Testosterona

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Testosteronaren egitura kimikoa

Testosterona testikuluek sortzen duten hormona sexuala da. Androgenoa izan arren (hots, gizonezkoen hormona) kopuru txikian dago emakumezkoengan ere.

Organo sexualek (testikuluek eta obarioak) gametoak (espermatozoideak eta obulua) ez ezik, baita hormona sexualak ere ekoizten dituzte, guruin endokrinoen moduan jarduten baitute. Testosterona, hain zuzen, testikuluetan dauden Leydig zeluletan sortu eta hortik odolera igarotzen da. Kopuru txikiagoan giltzurrungaineko azalak eta obarioek testosterona ere ekoizten dute.

Egitura kimikoari dagokionez, testosterona hormona esteroidea da, hots, talde ziklopentano-perhidro-fenantreno du egitura nagusitzat (17+2 C). Liposolugarria da eta kolesteroletik abiatuta sintetizatzen da.

Hipofisiaren hormona gonadotropetako batek (LH hormonak) parte hartzen du testosteronaren ekoizpenean, hipotalamo-hipofisi-barrabilen ardatzaren garrantzia agerian utziz.

Testosteronak espermatogenesia (espermatozoideen ekoizpena, alegia) eta organo genitalen garapena kontrolatzen du. Horretaz gain, gaztaroan bigarren mailako karaktere sexualak agertarazten ditu (ilea, ahots-aldaketak, gihar-masaren handitzea, etab.). Sexu-sena edo libidoa pizten du eta metabolismoan ere eragina nabarmena du (proteinen sintesia eta gantzen katabolismoa areagotzen du, besteak beste).

Gizaki edo animalien zikiratzeak testosterona maila jaisten du odolean (giltzurrungaineko azalak sintetizatzen duen apurra besterik ez baitago). Ondorioz, bigarren mailako karaktere sexualak feminizatu, sexu-sena itzali, indarra eta kemena apaldu eta gizentasuna agertzen da (gantzak eta koipeak pilatzen baitira, haien katabolismoa gutxituta dagoelako).

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Testosterona Aldatu lotura Wikidatan