svg  Bilbo–Abando Indalecio Prieto
   1'
White dot.svg  Zabalburu
   2'
White dot.svg  Ametzola
   1'
White dot.svg  Autonomia
   1'
White dot.svg  Santimami
   1'
White dot.svg  Olabeaga
   2'
White dot.svg  Zorrotza
   2'
White dot.svg  Lutxana
   3'
White dot.svg  Desertu–Barakaldo
   3'
White dot.svg  Galindo
   2'
White dot.svg  Trapaga
   2'
White dot.svg  Trapagaran
   3'
White dot.svg  Urioste
   2'
White dot.svg  Sagrada Familia
   3'
White dot.svg  Ortuella
   3'
White dot.svg  Gallarta
   2'
White dot.svg  Putxeta
   2'
White dot.svg  Muskiz

Bilboko metroaren Santimami/San Mamés geltokia[4] Sabino Arana etorbidearen azpian dago kokatuta, 1995eko azaroaren 11n inauguratu zen eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 1. tarifa-gunearen barruan dago.

2014ko abenduaren 23tik doako Wi-Fi zerbitzua eskaintzen da geltokian, WifiNova sarearen bitartez.[5]

Partida egunetan hura hasi baino 45 minutu lehenago geltokira sarbidea debekatuta dago, eta geltokia irteteko baino ez dago erabilgarri.

Izen aldaketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2017ko abenduaren 18ra arte geltokiaren izena San Mamés izan zen. Metro Bilbao eragileak hala erabakita, lau geltokiren izenak aldatu ziren, horien artean Santimamikoa, ordutik Santimami/San Mamés izen ofiziala jasoz.[6] Izen aldaketak eztabaida sortu ondoren, Bizkaiko Batzar Nagusiek adostu zuten Foru Aldundiari eskatzea Metro Bilbao enpresa eragileak geltokiaren izendapena San Mamés izatera bueltaraztea.[7]

Sarbideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jatorriz, geltokiak sarbideetariko bat zuen Luis Briñas kaleko 17. zenbakiaren parean, Ingeniaritza Goi Eskola Teknikoko G eraikinaren sarreraren aurrean. 2004an geltoki intermodala inauguratu zenean sarbidea itxi eta gaur egungo Briñas - Termibus - Renfe sarbideak ordeztu zuen. Sarbide honetatik Renfeko Aldirien bestibulu amankomunera heltzen da, eta handik Bilboko tranbia eta Termibusekin lotzeko aukera dago. Sabino Arana sarbidetik Bilboko tranbiaren Sabino Arana geralekuarekin egin daiteke lotura.

  • Eskailera mekaniko bidezko sarbidea Igogailu bidezko sarbidea Cercanias Logo.svg Euskotren Tranbia Logo.svg Autobusa Luis Briñas kalea, 23 (Briñas - Termibus - Renfe irteera)
  • Eskailera mekaniko bidezko sarbidea Euskotren Tranbia Logo.svg Autobusa Taxi Sabino Arana etorbidea, 17 (Sabino Arana irteera)
  • Igogailu bidezko sarbidea Autobusa Sarbide irisgarria Luis Briñas kalea, 13, Urkixo zumarkalearekin izkina (Briñas - Termibus - Renfe irteera)

Gaueko sarbideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Eskailera mekaniko bidezko sarbidea Igogailu bidezko sarbidea Cercanias Logo.svg Euskotren Tranbia Logo.svg Autobusa Luis Briñas kalea, 23 (Briñas - Termibus - Renfe irteera)
  • Igogailu bidezko sarbidea Autobusa Sarbide irisgarria Luis Briñas kalea, 13, Urkixo zumarkalearekin izkina (Briñas - Termibus - Renfe irteera)

Renfe Aldiriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Renfeko Aldirien geralekua.

Renfeko Aldirien San Mamés geralekua 1999ko martxoaren 3an ireki zen behin-behineko geraleku gisa,[8][9] gaur egun Zunzunegi etorbidea den tokian, Trenbidearen Hegoaldeko Saihesbidea inauguratu zenean. Renfeko Aldirien sareko 0. tarifa-gunearen barruan dago.

Pelayo Suárez Smith arkitektoak proiektatuta, Euskal Herriko Unibertsitateko Ingeniaritza Eskolak duen eraikin-zubiaren behean eraiki zen lehen aldiz, lurgainean.[10]

2001ean geralekua estaltzeko lanak hasi ziren, eta 2004an geltoki intermodala gauzatu zen. Trenbideen gainean, eskailera mekanikoz eta igogailuz komunikatuta, bestibulua dago. Bertan kokatzen dira txartel salmenta makinak, leihatiladun txarteldegia, balioztatze makinak eta 2017tik desfibrilagailuz ere.[11]

2009ko abenduaren amaieran nasen argiztapena hobetu zuten, argi-iturri gehiago instalatuz. 2017an berriro ere argiztapena gehitu zen.

Egoera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Geltokia Bilbo—Santurtzi eta Bilbo—Muskiz burdinbidearen 2,600 kilometro-puntuan dago, 12 metroko altueran, Autonomia eta Olabeaga geltokien artean. Tartea bide bikoitzekoa da eta elektrifikatuta dago.[12]

Sarbideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jatorriz, geltokiak gaur egungo Zunzunegi etorbidean zuen sarbidea, Ingeniaritza Goi Eskola Teknikoko F eraikinak osatzen duen zubiaren behean. 2004an geltoki intermodala inauguratu zenean gaur egun esistitzen diren bi sarbideek ordezkatu zuten. Luis Briñas sarbide nagusia da, eta Metroarekin elkarbanatutako bestibulora eta Termibus zein tranbia geralekuarekin lotura dago. Torres Quevedo sarbideak, bestalde, inguruan ditu Euskal Herriko Unibertsitateko Ingeniaritza Goi Eskola Teknikoa, San Mames zelaia eta Euskal Irrati Telebistaren egoitza nagusia.

