Torfhildur Þorsteinsdóttir

Torfhildur Þorsteinsdóttir
Bizitza
Jaiotza	1845eko otsailaren 2a
Herrialdea	Islandia
Heriotza	Reykjavik, 1918ko azaroaren 14a (73 urte)
Heriotza modua	berezko heriotza: Espainiako gripea
Jarduerak
Jarduerak	idazlea

Hau islandiar izen bat da: azken izena ez da abizena, patronimikoa baizik. Pertsona hau deitzeko bataio-izena erabiltzen dute.

Torfhildur Þorsteinsdóttir (Kálfafellsstaður, 1845eko otsailaren 2a – Reykjavik, 1918ko azaroaren 14a), Torfhildur Hólm izenez ere ezaguna, islandiar idazlea izan zen, urte asko Kanadan eman zituena. Idaztetik bizimodua ateratzen zuen lehen islandiarra izan omen zen^[1], eta Islandiako lehen emakume eleberrigile gisa maiz aipatzen da.^[2]

Bizitza

Torfhildur Kálfafellsstaðuren jaio zen, Skaftafellssýslan (gaur egun Austur-Skaftafellssýsla), non bere aita, Þorsteinn Einarson, artzain gisa aritu zen. 17 urterekin Reykjavikera joan zen. Han eta Kopenhagen ikasi zuen eta irakasle pribatu gisa lan egin zuen.^[3] 29 urterekin Jakob Hólmekin ezkondu zen. Urtebete geroago alargundu ondoren, Kanadara emigratu zen 1876an eta han Islandia Berrian eta Winnipegen bizi izan zen 13 urtez.^[4] Hainbat urtetan zehar irakasle izan zen. 1889an Islandiara itzuli zen eta bi urte geroago Althingek idazle pentsioa eman zion. Halako laguntza artistikoa jaso zuen lehen emakume bihurtu zen Islandian, horren egokitasunari buruzko eztabaida bat sortu zen, pentsioa murriztu egin zen eta azkenean alargun-pentsioaren parte bihurtu zen.^[3] Torfhildur Reykjaviken hil zen 1918ko gripe pandemian.

Idazle ibilbidea

Bere lehen ipuina 1879an argitaratu zuen Framfarin, Ipar Amerikako lehen islandierazko aldizkarian.^[3]^[5] Lehen eleberria, Brynjolfur Sveinsson biskup, Reykjaviken plazaratu zuen 1882an.^[3] Emakumezko egile islandiar baten lehen eleberria eta Islandian formalki inprimatu zen lehen idazlana izan zen.^[6] 1889an Elding eleberri historikoa idatzi zuen.^[7] Bere lan batzuk Chicagon argitaratzen zen Illustrered Familjeblad danierazko aldizkarian agertu ziren. Islandiara itzuli ondoren, bi literatura aldizkari editatu zituen, Draupnir eta Dvöl, eta bertan argitaratu zituen bere ipuinak eta bi eleberri.^[4] Tíbrá haurrentzako aldizkariaren sortzailea ere izan zen.^[3] Kanadan egon zen lehen urteetan islandiarrengandik jaso zituen ipuin herrikoiak 1962an argitaratu ziren^[3], eta David Buchan folkloristaren arabera, islandiar eta faroear ohituren arteko desberdintasun interesgarri bat adierazten dute: azken honetan, balada gizonezkoen jendaurreko emanaldi bat da, eta islandiar ohitura, berriz, emakumeekin eta etxearekin lotuta dago, batez ere.^[2]

Torfhildurren idazkerak ezaugarri erromantikoak zein errealistak ditu; bere ipuin batzuk alegiak eta alegoriak dira, baina beste batzuek bere garaiko bizitza jorratzen dute, emakumeen hezkuntzaren garrantzia gai errepikakor gisa hartuta.^[3] Eleberri historikoko idazle onenetakotzat hartzen da islandierazko literaturan.^[8]

Lanak

Eleberriak

Brynjólfur Sveinsson biskup (1882)
Kjartan og Guðrún (1886)
Elding (1889)
Högni og Ingibjörg (1889)
Jón biskup Vídalín (Draupnir)
Jón biskup Arason (Draupnir)

