Textos arcaicos vascos

Textos arcaicos vascos (euskaraz: «Euskal testu arkaikoak») euskarazko hainbat testu zaharri buruzko liburu bat da, Koldo Mitxelena hizkuntzalariarena, lehenengoz 1964an argitaratua. Mitxelenak Antzinaroko, Erdi Aroko eta XVI.-XVII. mendeetako euskararen lekukotza batzuen bilduma osatu, editatu eta iruzkinez hornitu zuen.

1990. urtean, Gipuzkoako Foru Aldundiaren babesean, TAV testu hau berriro argitaratu zuten, Ibon Sarasolaren Contribución al estudio y edición de textos antiguos vascos (1983) idazlanarekin batera ASJUren gehigarrietan.^[1]^[2] Mitxelena eta Sarasolarekin batera, editore lanetan Joseba Andoni Lakarra agertzen da. Gainera, EHU eta Seminario de Filologia Vasca Julio de Urquijo aipatzen dira 84-505-9203-6 ISBN zenbakiaren gainean.

Antzinaroko testuak eta iruzkinak

Sakontzeko, irakurri: «Akitaniera»

Mitxelenak erromatarren garaietako testu batzuen euskal kutsua ikusi zuen: ILVRBERRIXO, ANDEREXO, ASTOILVN...

Erdi Aroko testuak eta iruzkinak

Toponimo eta antroponimoen bildumak, Donemiliagako goldea, Donemiliagako glosak, zenbait esaldi, eta abar.

XVI. eta XVII. mendeetako testuak eta iruzkinak

Mitxelenak bere garaian ezagutzen ziren XVI. eta XVII. mendeko hainbat testuren edizio kritikoa egin zuen, transkripziorik txukunena ematen saiatu zen eta testuen gainean iruzkinak egin zituen. Komentatu zituen: ahozko tradiziotik idatzizkora igarotako zenbait balada zahar, poema zahar batzuk, eskutitz zaharrak, atsotitz bilduma zaharrak, erlijio kristauari loturiko testu zaharrak, eta abar.

Mitxelenak bere garaian ezagutzen ziren testu arkaiko interesgarrienak batzen saiatu zen; urtetan euskara arkaikoa ezagutzeko ezinbesteko erreferentzia izan da TAV. Geroago, Ibon Sarasolaren Contribución al estudio y edición de textos antiguos vascos agertuko zen, edo José María Satrustegiren Euskal testu zaharrak (I). (1987, Euskaltzaindia).

Mitxelenak, TAV honetan, geroago ezagunagoak izango ziren testu batzuk aipatu zituen, esate baterako, Ibarguen-Cachopin kronika aipatzen zuen, 1996. urtean Julen Arriolabengoak hobeto ezagutu eta plazaratuko zuen testu zaharra; eta Lazarraga aipatzen zuen, baina TAV argitaratu zen garaian oraindik ez zen Lazarragaren eskuizkribua ezagutzen. Izan ere, 2004. urtean aurkituko zuten eskuizkribu hori, Madrilgo zaharki-salerosle batean... Mitxelenak ez zuen aipatu 2020. urtean, Oñatin dagoen Gipuzkoako Probintziako Artxibo Historikoan Notario funtsetan ikerlari batek, Rosa Aierbe doktoreak , aurkitu zuen XXI. mendean topatu den bigarren euskal testu arkaikoa: XVI. mendearen hasierako maitasun poema^[3]^[4]^[5].

Erreferentziak

↑ «Textos arcaicos vascos - Contribución al estudio y edición de textos antiguos vascos» web-argitalpena.adm.ehu.es (kontsulta data: 2025-11-29).
↑ «TAV · EHUko argitalpen zerbitzua / Servicio Editorial de la Universidad del País Vasco (UPV/EHU)» web-argitalpena.adm.ehu.es (kontsulta data: 2025-11-29).
↑ «'Ene laztan gozo ederra...', euskaraz idatzitako antzinako dokumentu bat argitara» oinati.gipuzkoakultura.net (kontsulta data: 2020-12-04).
↑ Gurrutxaga Uranga, Amagoia. «Duela 500 urteko maitasun poema baten zirriborroa aurkitu dute» Berria (kontsulta data: 2020-12-04).
↑ Gurrutxaga Uranga, Amagoia. «Duela 500 urteko maitasun hitzak» Berria (kontsulta data: 2020-12-04).

Kanpo estekak

Datuak: Q12267915

[1] «Textos arcaicos vascos - Contribución al estudio y edición de textos antiguos vascos» web-argitalpena.adm.ehu.es (kontsulta data: 2025-11-29).

[2] «TAV · EHUko argitalpen zerbitzua / Servicio Editorial de la Universidad del País Vasco (UPV/EHU)» web-argitalpena.adm.ehu.es (kontsulta data: 2025-11-29).

[3] «'Ene laztan gozo ederra...', euskaraz idatzitako antzinako dokumentu bat argitara» oinati.gipuzkoakultura.net (kontsulta data: 2020-12-04).

[4] Gurrutxaga Uranga, Amagoia. «Duela 500 urteko maitasun poema baten zirriborroa aurkitu dute» Berria (kontsulta data: 2020-12-04).

[5] Gurrutxaga Uranga, Amagoia. «Duela 500 urteko maitasun hitzak» Berria (kontsulta data: 2020-12-04).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]