  • Eskailera mekaniko bidezko sarbidea Igogailu bidezko sarbidea Símbolo del Metro de Bilbao.svg Euskotren Tranbia Logo.svg Autobusa Sarbide irisgarria Luis Briñas kalea, 23 (Luis Briñas - Metro - Termibus irteera)
  • Eskailera mekaniko bidezko sarbidea Aparkalekua Autobusa Torres Quevedo Ingeniar iaren plaza, z/g (Torres Quevedo irteera)

Irisgarritasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nahiz eta sarbide irisgarririk izan, nasa eta trenaren arteko tartea dela eta geltokia ez da irisgarria. Arartekoak argitaratutako irisgarritasuna eta garrioaren ikerketa-diagnosiaren arabera, «Mugikortasun Urriko Pertsona erabiltzaileak ezin du modu autonomoan nasa eta unitate mugikorraren plataformaren arteko desnibela libratu, nasaren muturretik trenaren plataformara arteko tartea handiegia baita», eta «Burdinbide zerbitzuen eragileak ez dio Mugikortasun Urriko Pertsona erabiltzaileari bermatzen ibilgailutik igo edota jaistea[13]

Geltokira sarbidea Luis Briñas kalea, 23 Sarbide irisgarria 
Torres Quevedo Ingeniariaren plaza, z/g Sarbide ez irisgarria 
Nasara sarbidea 1. trenbidea Sarbide irisgarria 
2. trenbidea Sarbide irisgarria 
Trenera sarbidea 1. trenbidea Sarbide ez irisgarria 
2. trenbidea Sarbide ez irisgarria 

Euskotren Tranbia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tranbia geralekua.

Tranbiaren San Mamés geralekua 2003ko uztailaren 24an ireki zen. 2004. urtean geltokia birkokatu zen, metro eta tren geltokiaren gainean kokatuta intermodala gauzatzeko. Geralekua geltokiak duen bestibulu nagusiaren kanpoaldean dago eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 1. tarifa-gunearen barruan dago.

Sarbideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Arrapala bidezko sarbidea Símbolo del Metro de Bilbao.svg Cercanias Logo.svg Autobusa Sarbide irisgarria Juan Antonio Zunzunegi etorbidea, 182

Termibus[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Termibus»

Termibus Bilboko autobus geltoki nagusia da. Bilbotik pasatzen diren distantzia luzeko autobus guztiek bertan dute geltokia, eta Bizkaibus eta Bilbobus zerbitzuen hainbat linearen geltoki-burua ere bada. Gainera, Bilboko aireportua garraio publikoz lotzeko autobus linea hemendik irtetzen da.

Konexioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Geltokiaren kanpoaldean Termibus autobus geltokia eta Bilbobus eta Bizkaibus zerbitzuak hornitzen dituzten hainbat geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:






Argazki galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «2016ko Bizkaiko Garraio Publikoari buruzko txostena» . Noiz kontsultatua: 2017-07-16.
  2. (Gaztelaniaz) «San Mamés será Santimami en el metro» El Correo 2017-12-16 . Noiz kontsultatua: 2017-12-17.
  3. (Gaztelaniaz) «La nueva Termibus de Bilbao cuenta con cuatro plantas bajo rasante y 30 dársenas» www.eitb.eus . Noiz kontsultatua: 2020-05-24.
  4. (Gaztelaniaz) «San Mamés será Santimami en el metro» El Correo 2017-12-16 . Noiz kontsultatua: 2017-12-17.
  5. (Gaztelaniaz) Eldiario.es. «Metro Bilbao inicia el proyecto piloto para dotar a las estaciones de conexión wifi» . Noiz kontsultatua: 2014-12-23.
  6. (Gaztelaniaz) «San Mamés será Santimami en el metro» El Correo 2017-12-16 . Noiz kontsultatua: 2017-12-17.
  7. (Gaztelaniaz) «Las Juntas pedirán a Metro Bilbao que retire el añadido de Santimami al nombre de la parada de San Mamés» El Correo 2018-02-22 . Noiz kontsultatua: 2018-02-23.
  8. (Gaztelaniaz) Vía Libre. «Bilbao Ría 2000 cumple veinte años» . Noiz kontsultatua: 2014-08-26.
  9. Bilbao Ría 2000. «Línea Sur de Cercanías - El tráfico de viajeros crece un 20%» . Noiz kontsultatua: 2014-08-26.
  10. Bilbao Ría 2000. «Un trazado a la medida» . Noiz kontsultatua: 2014-07-06.
  11. (Gaztelaniaz) «Renfe instalará desfibriladores en 11 estaciones de Cercanías de Bizkaia» Bilbao Actual . Noiz kontsultatua: 2018-06-19.
  12. Red ferroviaria española Sustapen Ministerioa
  13. (Gaztelaniaz) Ararteko. (PDF) ESTUDIO-DIAGNÓSTICO ACCESIBILIDAD y TRANSPORTE - San Mamés. . Noiz kontsultatua: 2018-06-19.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]