Schutzstaffel

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Schutzstaffel
Schutzstaffel
Sorrera 1925eko apirilak 4
Deuseztapena 1945eko maiatzak 8
Eremua Alemania Alemania nazi
Okupatutako Europa
Egoitza SS-Hauptamt, Prinz-Albrecht-Straße, Berlin
Ministro arduradunak Adolf Hitler
Heinrich Himmler
Langileak 1.250.000(1945eko otsailean)

Schutzstaffel (alemanez babes saila esan nahi duena), laburturik SS edo Schutzstaffel SS.svg, Alemaniako Alderdi Naziaren (NSDAP) talde paramilitarrik garrantzitsuena izan zen. 1946an, Aliatuek nazien kontra garaipena lortu eta Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, Nurenbergeko auzitegiak erakunde kriminaltzat jo zuen.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Adolf Hitlerek 1925. urtean sortu zuen Schutzstaffel erakundea, SAren adar gisa, bere defentsarako eta alderdiaren bilerak zaintzeko. 1929ko urtarrilaren 6ean hasi eta 1945ean desegin zen artean, Heinrich Himmler izan zen SS-en buru. Hasieran 280 kide baino ez zituen, baina 1933an, naziek aginpidea hartu zuten garaian, 50.000 bat gizonez osatua zen. Urtebete geroago 209.000 ziren. Himler, Hitlerren antzera, arrazista fanatikoa zen, eta haren ustez arraza garbikoak eta gorpuzkera sendoa zutenak besterik ez zituen hautatzen.

1932 baino lehen SSek uniforme marroia erabiltzen zuten, SArena bezalakoa, baina buruko eta gorbata beltzekin; burukoan burezur eta bi hezur gurutzatuen irudia (Totenkopf) zeramaten. Geroago, uniforme beltza hautatu zuten eta, Bigarren Mundu Gerra baino lehenxeago, grisa. Alemaniarrek SSen diziplina miresten zuten, SAekokin alderatuta, hauek zentzugabeko indarkeri ekintzak burutzen baitzituzten. Beren goiburua «Nere ohorea leialtasuna da» (Meine Ehre heißt Treue) zen.

1934 eta 1936 bitartean taldearen indarrak gorantz egin zuen, urte horietan zabaldu baitziren erakundearen ekintzak eta erantzunkizuna. 1939. urtean Alemaniak Polonia hartu eta Bigarren Mundu Gerra hasi zenean, SSetako kideak 250.000 inguru ziren eta erakundea bitan banatu zen: Allgemeine-SS, SS orokorra zena, eta Waffen-SS (SS armatua), 1940an sortua, Wehrmachtekin (alemaniar milizia erregularra) batera borrokatzeko. Bigarren Mundu Gerran zehar indar eraginkor eta hilgarria izan zen, milaka ijito, judu, poloniar, komunista zein partisano hil baitzituzten, sarritan era basatian zigortuz. Hitlerrek sarraski-esparruen ardura eta konkistatutako herrialdeak kontrolatzeko lana eman zien.

1944an, gerra galdurik zutela ikusi zutenean, SSetako ofizial batzuek ODESSA (Organisation der ehemaligen SS-Angehörigen) izeneko nazi iheslarien sarea eratu zuten[1], Adolf Eichmann, Josef Mengele, Erich Priebke eta beste gerra gaizkile askori babesa eman ziena.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Odessa Jewishvirtuallibrary.org
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Schutzstaffel Aldatu lotura Wikidatan