Shoghi Effendi

Wikipedia, Entziklopedia askea
Shoghi Effendi
Shoghi Effendi2.jpg
Bizitza
JaiotzaAkre1897ko martxoaren 1a
Herrialdea Iran
HeriotzaLondres1957ko azaroaren 4a (60 urte)
Hobiratze lekuaLondres
Heriotza moduaberezko heriotza: Gripea
Familia
Ezkontidea(k)Rúhíyyih Khanum (en) Itzuli
Hezkuntza
HeziketaBalliol College
Beiruteko Amerikar Unibertsitatea
Hizkuntzakingelesa
Jarduerak
Jarduerakerlijio burua, Bahá'í fedearen Zaindaria eta itzultzailea
Sinesmenak eta ideologia
ErlijioaBahá'í fedea

Find a Grave: 31486135 Edit the value on Wikidata
Shoghiwriting.svg

Shoghi Effendi Rabbani (1897ko martxoaren 1a [a]- 1957ko azaroaren 4a), Shoghi Effendi (/ˈʃoʊɡiː ɛˈfɛndi/) izenaz ezaguna , baita Zaindari tituluaz bahá'íen artean. Abdu’l-Baharen biloba nagusia eta ondorengoa bahai fedearen buruzagitzan 1921etik 1957an hil zen arte. Bahá’í fedea hedatzeaz gain, haren idazteun asko itzuli zituen jatorrizko arabieratik eta persieratik ingelesera, gerora izan diren itzultzaileei oinarria eta eredua ezarriz. [3] Shoghi Effendik egindako itzulpenek autoritate maila daukate, itzultzaile izateaz gain fedearen interprete ere bazelako. Hil zelarik, Kausaren Eskuak izeneko taldeak jarraitu zuen buruzagitzan 1963an Justizia Etxe Unibertsala hautatu zen arte.[3]

Haurtzaroa Israelgo ʻAkká hirian eman zuen, baina ikasketak Haifan eta Beiruten egin zituen. Azken hiri horretan, 1918an Arteetako gradua eskuratu zuen, eta harez geroztik, aitonaren idazkari eta itzultzaile aritu zen.[4] 1920an, Oxfordeko Balliol Collegera joan zen zientzia politikoak eta ekonomia ikastera. Han bigarren urtea egiten ari zelarik, 24 urte zituela, ikasketak eten egin behar izan zituen aitona hil eta fedearen Zaindaritzaren ardura hartzeko. [4][5][6]

Lehen Zaindari gisa, bahá’í fedearen burua izan zen 36 urtez. Denbora hartan, 17500 gutun baino gehiago idatzi zituen, gehienak ingelesez eta farsiz, garai hartako bahá’í komunitateei argibideak emateko, Ekialde Ertaineko komunitateek pairatzen ari ziren jazarpenei aurre egiteko adorea emateko, eta bahá’í fedearen aurrerapena bultzatzeko. Horretarako propio, 32 norbanako izendatu zituen Kausaren Esku, fedearen aurrerapena bultzatzeko eta erasoetatik babesteko. [7] Arrakasta handia lortu zuten bahá’í fedearen hedapenean, 1935ean 1034 udaletan zegoen, 1953an 2700etan, eta 1963an 14437tan.[5] Zaindaritzaren urteetan munduan 100000 bahá’í izatetik 400.000 izatera pasa ziren.[5] Shoghi Effendik Akka-Haifa zonaldean Bahá’í Munduko Zentroaren eraikuntza ere zuzendu zuen.[5][4]

Jaiotzean Shoghí Rabbání deitzen zen, baina Shoghi Effendi bezala ezagutzen da orokorrean. Lehen aipatu bezala, aitonak emana zen Effendi titulua. [6][b] Gutunetan, askotan, Shoghi, besterik gabe, sinatzen zituen.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lehen urteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Akkán jaio zen, otomandarren Akreko eskualdean 1897ko martxoan, Shoghi Effendi Báb-en leinukoa zen Mirza Hadi Xirazi, bere aitaren bidez, eta Bahá'u'lláhren leinukoa bere ama, Ḍíyá'íyyih Khanum, 'Abdu'l- Bahá-ren alaba zaharrenaren bidez. Abdu'l-Bahá-k, hasierako prestakuntza eman zion, eta eragin handia izan zuen harengan, Shoghi Effendi haurra zelarik. Otoitzak irakatsi zizkion, eta jendaurrean otoitzak kantatzera bultzatu zuen. ʻAbdu'l-Bahák ere azpimarratu zuen jendeak haurrari "Shoghi Effendi" (Shoghi jauna) deitu behar ziotela, eta ez Shoghi besterik gabe, harenganako errespetu marka gisa.[8]

