Tel Aviv

Wikipedia, Entziklopedia askea
Tel Aviv
תֵּל אָבִיב-יָפוֹ
תֵּל־אָבִיב-יָפוֹ
تل أبيب‎
hiri handia
Tel-Aviv-100.JPG
Tel Aviv hiriko hainbat irudi. Goitik behera eta ezkerretik eskubira: Tel Aviv gauez Jaffatik ikusita, Azrieli dorreak, Hayarkon parkea, kostaldea iluntzean, eta azkenik Jaffako erlojuaren dorrea.Commons-logo.svg Irudi gehiago
Flag of Tel Aviv.svg TelAvivEmblem.svg
Administrazioa
Herrialdea Israel
ProbintziaTel Aviv Barrutia
AlkateaRon Huldai (en) Itzuli
Izen ofizialaתֵּל אָבִיב-יָפוֹ
Tel Aviv-Jaffa
Tel Aviv-Jaffa
Tel Aviv
תל-אביב
Jatorrizko izenaתֵּל אָבִיב-יָפוֹ
Posta kodea61000–61999
Geografia
Koordenatuak32°05′N 34°47′E / 32.08°N 34.78°E / 32.08; 34.78Koordenatuak: 32°05′N 34°47′E / 32.08°N 34.78°E / 32.08; 34.78
Gush Dan.png
Azalera51,4 km²
Altuera5 m
MugakideakHerzliya (en) Itzuli, Bat Yam, Holon, Bnei Brak, Givatayim (en) Itzuli, Ramat HaSharon (en) Itzuli eta Ramat Gan
Demografia
Biztanleria451.523 (2018)
Red Arrow Down.svg0 (2018)
Dentsitatea8.683,13 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera1909ko apirilaren 11
Telefono aurrizkia3
Ordu eremuaUTC+02:00
Hiri senidetuakTolosa Okzitania, Filadelfia, Frankfurt am Main, Buenos Aires, Chisinau, Varsovia, Milan, New York, Łódź, Panama Hiria, Tesalonika, Bartzelona, Esmirna, São Paulo, Pekin, Cannes, Gaza, Bonn, Budapest, Belgrad, Essen, Sofia, Almaty, Incheon, Mosku, Viena, Kolonia, Oslo, Venezia, Mexiko Hiria, Addis Abeba eta Rio de Janeiro
http://www.telaviv.gob.il

Tel Aviv, ofizialki Tel Aviv-Yafo,[1] (hebreeraz ‫תל אביב‬ Tel Aviv-Jafo, arabieraz تل ابيب-يافا Tall Abīb Yāfā) Mendebaldeko Asiako hiria da, Ekialde Hurbilean kokatua, Mediterraneo itsasoaren ertzean. Israelgo bigarren hiririk populatuena da Jerusalem ondoren.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  Gnome-weather-few-clouds.svg   Datu klimatikoak (Tel Aviv (1916–2007))   WPTC Meteo task force.svg  
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 26.8 29.6 35.2 40.4 46.5 37.6 37.4 34.4 35.4 38.4 35.3 27.9 46.5
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 17.5 17.7 19.2 22.8 24.9 27.5 29.4 30.2 29.4 27.3 23.4 19.2 24.04
Batez besteko tenperatura (ºC) 13.0 13.8 15.4 18.6 21.1 24.1 26.2 27.0 26.0 23.2 19.0 15.2 20.3
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 9.6 9.8 11.5 14.4 17.3 20.6 23.0 23.7 22.5 19.1 14.6 11.2 16.44
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) 2.5 −1.9 3.5 7.0 11.2 15 19 20 15.7 11.6 6.0 4.0 −1.9
Euria (mm) 126.9 90.1 60.6 18.0 2.3 0.0 0.0 0.7 1.4 26.3 79.3 126.4 532
Euri egunak (≥ 1 mm) 12.8 10.0 8.5 3.1 0.8 0.0 0.0 0.3 0.3 3.2 7.5 10.9 57.4
Eguzki orduak 192.2 205.9 235.6 270.0 328.6 357.0 368.9 356.5 300.0 279.0 234.0 189.1 3316.8
Hezetasuna (%) 73 71 69 65 68 70 70 70 67 66 66 72 69
Iturria (1): Israel Meteorological Service[2]
Iturria (2): Hong Kong Observatory[3]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sionistek sortutako hiria da, XX. mendearen hasieran. Izenak berak, hebreeraz, Udaberriko Mendia esan nahi du, eta Theodor Herlzen Altneuland edo Lurralde Zahar Berria eleberritik hartua da.

Yafon kokatutako judu sionistek 1906an hiri berri bat sortzea erabaki zuten, aurreko bizitza kalitate txarrari ihes egiteko. 1909an lurrak erosten hasi ziren, lorategi hiria diseinuko hiri bat eraikitzeko: leku handia, berdegune ugari, azken batean Yafok zuen gehiegizko masifikazioaren aurkako hiri eredua.

Tel Aviv Israelgo modernitatearen ikur bihurtu da urteetan zehar. Israelgo gune komertzial, finantziero, kulturala da.

Gaur egun Yaforekin batuta dago eta 358.000 biztanle ditu, gehienak jatorri judutarrekoak (arabiarrak populazio osoaren %3,9 dira bakarrik).

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tel Aviveko unibertsitatea Israelgo garrantzitsuena da, eta nazioartean ere ospe handia du fisika, informatika, kimika eta hizkuntzalaritza gaietan bereziki. Opera entzutegi garrantzitsua dauka, non Placido Domingo tenoreak hiru urte egin zituen (1962-65). Antzerki ikuskizunak egiteko hainbat eszenatoki ere baditu.

Museo eskaintza zabala du, besteak beste arkeologia, arte garaikidea, judaismoaren historia, historia militarra... aztertzen dituztenak.

Kirola[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tel Aviv ezaguna da bertako saskibaloi taldeagatik, Maccabi Tel Aviv, besteak beste Europako txapelketan 5 aldiz izan baita garaile. Horrez gain, Maccabi Tel Aviv eta Bnei Yehuda Tel Aviv futbol taldeak ere badaude.

Tel Avivtar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri eta hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiria Azriel Centerretik ikusita
Hiria Azriel Centerretik ikusita

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]