Ipuinak

Spekingurinn og heimskinginn (1878)
Andvari (1878)
Guð heyrir börnin (1878)
Stjarnan mín (1878)
Seint fyrnist forn ást (1879)
Tárablómið (1879)
Heiðarbærinn (1879)
Gunnlög og Sigrid (1880)
Sögur og ævintýri (1884; bilduma)
Smásögur handa börnum og unglingum (1886; haurrentzako ipuin-bilduma)
Barnasögur (1890; haurrentzako ipuin-bilduma)
Þjóðsögur og sagnir (hil ostekoa, 1962)

Erreferentziak

↑ (Ingelesez) Shaffner, Ruth. (1896). «The Women of Iceland» in Flood, Theodore L.; Bray, Frank Chapin. The Chautauquan. 22, 270 or..
↑ ^a ^b (Ingelesez) Buchan, David. (1987). «Rev. of Ólason, The Traditional Ballads of Iceland» The Journal of American Folklore 100 (397): 367-368. (kontsulta data: 2025-10-07).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g (Ingelesez) Wolf, Kirsten. (1998). «Þorsteinsdóttir, Torfhildur (Holm)» Dictionary of Canadian Biography. 14 (kontsulta data: 2025-10-07).
↑ ^a ^b (Islandieraz) «Skáldkonan Torfhildur Hólm» Lesbók Morgunblaðsins: 77. 1945-02-11 (kontsulta data: 2025-10-07).
↑ (Ingelesez) Lamonde, Y.; Fleming, P. L.; Black, F. A. (2005). History of the Book in Canada. 2 Toronto: University of Toronto Press, 46-47 or..
↑ (Ingelesez) «Continental and Foreign Jottings» The Printing Times and Lithographer. XIII (argitaratze data: 1882-11-15).
↑ (Alemanez) Luschan, F. von. (1894). «Sitzung vom 17. Februar 1894» Zeitschrift für Ethnologie 26: 81-136. (kontsulta data: 2025-10-07).
↑ (Ingelesez) Williams, Charles Allyn. (1903). «Rev. of Küchler, Geschichte der isländischen Dichtung der Neuzeit (1800–1900)» The Journal of English and Germanic Philology 5 (2): 222-224. (kontsulta data: 2025-10-07).

Kanpo estekak

Datuak: Q283902

[1] (Ingelesez) Shaffner, Ruth. (1896). «The Women of Iceland» in Flood, Theodore L.; Bray, Frank Chapin. The Chautauquan. 22, 270 or..

[:1-2] (Ingelesez) Buchan, David. (1987). «Rev. of Ólason, The Traditional Ballads of Iceland» The Journal of American Folklore 100 (397): 367-368. (kontsulta data: 2025-10-07).

[:0-3] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g (Ingelesez) Wolf, Kirsten. (1998). «Þorsteinsdóttir, Torfhildur (Holm)» Dictionary of Canadian Biography. 14 (kontsulta data: 2025-10-07).

[:2-4] (Islandieraz) «Skáldkonan Torfhildur Hólm» Lesbók Morgunblaðsins: 77. 1945-02-11 (kontsulta data: 2025-10-07).

[5] (Ingelesez) Lamonde, Y.; Fleming, P. L.; Black, F. A. (2005). History of the Book in Canada. 2 Toronto: University of Toronto Press, 46-47 or..

[6] (Ingelesez) «Continental and Foreign Jottings» The Printing Times and Lithographer. XIII (argitaratze data: 1882-11-15).

[7] (Alemanez) Luschan, F. von. (1894). «Sitzung vom 17. Februar 1894» Zeitschrift für Ethnologie 26: 81-136. (kontsulta data: 2025-10-07).

[8] (Ingelesez) Williams, Charles Allyn. (1903). «Rev. of Küchler, Geschichte der isländischen Dichtung der Neuzeit (1800–1900)» The Journal of English and Germanic Philology 5 (2): 222-224. (kontsulta data: 2025-10-07).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]