Transponder

Transponder
gailu elektronikoa eta aircraft component (en)
Irudi gehiago

Telekomunikazioan, transponderra (ingelesezko transmitter -transmisore- eta responder -erantzungailu- hitzen portmanteau) seinale bat jasotzean erantzun desberdina ematen duen gailu bat da.

Termino horrekin (edo XPDR, XPNDR, TPDR edo TP laburduraren batekin) honako funtzio hauek betetzen dituzten gailuak izendatzen ditugu:

• Seinale bat jasotzea, anplifikatzea eta berriz igortzea beste banda batean (transponder horiek komunikazio espazialetan erabiltzen dituzte sartzen/irteten den satelite seinalea oinarri bandan dauden ekipoen maiztasunera egokitzeko).
• Mezu baten erantzun automatikoa (aurrez zehaztua edo ez) galdera-seinale jakin bat jasotzean (ohiko erabilera RFID etiketak dira, baina aeronautikan pseudo-radar sistemetarako ere erabiltzen dira).

Motak

Funtsean, bi transponder mota daude: pasiboak eta aktiboak.

• Pasiboak: Eskanerrek, robotek edo ordenagailuek identifikatzen dituzten elementuak dira, hala nola txartel magnetikoak, kreditu-txartelak edo saltoki handietako produktuek daramaten espiral formako etiketak (RFID sistema). Horretarako, beharrezkoa da sentsore batekin elkarreragitea, hark daukan informazioa deskodetu eta datu zentrora igortzeko. Eskuarki, transponder horiek irismen oso mugatua dute, metro bat ingurukoa, eta LC zirkuitu bat dute, zeinak uhin elektromagnetiko ahul bat sortzen baitu eremu magnetiko baten barruan daudenean, eta, beraz, ez du elikatze-iturririk behar.
• Aktiboak: Lokalizazio, nabigazio edo posizionamendu sistemetan erabiltzen dira. Zehatzago esanda, transponder aktibo bat kanal batean seriean konektatutako unitate- edo ekipo-kate oro da, seinalea hargailutik (normalean antena hartzailea) igorgailuraino (normalean antena igorlea) aldatzen eta egokitzen duena, jasotako informazioa transmititzeko. Kasu batzuetan, terminoa erabiltzen da, modu hertsiki okerrean, seinale-anplifikadorea izendatzeko. Anplifikadore hori elementu igorlearen aurretik dago. Sistema horietan, transponderrak galdetu zitzaion maiztasuna ez den beste maiztasun bati erantzuten dio, eta biak, datuen sarrerakoa eta irteerakoa, aurrez definituta daude. Kasu horietan, irismenak erraldoiak dira; beraz, inolako arazorik gabe erabiltzen dira gaur egungo ekipo espazialen transmisio osoan (satelite bidezko telebista). Nabigatzeko eta bilaketa eta salbamendurako ere erabiltzen dira.

Erabilerak

Aeronautikan, plataforma guztiek aire-trafikoa kontrolatzeko transponder bat izan behar dute; transponder horrek aireontziaren identifikazioa jakinarazten du, bai eta plataforma behar bezala kokatzeko beharrezko datuak ere (hala nola altuera barometrikoa, abiadura eta intereseko gainerako informazioa). Eskuarki, transponderrek eskariaren arabera funtzionatzen dute; hau da, galdetzaile batek (bigarren mailako radarra edo SSR ere esaten zaio) galdera bat igortzen du (1030 MHz), transponderrak ulertzen duena, eta erantzuna eskatutako informazioarekin sortzen du.

Automobilgintzan, autoaren giltzari segurtasuna emateko erabiltzen da. 1995etik, hainbat markak bere modeloetan sartu zituzten, hala nola Seat, Audi eta Volkswagenek, eta jatorrian transponder finkoa zen (beti berdina den eta inoiz aldatzen ez den kode bat askatzen du), kopiatzeko oso erraza. Ondoren, kriptotransponderrak erabili zituzten, beti berdina den baina algoritmo batek estaltzen duen kode bat askatzen duena. Azkenik, Rolling Code motako sistemarik berriena erabili zuten, gero eta kode pertsonalizatu eta desberdin bat askatzen duena, eta horrek segurtasun-maila askoz handiagoa ematen du.

Nautika komertzialean, SART izeneko transponsore-sistemak daude, naufragoak bilatzea eta salbatzea errazteko nahitaez erabili behar direnak.

Kanpo estekak

• Datuak: Q849640
• Multimedia: Transponders / Q849640