Sexu-delitu

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu

Sexu-delitua beste norbaiten sexu-abusu askatasunari eginiko edozein eraso da, ohiko egoeretan indarkeria edo zuhurkeriaren bidez ekintza edo jokabideak oztopatuz, Espainiako Fiskaltza Orokorraren 2/90 Zirkularraren arabera. Era berean, Zigor Kodeak sexu-delituak indarkeria edo larderiaren bidez pertsonaren askatasunean egiten zaion urraketari erreferentzia egiten dio hau da, pertsonaren adostasuna edo baimena funtsezko ezaugarria da. Izan ere, pertsonalitatearen garapena bermatu behar da, pertsonak tresna edo objektu gisa ez erabiltzeko helburuarekin. Betiere, ikuspuntu orokorretik aztertuz.

Alabaina, legeak egiten dituen erreformak kontuan hartu behar dira. Hots, etengabe berrikuntzan dagoen delitua da.

Sexu-delitu motak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sexu-delituetan lau delitu mota aurreikusten dira: Sexu-erasoa, sexu-abusua, sexu-jazarpena eta erakuts-zalakeria.

Sexu-erasoa alutik, uzkitik zein ahotik haragitzea denean, edota lehenengo bi bide horietako batetik gorputz-adarrak nahiz gauzak sartzea denean, erantzuleari, bortxaketa delitu gisa kontsideratuko da.

Bestalde, indarkeria, larderia eta adostasunik gabe, beste pertsona baten sexu-askatasun edo ukigabetasunaren aurka atentatu egiten duten egitateak, sexu-abusu delitu gisa kontsideratuko da.

Norbaitek berarentzat edo beste batentzat sexu-mesedeak eskatzen baditu, laneko, irakaskuntzako edo zerbitzu-eskaintzako harreman jarraitu edo ohikoen eremuan, eta jokabide horrekin biktima jartzen badu larderiako, etsaigoko edo umilazioko egoera objektibo eta larrian, orduan, sexu-jazarpen delitu gisa kontsideratuko da.  

Adingabe edo ezgaien aurrean erakuspen-egintza lizunak gauzatzen badira, edo beste norbait behartzen badu egintza horiek gauzatzera, erakuts-zalakeri delitu gisa kontsideratuko da.

Ezaugarritzea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Subjektu aktiboaren profila[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Subjektu aktiboa munstro, arriskutsu eta erraz antzematen den pertsona bezala irudikatzen da. Nahiz eta, hori egia ez izan. Izan ere, delitugile sexuala gizabanako normala da. Subjektu aktiboa, pertsona ona, adeitsua, langilea, zintzoa, jatorra eta familia egitura onetakoa izan daiteke. Ez dauka zertan, haurtzaro txarra edo sozialki baztertuta dauden pertsonak izan behar.[1]

Biktimaren ahaideak edo gertuko pertsonak izaten dira hala nola; familiarrak (aita, neba-arrebak, osaba, aitona), auzokoak, entrenatzaileak, irakasleak, lagunak etab. Gehiengoak gizonezkoak dira 30 urtetik behera eta 31-50 urte bitartekoak.

Honez gain, pertsona hauek erlazionatzeko arazoak dituzte. Besteen onarpena bilatzen dute, baina beldurra dute arbuiatuak edo despreziatuak sentitzeko. Horregatik aldentzen dira pertsona helduengandik. Ez dira gai enpatizatzeko ezta helduekin lotura emozionalak edukitzeko. Helduen erantzukizunak onartzeko edo aitortzeko arazoak dituzte. Aipatu beharra dago, delitugile gutxik daukate parafiliaren bat.

Hau dela eta, subjektu aktiboak delitu sexualak egikarituko ditu umetan pairatutako sexu abusuak direla eta. Baina horrek ez du esan nahi denek abusu sexualak sufritu dituztenik. Horrenbestez, txikitan pornografia ikustera behartuak izan direnak ere izan ahal dira.  

Biktimak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biktimak, 12 urte baino gutxiagokoak, 18 urte baino gutxiagokoak eta adinekoak sailkatzen dira. Gizonak emakumeekin alderatuz, eraso sexualak 1-3 proportzioan sufritzen dituzte. 2010 urtean eginiko ikerketa kontutan hartuta hurrengo emaitzak ondorioztatu ziren[2]:

  • Neskak: 6-8 urte bitartean, orokorrean familia arloan sufritzen dute baina baita ere, familia arlotik kanpo.
  • Mutilak: 6-12 urte bitartean, orokorrean familia arlotik kanpo sufritzen dute.

Aipatu beharra dago, umeak adin goiztiarretatik sufriarazi ahal ditzaketela, 4 urte baino gutxiago, 4-6 urte bitartean, 6-13 urte bitartean eta 13 urtetik gorakoak.