Haur txikia zenetik, Bahá’í-ek Akkan bizi zuten egoera lazgarriaren ondorioak pairatu behar izan zituen. Alde batetik, Mírzá Muhammad ʻAlí-k ʻAbdu’l Bahá-ri eragindako erasoak; eta bestetik, mutil gaztea zelarik, jakin izan zuen Abdul Hamid II (1876-1909 erreinatua) sultanak  ʻAbdu'l-Bahá Afrikako iparraldeko basamortuetara erbesteratu nahi zuela. Bahá’í-en artean ere egoera ez zen ona, Shoghi Effendiri ohartarazi zioten kaferik edan ez zezan edozein etxetan, pozoitu egingo ote zuten beldurrez.[8]

ʻAbdu'l-Baháren Lauza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Shoghi Effendi 1905. urtean.

ʻAbdu'l-Bahá-ren biloba zaharrena zenez, txikitatik Shoghi Effendik harreman berezia izan zuen aitonarekin. Kontakizun baten arabera, Shoghi Effendik bost urte besterik ez zituenean, tematu zen aitonak lauzatxo bat idatz ziezaion, ʻAbdu'l-Bahá-k ohi zuen bezala". Eta honako hau idatzi zuen bilobarentzat:

Bera da Jainkoa! Ene Shoghi, ez dut hitz egiteko tarterik, utz nazazu bakarrik! Idazteko esan didazu, idatzi dut. Zer egin nezaken bestela? Orain ez duzu irakurtzeko eta idazteko garaia. Saltoka eta Ene Jainkoa! kantatzeko garaia duzu. Beraz, ikas itzazu Edertasun Bedeinkatuaren otoitzak eta kanta itzazu entzun ditzadan. Izan ere, ez dago beste ezertarako tarterik.[9]

Harez geroztik, Shoghi Effendik, hainbat otoitz buruz ikasi eta ahal bezain ozen kantatzen zituen. Etxekoek ʻAbdu'l-Bahá-ri haurra isilarazteko eskatu zioten, baina hark ez zien kasurik egin, antza.[9]

Ikasketak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Shoghi Effendi before 1940

Shoghi Effendi bere lehen hezkuntza etxean jaso zuen etxeko beste haurrekin batera, gero Haifako La Salle frantses eskolara joan zen, eta geroago Beiruteko beste eskola katoliko batean.[4]

Shoghi Effendi aitonari lagundu behar zion Mendebalderantz egin zituen bidaietan, baina ezin izan zuen aurrera egin Napoliko portuko agintariek gaixo zegoela eta, ez baitzioten utzi bidaia jarraitzen.[10][11]

Shoghi Effendi, ondoren, Siriako Unibertsitate protestantean (gerora Beiruteko Amerikar Unibertsitatea izenaz ezagutuko zena) sartu zen bere azken ikasturteetan, 1918ra arte. Eskolan oso zorigaiztokoa omen zen, eta askotan, oporretan, Haifara itzultzen zen Abdu'l-Baharekin egoteko. Bere ikasketetan zehar, ingelesa menperatzeari eman zion bere burua, horrekin eta lehenagotik zekizkien persiera, turkiera, arabiera eta frantsesa hizkuntzekin baliatuz, Abdu'l-Baharen idazkaria eta itzultaile aritu ahal izan zen. Lehen Mundu Gerran babestuta egon zen han, Siriako Ikastetxe Protestantea neutrala izan baitzen. 1917ko tentsio politikoak zirela eta, denbora labur batez ikastetxea itxita egon zen arren, ikasle-bizitzak aurrera egin zuen. Haifan, bitartean, 1918ko udan, Abdu'l-Baharen bizitza arrisku larrian egon zen Allenby jeneralaren tropak Haifan sartu ziren arte.

Armistizioaren etorrerarekin eta ikasketak amaitu ondoren, Shoghi Effendi aitonarengana itzultzeko prest zegoen. 1918ko udazkenean, Haifara itzuli zen Abdu'l-Bahári bere korrespondentzia andanarekin laguntzeko, ia bi urtez egon zen etengabeko laguntza emanez. 1918 urtearen amaieran lagun bati bidalitako gutun pribatu batean, eta gerrako sufrimenduei buruz hausnartuta, "hau da, izan ere, zerbitzurako garaia" ondorioztatu zuen.

