Edukira joan

Suwarsih Djojopuspito

Wikipedia, Entziklopedia askea
Suwarsih Djojopuspito

Bizitza
JaiotzaCibatok I (en) Itzuli, 1912ko apirilaren 20a
Herrialdea Indonesia
HeriotzaYogyakarta, 1977ko abuztuaren 24a (65 urte)
Familia
Ezkontidea(k)Sugondo Djojopuspito (en) Itzuli
Hezkuntza
HeziketaKartini Schools (en) Itzuli
Q19751752 Itzuli
Hizkuntzakindonesiera
Jarduerak
Jarduerakeleberrigilea, idazlea eta irakaslea

Suwarsih Djojopuspito (Buitenzorg, Ekialdeko Herbeheretar Indiak, 1912ko apirilaren 20a – Yogyakarta, Indonesia, 1977ko abuztuaren 24a) 1940aren aurreko idazkeran Soewarsih Djojopoespito, indonesiar idazlea izan zen, Indonesiako idazle feminista garrantzitsuenetakotzat hartua, 1940ko hamarkadatik 1970eko[1] hamarkadara arte argitaratuz. Bere lanik ezagunenen artean Buiten het gareel (1940) eleberri erdi-autobiografikoa eta Empat Serangkai (1954) [2]ipuin bilduma daude. Ordena Berriaren aurreko Indonesiako lehen egile feministen abangoardiaren artean egon zen, eta Balai Pustaka estatuko argitaletxeak argitaratu zuen lehen emakume idazleetako bat izan zen (Sariamin Ismail, Fatimah Hasan Delais, eta Saadah Alim-ekin batera).[1]

Biografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Haurtzaroa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Suwarsih, Cibatok-en jaio zen, Bogor-en, Mendebaldeko Java-n, Ekialdeko Herbeheretar Indietan, 1912ko apirilaren 20an. Bere aita, Raden Bagoes Noersaid Djojosapoetro, merkataria zen, eta bere ama Hatidjah Txinako familia musulman batekoa zen. Bere aita, dirudienez, ipuin kontalari oparoa zen eta bere seme-alaba emakumeenganako berdintasunean ere sinesten zuen, horregatik, heziketa ona emateko ahalegin handia egin zuen. Bere alabak Kartini Eskolan matrikulatu zituen baita Buitenzorg-eko MULO eskolan ere; Suwarsih 1918an sartu zen bertan. 1928tik aurrera, Surabaya-ko[3] [4] irakasleen prestakuntza-eskolan matrikulatu zen, eta 1930ean[5] graduatu zen. Bere kohorteko hogeita hamar ikasletik bi javatar ikasle bakarretako bat zen.[4]

Soewarni Pringgodigdo eta Soewarsih Djojopoespito 1925 inguruan

Irakasle eskolan egon zen bitartean Indonesiako mugimendu nazionalistan eta hari zegozkion hezkuntza proiektuetan ere murgildu zen. Bere ahizpa Suwarni Bandung-eko "eskola basati" batean parte hartu zuen, gobernuaren finantzaketa onartzen ez zuena, baina ikasle nazionalista gazteei europar estiloko hezkuntza ematen saiatzen zena. Irakaskuntza eskolan graduatu ondoren Suwarsih bera Batavia-ko eskola nazionalista horietako batean irakasten hasi zen. Soegondo Djojopoespito senarra ezagutu zuen halako eskola batean lanean, eta 1932an ezkondu ziren. Java inguruko hainbat eskoletan irakasten jarraitu zuten 1930eko hamarkadan zehar, Semarang-en, Bandung-en eta Batavia-n.[4]

Idazlearen ibilbidea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1930eko hamarkadaren amaieran, oraindik eskola-irakasle gisa lan egiten zuen bitartean, saiakerak argitaratu zituen nederlanderaz, poligamiaren abolizioa bezalako kausa aurrerakoiak babestuz.[6]