Bestalde, delitu mota hauetako biktima izateak ondorio psikologikoak sorrarazten ditu. Kasu askotan, biziartekoak izaten dira. Ondorio psikologikoak epe laburrean eta luzean banatzen dira; Epe laburreko ondorioak, sexu abusu jarraituak izaten direnean, abusuarekiko integrazio prozesua eraikitzen da, errealitatearen pertzepzio distortsioaren bidez. Bertan, biktimak jarduerara ohitzen da, normaltasunez eta etsipenez harturik. Horretaz aparte, antsietatea, nahasmendua, erruduntasuna, depresioa, estutasuna, emozio menpekotasuna izaten dute. Epe luzeko ondorioak, ordea, arazo psikopatologikoak garatu ditzakete hala nola; Identitate bipolarra, antsietatea, depresioa, substantziekiko mendekotasuna pairatu dezakete. Zifra beltza oso handia da, biktimek delitua salatzeko beldurra, lotsa, erruduntasuna, justiziarekiko mesfidantza sentitzen dutelako.

Modus operandia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Modus operandia, helburuak lortzeko aurretiaz egiten den lanaren planifikazio zehatza deritzo[3].

Sexu delituetan, indarkeria fisikoa zein ez, lilurapena edo erakargarritasuna erabiltzen da. Beste batzuetan, aldiz, influentzia edo estatusa ere erabiltzen da. Gainera, jokoen araberako mozorroa, paktu edo itun sekretuen bidezko jokoak erabiltzen dira. Gehienetan erasotzaileek bakarrik jarduten dute.

Mugikortasun araberako sailkapena (Kim Rossmo, 1997) daukagu, lau taldetan sailkatzen da:

  • Ehiztaria: Delitugile honen operazio etxea, bere etxea da. Hortik mugituko da bere biktimak bilatzeko, beraz bere delituen eszena-tokiak bere hirian egongo dira. Interesatzen zaion biktimaren profila bilatuko du.
  • Arrantzalea: Delitugile honen operazio basea ez da bere etxea, askotan beste hiri batera joango da biktimak bilatzera, “arrantza bidai” batean bezala.
  • Oportunista: Ez da ehiztaria ezta arrantzalea, bere eguneroko bizitzaren jarduerak egiten dituen bitartean, delitua burutzeko aukera ikusten badu aprobetxatzen du.
  • Tranpa-jartzailea: Okupazio edo lanpostu konkretua aukeratzearen edo egoera konkretua sortzearen ondorioz, delitugileak biktimak eskura izaten ditu engainuen bidez.

 Arrisku faktoreak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sexuaren sozializazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gazte garaia gauza askotarako une kritikoa izaten da. Sexuaren inguruko distortsioak sortzeko une aproposa da. Elementu zehatz batzuk gaztea ahulagoa egin dezakete eta horrek delitu sexualak burutzea ekarri ditzake. Adibidez; Adingabearen abandonua, adingabeen abusu sexuala, bakartasuna edo isolamendu soziala, autoestima defizita, alkoholaren abusua eta zuzeneko esperientzia sexual bortitzak bizi izana.[4]

Jarrera soziokulturala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kultura bakoitza bere berezitasunak izaten ditu. Indarkeri jarrerak dauden herrialdeetan, emakumeen aurka hain zuzen ere, sexu-delitu tasa altuenak dituzte. Emakumearen aurkako jarrera bortitzen eta mito bortitzen artean harremana dago. Hortaz, emakumeen bortxatu nahia eta gozatzearen mitoak nabarmenak dira. Kultura batzuetan mito horiek zabalduta daude. Gizonaren kontrol eta autoritate jarrera bizi-estilo gisa hartzen da. Jarrera negatibo hauek pertsonengan paper garrantzitsua jokatzen dute, delitu sexualak burutzearen motibazioa sortuz. Bestalde, mezu publiko batzuk (publizitatea, albisteak, sare sozialak etab) emakumearen berdintasuna zalantzan jartzen dute, delitugile sexualetan delitua burutzeko legitimazio pentsapena sorraraziz.

Distortsio kognitibo anitz eta enpatia defizita[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Besteen emozioak interpretatzeko zailtasunak edukitzeari deritzo. Beraz, bortxatzaile batek pentsatu dezake begirada batekin biktimak harreman sexualak izateko gogoa daukala, nahiz eta nahi ez izan. Distortsioak dituztenak abusu sexualak sufritu dituzte. Distortsioak autokontrola apurtzen laguntzen du. Familia eremuan ematen diren sexu-delituen kasuan, delitugileak biktimarekin duen jarrera normaltzat hartzen da, esperimentatu nahiaren sentzazioaren distrotsioak edukiz. Hots, delitugilleak beti delituari uko egiten dio. Emakumea zirikatzaile bezala ikusten da.

Pornografia ikustea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pornografia ikustea, aurretik motibazioa daukan pertsona batengan, delitu sexuala burutzeko deszinibitu edo erraztu dezake. Helduek abusatutako ume batzuek, haiek biktimak izateaz gain, pornografia ikustera derrigortuak izaten dira. Hori dela eta, pornografia delitu sexualak burutzeko arrisku faktore bezala ikusten da. Honi gehitu behar zaio, pornografiako gidoiek transmititzen duten mezua, emakumeak sexua izateko irudikapena hain zuzen ere.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]