Sardinzar gorri

Sardinzar gorria (ingelesezko red herring esamoldea hitzez hitz itzulia) galdera garrantzitsu batetik desbideratzen duen zerbait da, edo eztabaida batean aurkaria eztabaida-gaiaren mamitik ateratzeko trikimailu bat da. Izan daiteke falazia logiko bat edo irakurleak edo entzuleak ondorio faltsu batera eramaten dituen gailu literario bat. Sardinzar gorri bat nahita erabil daiteke, misteriozko fikzioan edo estrategia erretorikoen zati gisa (adibidez, politikan), nahita edo oharkabean erabil daiteke argudiaketan.^[1]^[2]

Norbaitek argumentazioaren harian gai nagusiarekin zerikusirik ez duen elementu arrotz bat sartzen duenean, baizik eta irakurlea edo eztabaidako aurkaria argumentazioan distraitzen duen elementu bat denean, eta aldi batez arrazoiketaren hari nagusia zein zen ahaztarazten dionean, esaten da hari nagusitik ateratzen duen elementu arrotz hori sardinzar gorri edo sardinzar ketu bat dela.

Red herring esamoldea William Cobbett polemista ingelesak zabaldu zuen 1807an, zeinak kontatzen zuen kiratsa handia isurtzen zuen arrain ketu bat erabili zuela, usain oso indartsukoa, untxi baten atzetik zihoazen zakurrak desbideratzeko eta uxatzeko.

Falazia logikoa

Falazia informal gisa, sardinzar gorria garrantzizko falazia klase zabal batean sartu ohi da. Lastozko gizona ez bezala, beste aldearen posizioaren distortsioa dakarrena, sardinzar gorria taktika dibertsifikatzaile itxuraz txalogarria da, azken batean garrantzirik gabea bada ere. Oxford English Dictionaryren arabera, sardinzar gorri bat nahita edo nahi gabe izan daiteke; ez da nahitaez engainatzeko intentzio kontziente bat.^[1]

Esamoldea erabiltzen da, batez ere, argudio bat eztabaidatzen ari den gaiari ez dagokiola baieztatzeko. Adibidez, "Uste dut eskakizun akademikoak zorrotzagoak egin behar dizkiegula ikasleei. Hori babestea gomendatzen dizuet, aurrekontu krisi batean gaudelako, eta ez dugulako gure soldatak kaltetuta nahi". Bigarren perpausak, lehen perpausaren alde egiteko erabili arren, ez dio gai horri heltzen.

Erreferentziak

1 2 «red herring, n.» Oxford English Dictionary (OED Third Edition, September 2009).
↑ (Ingelesez) Red-Herring. (15 May 2019). «Red Herring» txstate.edu.

Kanpo estekak

Datuak: Q572959

[oed-1] 1 2 «red herring, n.» Oxford English Dictionary (OED Third Edition, September 2009).

[2] (Ingelesez) Red-Herring. (15 May 2019). «Red Herring» txstate.edu.

[1]

[2]