Garai horretan hasi zen Marjanah eta Buiten het gareel (nederlanderaz: "lerrotik kanpo", edo literalki "arnesetik kanpo") eleberri erdi-autobiografikoak idazten. Indonesiar batek nederlanderaz idatzitako eleberri bakanetakoa izan zen hura. Buiten het gareel-ek Indonesiako irakasleen bizitza deskribatzen du "eskola basatietan", Sukarno-ren mugimendu nazionalistan izan zuten dedikazioa eta pobreziarekin eta bazterketarekin izan zituzten borrokak. Lehen aldiz idatzi zuen antzeko nobela autobiografiko bat sundaneraz, eta Balai Pustaka gobernuaren inprimategiaren bidez inprimatzea ahalegindu zen. Hala ere, desegokia zela baztertua izan zen, bere gai nazionalistengatik, eta baita, ziur aski, idazteko estiloa konplexuegia izateko arazoengatik ere.[7][8] E. du Perron literatura-kritikariarekin eztabaidatu zuen gaia, eta hark iradoki zion Holandako hizkuntza-nobela berri batean berridaztea edo berregitea, eta eskuizkribuari buruzko iritzia eman zion.[9][8] Modu horretan argitaratu zen 1940an, eta berriro bigarren edizio batean 1946an. Bigarren edizio horrek, du Perron-en hitzaurre batekin, arreta handiagoa lortu zuen, eta Herbehereetako prentsa literarioan oso berrikusia izan zen[7][10]. Denbora horretan, Kritiek en Opbouw literatur aldizkari politikoan ere parte hartu zuen.[11][12][13][13][13][14][9]

Indonesiako independentziaren ondoren, Balai Pustaka-k existitzen jarraitu zuen, narratiba nazionalisten etsai izateari utzi zion forma berri batean. Beraz, Suwarsih haiekin argitaratzen hasi ahal izan zen; lehenengo Marjanah, 1930eko hamarkadan sundaneraz idatzi zuena, haiek argitaratu zuten 1959an, eta Buiten het gareel-en nederlanderazko testuaren indonesierazko itzulpena Manusia Bebas ('herri askea') izenburupean 1975ean[15]. Indonesieraz ere idatzi zituen zenbait ipuin, independentzia lortu eta berehala, eta horietako batzuk Star Weeklyren eta beste aldizkari batzuetan argitaratu ziren.[2]

Bere azken eleberria, Maryati, 1976an aurkeztu zen, baina Pustaka Jayak 1982an argitaratu zuen hil ondoren.[8] Eleberri hau, neurri handi batean, autobiografikoa ere izan zen, eta 1928an Bogorren indonesiar hezitako holandar nerabe baten bizipenak deskribatu zituen.[8]

Suwarsih 1977ko abuztuaren 24an hil zen. Yogyakarta-ko Taman Wijayabrata Tamansiswa hilerrian lurperatu zuten.

Aquarini Priyatna, Bridgewater State University-ko, ulertuaren hitzetan:

"Lan horietan garrantzitsua dena da genero eta sexu eraikuntza bidegabea izan arren, emakume protagonistak eta pertsonaiak beren agentzia aurkitzen agertzen direla, beren egoera partikularraz jabetuz. Suwarsih-ek feminitatearen eraikuntza berrezartzen du eta ez dio men eta onarpen osoari egozten arren eta kultura patriarkalaren aurrean, baizik eta emakumeen agentzia, subjektibotasuna eta adimenaren aurrean."[1]

Familia

Suwarsih Soegondo Djojopuspito-rekin ezkondu zen 1932an. Ezkontzak hiru seme-alaba izan zituen: Sunartini Djanan Chudori, Sunar Endrati Cahyono eta Sunaryo Djojopoespito.[16]

Hautatutako lanak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Buiten het gareel (De Haan Uitgevery, Utrecht, 1940)
  • Tudjuh tjeritera pendek (Pustaka Rakjat, Jakarta, 1951)
  • Empat serangkai, Kumpulan tjerita pendek (Pustaka Rakyat, Jakarta, 1954)
  • Riwayat hidup Nabi Muhammad s.a.w. (Bulan Bintang, Jakarta, 1956)
  • Marjanah (Balai Pustaka, Jakarta 1959) sunderaz argitaratu zen, hau izan zen Balai Pustaka-k nederlandarren garaian baztertu zuen jatorrizko eskuizkribu autobiografikoa.[4]
  • Siluman Karangkobar (Pembangunan, Jakarta, 1963)
  • Hati wanita (Pembangunan, Jakarta, 1964)
  • Manusia bebas (Buiten het gareelen indonesierazko itzulpena) (Djambatan, Jakarta, 1975)
  • Maryati (Pustaka Jaya, Jakarta, 1982)

