Tierras Altas (Soria)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Tierras Altas (Soria)
Datu orokorrak
Geografia
Comarca de Tierras Altas y Valles del Ter (Soria) Mapa.svg
Koordenatuak 41° 55′ 24″ N, 2° 18′ 16″ W / 41.92324653°N,2.30432292°W / 41.92324653; -2.30432292Koordenatuak: 41° 55′ 24″ N, 2° 18′ 16″ W / 41.92324653°N,2.30432292°W / 41.92324653; -2.30432292
Herrialdea Espainia
Lurraldea Soriako probintzia

Tierras Altas edo La Sierra, horrela dietzen baitiote bertako herritarrek, lurralde bat da Soria probintziakoa (Gaztela eta Leon, Espainia), eta kokatuta dago probintziaren ipar aldean. Turismoaren ikuspegitik, paisaje gogorreko lurraldea da, klima gogorragatik eta lekua ere babesgabea delako. Ebro ibaiaren arro hidrografikoaren barruan dago, eta bertan iknita mordoa aurkitu dira, asko eta asko dinosauroen oinatzak. Azken aldian, bestalde, erromatar garaiko hilarri asko aurkitu dira, eta horietako batzuek aitzineuskarazko hitzak erakusten dituzte, hala nola, “Antestius Sesenco” izena azaltzen duenak.

Ipar-mendebalean Tierras Altas eskualdeak muga egiten du Cameros eskualde ia erabat errioxarrarekin (Montenegro de Cameros Soria probintzian dago), mendebalean El Valle eskualdearekin, ipar ekialdean Arnedo eskualde errioxarrarekin, ekialdean Alhama-Linares eskualde errioxarrarekin, hego-ekialdean Tierra de Agreda delakoarekin eta hegoan Campo de Gomara eskualdearekin. Tierras Altas lurraldearen gunea San Pedro Manrique herrian dago.

Tierras Altas transumantzia-gune inportantea izan zen, udako bazkalekuei esker. Oncala herrian, hain zuzen, museo bat egin da transumantziari eskainia.

Udalerriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eskualde honek, Soria probintziak berak bezala, arazo demografiko larria dauka, Europako populazio-dentsitate tasarik apalenetakoa baitu, baina seguruenik eskualde hau egongo da egoerarik kritikorik eta larrialdi sozialik handienean, kasu honetan populazio-dentsitatea 2,32 biz/km²-koa baita, Espainiakoa 83,6 biz/km²-koa den bitartean.

Nekazari-exodoa hasi zen joan den mendeko 20. hamarraldian, lur hauen gogortasunak eraginda, baina Espainiako leku askotan bezala exodoa areagotu zen XX. mendearen 60. eta 70. hamarraldietan. XX. mende hasieratik 80. hamarraldia bitartean, Tierras Altas eskualdeak galdu zituen bost bizilagunetik lau, hondamendi demografiko itzela. Zehazkiago, 40. hamarralditik 80.era, eskualdea pasatu zen 12.483 bizilagun izatetik 2.628 izatera, ia 10.000 bizilagun galduta.

80. hamarraldia ezkero, lortu da populazioari eustea, baina joera negatiboarekin. Horregatik, eskualde horren arazoa da pupulazioa zahartzen ari dela eta belaunaldien arteko erreleborik ez dagoela, eta horrek eragin lezake udalerri horietako asko erabat hustutzea.

Udalerria Populazioa Eremua Alkate-auzoak eta herri hustuak
Aldealices 25 6,33
Las Aldehuelas 92 37,79 Valloria, Las Aldehuelas, Los Campos, Ledrado eta Villaseca Somera
Arévalo de la Sierra 84 40,08 Torrearévalo, Ventosa de la Sierra, Castellanos de la Sierra
Ausejo de la Sierra 68 20,12 Cuéllar de la Sierra
Carrascosa de la Sierra 20 12,76
Castilfrío de la Sierra 32 12,16
Cerbón 40 18,02 Las Fuesas
Estepa de San Juan 11 10,45
Fuentes de Magaña 106 11,22
Magaña 97 58,51 Pobar, Villarraso
Oncala 100 39,92 El Collado, Navabellida, San Andrés de San Pedro
San Pedro Manrique 659 176,2 Acrijos, Armejún, Buimanco, Fuentebella, Matasejún, Sarnago, Taniñe, Vea, Ventosa de San Pedro, Villarijo, Valdelavilla, Valdenegrillos, El Vallejo, Las Fuentes de San Pedro, Palacio de San Pedro, Peñazcurna y Valdemoro de San Pedro Manrique
Santa Cruz de Yanguas 73 33,52 Villartoso, Valdecantos
Suellacabras 30 39,19 El Espino
Valdeprado 18 31,92 Castillejo de San Pedro
Valtajeros 26 22,93 Torretarrancho
Villar del Río 172 127,03 Aldealcardo, Bretún, Camporredondo, Diustes, Huérteles, La Cuesta, La Laguna, Montaves, Santa Cecilia, Valduerteles, Villar de Maya, Villaseca Bajera
Vizmanos 29 24,31 Verguizas
Yanguas 127 54,29 Vellosillo, Leria La Mata eta La Vega

Aitzineuskararen presentzia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Aitzineuskara Soriako hilarrietan»

2001ean Eduardo Alfaro Peña arkeologoak zenbait hilarri aurkitu zituen Tierras Altas eskualdean[1], Cidacos, Linares eta Alhama ibaien inguruetan, Sorian, non, bide batez esanda, zeltiarren eta erromatarren hondarea oparoa baita, eta hasi zen hilarrietan azaldutako idazkunak aztertzen, gehienak latinez idatziak. Aitzineuskararen arrastoak ere agertu ziren, Sesenco izena zeraman estela bat kasu.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Alfaro Peña, Eduardo (2018) "Oppida" y etnicidad en los confines septentrionales de la Celtiberia doi:10.35376/10324/28659 . Noiz kontsultatua: 2019-10-04.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]