Seidun napolitar

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Seidun napolitarraren adibidea, Do Maiorren, lehenengo alderantzikatzean (Fa, La bemol, Re bemol). Ikusten den bezala, subdominantezko eginkizuna izango luke. Honen ebazpena V. graduan izango litzateke, non La bemola bederatzidun minorra den.

Seidun napolitarra edo akorde seidun napolitarra subdominantearen gainean eratu ohi den akordea da, hirudun minorra eta seidun minorra dituena (do tonalitatean, fa-la-re litzateke)[1]

Seidun napolitarra eskala bateko bigarren gradua kromatikoki jaitsita oinarri-notatzat daukan hiruko maiorra da. 'Napolitar' izaeraren jatorria zehaztea zaila den arren, unibertsalki onartua dago izena. XVIII. mendean lehenengo alderantzikatzean erabiltzen zen batez ere, hortik 'seiduna' kontsideratzearena. XIX.mendean, oinarrizko alderantzikatzean maiz erabilita ere, hirukoari seidun napolitarra zeritzoten oraindik.

Seidun napolitarra hiruko maiorra da eta, hortaz, ez da akorde disonantea. Hala ere, bigarren graduko alterazio kromatikoak beheranzko joera ematen dio notari, disonantea balitz bezala.

Nahiz eta eskala minorretik datorren eta honetan maizago erabiltzen den, askatasunez erabiltzen da modu maiorrean ere bai. Akorde honek subdominantezko aiurri sendoa dauka eta gehienetan dominantezko akordearen formetako baterantz egiten ohi du aurrera. Baxua bikoizteko nota hoberena da beraz, gradu tonala baita.

V. gradurako edozein ebazpenean, ahotsen garraiatze gustukoena hirudun gutxituzko beheranzko jauzia izango da. Akordearen bostuna, zein eskalaren seiduna litzatekeen, hurrengo harmonian mantenduz gero, bederatzidunezko akordea litzateke.

Dirudienez, seidun napolitarraren asmatzailea Giaccomo Carissimi izan liteke, 1656an Jephte oratorioaren eresgilea. Anna Cazurra kataluniar musikologoak Introducció a la música: de l'antiguitat als nostres dies (eusk.: 'musikarako sarrera: antzinatik gaur egun arte') bere idaztian dioenez, Carissimiren lan hau lehendabizikoa izan liteke, non seidun napolitarra agertzen den.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskalterm: [Musika Hiztegia] [2012]

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Armonía, Walter Piston