Sare odoltsu

Wikipedia, Entziklopedia askea
Sare odoltsua
Cortinarius sanguineus BS11.JPG
Sailkapen zientifikoa
ErreinuaFungi
KlaseaAgaricomycetes
OrdenaAgaricales
FamiliaCortinariaceae
GeneroaCortinarius
Espeziea Cortinarius sanguineus
Gray, 1821
Banaketa mapa
Distribution of Cortinarius sanguineus.svg

Sare odoltsua (Cortinarius sanguineus) Cortinariaceae familiako onddoa da.[1]

Ez da inola ere gomendatzen kontsumitzea. Autore batzuek Cortinarius gorriek, efektu toxiko garrantzitsuak dituztela esaten dute, baita hilgarriak ere.[2]

Deskribapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kapela: 2 eta 6 cm arteko diametrokoa, hasieran kanpai formakoa, gerora ganbila eta amaieran laua. Lehorra da, ile edo ezkata apur bat du eta gorri-odol kolorekoa da, baina ez distiratsua, opakua baizik.

Orriak: Itsatsiak, zabalak, zabal eta gorri-odol kolorekoak, gero zahartzean gorri-okre bihurtzen direnak.

Hanka: Luzea eta zilindrikoa, baina zertxobait lodiagoa oinarrian. Fibrilosoa da, odolaren kolorekoa, eta kolore bereko gortina iheskorra du.

Haragia: Gorri-laranja kolorekoa, hauskorra, errefauen antzeko usain zehaztugabea

eta zapore mingotsa.[3]

Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Sanguineus epitetoa latinetik dator eta gorri-odol kolorea esan nahi du. Bere koloreagatik.

Toxikotasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pozoitsua da, eta orain hilgarria ere izan daitekeela uste da.[4]

Nahasketa arriskua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Koniferen azpian ateratzen delako eta kapelako distirarik ezak, oso antzekoa den Cortinarius cinnabarinus delakoarekin bereizten du.

Sasoia eta lekua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udan eta udazkenean koniferoen azpian ateratzen da, enborren oinarrian. Urria da.[5]

Banaketa eremua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Europa, Ipar Amerika, Japonia, Australia eta Errusia.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Zuzendaria Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza
    Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, 2012ko Abendua, A.D.E.V.E, Argazkiak:Fernando Pedro Pérez, Maite Legarra, Xabier Leizaola, Jon Urkijo, Nerea Aurtenetxe.
  2. (Gaztelaniaz) Kutxa Fundazioa Sozial eta Kulturala. (1992). Euskal Herriko perretxikoak. Litografía Danona s. coop.ltda, 243 or. ISBN 84-7173-211-4..
  3. (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 224 or. ISBN 84-282-0865-4..
  4. (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 231 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C)..
  5. (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 229 or. ISBN 84-505-1806-7..

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]