Sushmita Banerjee
| Sushmita Banerjee | |
|---|---|
| Bizitza | |
| Jaiotza | Kalkuta, 1964 |
| Herrialdea |  India |
| Lehen hizkuntza | bengalera |
| Heriotza | Sharana (en)  , 2013ko irailaren 4a (48/49 urte) |
| Heriotza modua | giza hilketa |
| Hezkuntza | |
| Hizkuntzak | bengalera |
| Jarduerak | |
| Jarduerak | idazlea |
  | |
Sushmita Banerjee, Sushmita Bandhopadhyay eta Sayeda Kamala[1] izenez ere ezaguna (1963/1964 – 2013ko irailaren 4/5), Indiako idazle eta aktibista izan zen. Bere lanen artean, Kabuliwalar Bangali Bou (A Kabuliwala's Bengali Wife; 1997) [Kabuliwala baten emazte bengalia] memoria dago, afganiar batekin ezkontzeko esperientzian eta talibanen agintaldian Afganistanen emandako denboran oinarritua. Istorioa Bollywood-eko Escape from Taliban (2003) [Ihesa Talibanetik] filmaren oinarri gisa erabili zen. 50 urterekin hil zuten ustezko jihadista talibanek, 2013ko irailaren 4ko iluntzean edo irailaren 5eko goizaldean, Paktika probintziako (Afganistan) bere etxetik kanpo.[2][3]
Bizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Sushmita Banerjee Kalkutan jaio zen (gaur egungo Kolkata, India), klase ertaineko familia bengalar batean. Aitak defentsa zibileko sailean egiten zuen lan, eta ama etxekoandre zen. Bere hiru anaien ahizpa bakarra izan zen. Kalkutako antzerki entsegu batean ezagutu zuen lehen aldiz [4]Janbaz Khan senarra izango zena, enpresari afganiarra, eta harekin ezkondu zen 1988ko uztailaren 2an[2][2][2]. Ezkontza ezkutuan izan zen Kalkutan, beldur baitzen gurasoek kontra egingo ote zioten. Gurasoak dibortziatzen saiatu zirenean, Afganistanera ihes egin zuen Khan-ekin. [2]Orduan jakin zuen senarrak emaztea zuela jada, Gulguti. Bere liburuan, Gulguti bere koinatuaren emazteetako bat bezala deskribatzen da. [5]Nahiz eta harriturik egon, Khan-en antzinako etxean jarraitu zuen bizitzen, Patiya herrian, bere hiru koinatuekin, haien emazteekin eta seme-alabekin[1].[2][2] Geroago, Khan Kalkutara itzuli zen bere negozioarekin jarraitzeko, baina Banerjee ezin izan zen itzuli.[2]
Banerjee-k bi saiakera abortibo egin zituen Afganistandik ihes egiteko. Atxilotu eta etxean giltzapetu zuten. Bere aurkako fatwa[6] bat eman zen eta 1995eko uztailaren 22an[2] hiltzekoa zen.
Banerjee-k idatzi zuen, senarraren etxetik ihes egiten saiatu zela, Kabul hiriburutik hiru ordura.
"Gau batean, tunel bat egin nuen etxeko horma lokaztuetatik, eta ihes egin nuen. Kabuletik gertu, atxilotu egin ninduten. Talibanen 15 kideko talde batek galdekatu ninduten. Askok esaten zuten senarraren etxetik ihes egin nuenez exekutatu egin behar nindutela. Hala ere, konbentzitu ahal izan nituen indiarra nintzenetik nire herrialdera itzultzeko eskubide osoa nuela", idatzi zuen Ms. Banerjee-k.