Haifan bizi izan ondoren, Ingalaterrara (Balliol College, Oxford) aldatu zen itzulpengintzako trebetasuna perfekzionatzeko.[12] Shoghi Effendi pozik egon zen Balliolen. Bere garaikideen kontakizunek ikasle alai eta herrikoitzat gogoratzen dute. Etorkizunean lehen ministro britaniarra izango zen Anthony Eden-ekin batera ikasi zuen, baina ez ziren lagun minak izan. Oxford-en ikasketak egiten zituen bitartean, tarteka Erresuma Batuan barrena bidaiatzen zen bahá'í komunitateak bisitatzeko. Bereziki hunkigarria egin zitzaion Manchester-eko bahá'íen talde xumea.[12] Garai honetan hasi zen Shoghi Effendi britainiar kulturarekiko joera handia izaten, hala nola, The Times egunkaria irakurtzen eta literatura ingelesarekiko maitatzen.

Zaindaritza[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Ezkontza[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Ustekabeko heriotza[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Itzulpenak eta idazlanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ondoregotza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

'Abdu'l-Bahá hil ondoren, 1921ean, Bahá'í Komunitatearen lidergoa pertsona bakar batena izatetik administrazio sistema batera aldatu zen. Sistema horrek bi adar zituen, betearazlea eta legegilea, eta adar bakoitzean buru bat, Zaindaria eta Justizia Etxe Unibertsala, hurrenez hurren. Shoghi Effendi Zaindari izendatu zuen aitonak. Harez geroztik, fedearen hiru pertsonaia nagusien  idazteunak interpretatzeko eta erlijio horren botere legegilearen esparrua definitzeko eskumena izan zuen. Bere idazkietan pertsonaia nagusien lanei buruzko iruzkinak eta etorkizunerako zuzentarau orokorrak azaldu zituen.

Bahá'í idazkien arabera, Zaindaritza Bahá'u'lláh-ren gizonezko ondorengoen baldintzarekin izendatuak Baháʼu'lláh-ren gizonezkoen ondorengoak izan zitezen . Shoghi Effendiren heriotzaren unean, Baháʼu'lláh-ren ondorengo gizonezko guztiak bizi ziren Itun hautsitzaile izendatu zituzten "Abdu'l-Bahá edo Shoghi Effendi", eta ez zuten bizitzeko hautagai egokirik aurkitu[13][14]. Shoghi Effendi ondorengo tutore izendatu gabe hil zen, eta Justizia Etxea Unibertsala, idazkietan estalita ez dauden egoerei adjudikatzeko baimena eman zien erakunde bakarrak, iragarri zuen ezin zuela legeztatu Shoghi Effendik oinordeko bat izendatzea.   Shoghi Effendi Baháʼí Fedearen zaindari gisa aitortu zuten lehenengo eta azken pertsona izan zen.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Rabbani 1957.
  2. Giachery 1973, 205 orr. .
  3. a b Hartz 2009, 13 orr. .
  4. a b c d Smith 2000.
  5. a b c d Hartz 2009, 78-85 orr. .
  6. a b Momen 2011.
  7. Smith 2000, 175-177 orr. .
  8. a b (Ingelesez) Bergsmo, M.. (1991). «The life of Shoghi Effendi (Shoghi Effendiren bizitza)» Studying the Writings of Shoghi Effendi. George Ronald.
  9. a b (Ingelesez) Rabbani, Ruhiyyih. (2000). The Priceless Pearl. London UK: Bahá'í Publishing Trust, 8 or. ISBN 978-1-870989-91-6..
  10. Rabbani 1969, 20 orr. .
  11. Smith 2000, 16-18 orr. .
  12. a b Khadem 1999.
  13. (Ingelesez) Universal House of Justice.. (). Messages from the Universal House of Justice, 1963-1986 : the third epoch of the formative age. Baha'i Publishing Trust ISBN 0-87743-239-2. PMC 35593477. (Noiz kontsultatua: 2020-03-22).
  14. (Ingelesez) Smith, Peter, 1947 November 27-. (). A concise encyclopedia of the Baha'i faith. Oneworld ISBN 1-85168-184-1. PMC 42912735. (Noiz kontsultatua: 2020-03-22).

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Aipuaren errorea: <ref> tags exist for a group named "lower-alpha", but no corresponding <references group="lower-alpha"/> tag was found