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ a b c Priyatna, Aquarini. (2018-02-12). «Feminist Voice in the Works of Indonesian Early Woman Writers: Reading Novels and Short Stories by Suwarsih Djojopuspito» Journal of International Women's Studies 19 (2): 230–243. ISSN 1539-8706. (kontsulta data: 2025-08-12).
  2. ↑ a b (Nederlanderaz) DBNL. «Djojopoespito, Soewarsih, Schrijvers en dichters (dbnl biografieënproject I), G.J. van Bork» DBNL (kontsulta data: 2025-08-12).
  3. ↑ «De kweekschool te Soerabaia.» De Indische courant 1929-05-04.
  4. ↑ a b c d (Ingelesez) Termorshuizen, Gerard. (1991). «A LIFE FREE FROM TRAlVIMELS: SOEW ARSm DJOJOPOESPITO AND HER NOVEL BlHTEN HET GAREEL» Journal (Indonesia: caans-acaen.ca) XII: 1-8..
  5. ↑ «ONDERWIJZERS-EXASIENS. De eerste resultaten der Openbare. Europeesche Kweekschool.» Soerabaijasch handelsblad 1931-06-05.
  6. ↑ (Nederlanderaz) «De positie der inheemsche vrouw EEN AANVAL OP DE POLYGAMIE. Pleidooi voor onafhankelijkheid.» De Sumatra post 1937-09-03.
  7. ↑ a b «Roman van een Indonesische vrouw "Buiten het Gareel" door Soewarsih Djojopoespito» De waarheid 1947-01-03.
  8. ↑ a b c d Watson, C. W.. (2005-03-01). «Plus ça change … ? a comparison of two Indonesian feminist novels: Suwarsih Djojopuspito's Maryati and Istiah Marzuki's Sundus *» Indonesia and the Malay World 33 (95): 67–85.  doi:10.1080/13639810500192624. ISSN 1363-9811. (kontsulta data: 2025-08-12).
  9. ↑ a b (Nederlanderaz) DBNL. «4. Buiten het gareel, Oost-Indische spiegel., Rob Nieuwenhuys» DBNL (kontsulta data: 2025-08-12).
  10. ↑ «Buiten het gareel. Een Indonesische roman van Soewarsih Djojopoespito.» De Telegraaf 1940-12-01.
  11. ↑ Termorshuizen, Gerard. (1991). «A Life Free from Trammels; Soewarsih Djojopoespito and her novel Buiten het Gareel» Canadian Journal of Netherlandic Studies 12 (1): 30–7..
  12. ↑ «"Buiten het gareel" van S. Djojopoespito» Het volk : dagblad voor de arbeiderspartij 1941-09-09.
  13. ↑ a b c Txantiloi:Id-ID «Menjadi Manusia Bebas» Historia - Majalah Sejarah Populer Pertama di Indonesia (Historia).
  14. ↑ (Nederlanderaz) van Bork, G. J.. «Schrijvers en dichters (dbnl biografieënproject I). Djojopoespito, Soewarsih» DBNL (DBNL).
  15. ↑ Priyatna, Aquarini. (2018-02-12). «Feminist Voice in the Works of Indonesian Early Woman Writers: Reading Novels and Short Stories by Suwarsih Djojopuspito» Journal of International Women's Studies 19 (2): 230–243. ISSN 1539-8706..
  16. ↑ (Ingelesez) Soegondo Djojopoespito. 2024-04-01 (kontsulta data: 2025-08-12).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Nederlandse Letteren Digitale Bibliotheek voor-en 1946ko Buiten het gareel-en edizioa.
  • Suwarsih Djojopuspitok WorldCat-en egindako lanen zerrenda
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Suwarsih_Djojopuspito&oldid=10437856"(e)tik eskuratuta