"Gauean zehar jarraitu zuen galdeketak. Hurrengo goizean, Indiako enbaxadara eraman ninduten, eta handik pasabide seguru bat eman zidaten. Kalkutan bueltan, senarrarekin elkartu nintzen berriro. Ez dut uste bere etxera inoiz bueltatuko denik»[7]
buruzagiaren laguntzarekin, azkenean ihes egin zuen.[2] Kabulera iritsi eta Kalkutara itzultzeko hegaldia hartu zuen 1995eko abuztuaren 12an.[2]
Indian bizi izan zen 2013ra arte, eta hainbat liburu argitaratu zituen. Azkenean, senarra eta biak adiskidetu ziren, eta elkarrekin bizitzen hasi ziren Indian, Afganistanera itzultzea erabaki aurretik. Afganistanera itzuli ondoren, osasun-langile gisa lan egin zuen Afganistango hego-ekialdeko Paktika probintzian, eta bertako emakumeen bizitzak filmatzen hasi zen.[1]
Erailketa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Afganistango Poliziaren arabera, ustezko talibanek Paktika-n bere etxean indarrez sartu ziren 2013ko irailaren 4ko gauean. Senarra lotu eta Banerjee bahitu eta ihes egin zioten. Haren gorpua biharamun goizaldean aurkitu zuten, Sharana probintziako hiriburuaren kanpoaldean. Gorpuak 20 bala-zulo marka zituen. Poliziak uste du arrazoi ezberdinengatik[3] izan zitekeela. Talibanek ukatu egin zuten parte hartzea. [8]Geroago, ernegatutako milizia talibanen talde bateko bozeramaile batek Banerjee hil zuela iragarri zuen, "Indiako espioi bat" zela uste zutelako.[9] Bete iturriak esan zuten burka ez erabilteagatik eta baita emakumeen osasuna eta baldintzak hobetzearren ere.[10]
Liburuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Sushmita Banerjee-k 1995ean idatzi zuen[3] Kabuliwalar Bangali Bou ("A Kabuliwala's Bengali Wife"). 2003an, Manisha Koirala protagonista zuen Escape from Taliban Bollywood-eko filma egin zuten liburuan oinarrituta. Talibani Atyachar—Deshe o Bideshe (talibanen ankerkeriak Afganistanen eta Atzerrian), Mullah Omar, Taliban O Ami (Mullah Omar, Taliban eta ni) (2000), Ek Borno Mithya Noi (Not a Word is a Lie) [Hitz bat ere ez da gezurra](2001) eta Sabhyatar Sesh Punyabani (Swansong of Civilisation) idatzi zituen.[11][12]
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ a b c «Indian author Sushmita Banerjee killed in Afghanistan by Taliban» The Times of India 2013-09-06 ISSN 0971-8257. (kontsulta data: 2025-11-21).
- ↑ a b c d e f g h i j k (Ingelesez) Kulkarni, Ronjita. «Exclusive: Knowing Sushmita Banerjee» Rediff (kontsulta data: 2025-11-21).
- ↑ a b c (Ingelesez) Popalzai, Chandrika Narayan,Masoud. (2013-09-05). «Afghan militants target, kill female author, police say» CNN (kontsulta data: 2025-11-21).
- ↑ Biswas, Soutik. (6 September 2013). «Indian diarist Sushmita Banerjee 'had no fear'» BBC News.
- ↑ «Indian author Sushmita Banerjee executed in Afghanistan by Taliban» The Times of India 5 September 2013.
- ↑ Fatua. 2020-09-06 (kontsulta data: 2025-11-21).
- ↑ (Ingelesez) «Indian diarist Sushmita Banerjee shot dead in Afghanistan» BBC News 2013-09-05 (kontsulta data: 2025-11-21).
- ↑ «Sushmita Banerjee was killed for not wearing burqa?» Zee News 2013-09-06.
- ↑ «Indian diarist Sushmita Banerjee shot dead in Afghanistan» BBC News 5 September 2013.
- ↑ Mez, Carl. (1902). «Kamala — Kamala» Mikroskopische Untersuchungen (Springer Berlin Heidelberg): 75–78. ISBN 978-3-642-98399-3. (kontsulta data: 2025-11-21).
- ↑ Mitra, Sumit. (22 October 2001). «On hostile tract : Tales of Taliban barbarism by Afghan's Bengali wife become a bestseller, being filmed» India Today.
- ↑ «Kabuliwala's wife turns director» The Times of India 15 May 2002.
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Sushmita Banerjeeren biografia, 2013, news.biharprabha.com
Datuak: Q14832675