Trebetasun sozialak

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu


Trebetasun sozialak: beste pertsona batzuekin erlazionatzeko erabiltzen ditugun gaitasunak dira. Definizio zabal aeta zehaztu gabekoa dugu hori. Trebetasunak aipatzean - pluralean, eta ez trebetasuna- gaiaren konplesutasuna azpimarraten dugu.

Esapide hori psikiatrian erabili zen lehendabizi, gaixoen sintomen eta haien jokamolde sozialaren artean lotrua argia zegoela konturatu zirenean. Beste gaixoekin harreman eskasa zuten eta antsietate sozialaren mendean zeuden paziente eskizofrenikoak izan ziren trebetasun sozialak lantzeko programen lehen erabiltzaileak. Ondoren, depresian, adimen-urritasunean eta drogazaletasunetan erabil zen. Horren ostean klinikoa ez zen esparrura zabaldu zen, etengabe aldatzen ari zen mundu batera egokitzeko baliabide gisa. Kasu horretan, terapia gisa baino gehiago, laguntza gisa gauzatu zen, arazoak zituzten umeekin lan egiteko Ondoren, nerabeekin eta adinekoekin ere emaitza onak izan zituzten trebetasun sozialekin egindako lanek.

Trebetasun sozialak ikertzen dituztenak ez datoz bat jokabide soziala aztertzean. Inguruneak baldintzatu egiten du trebetasun sozialen definizioa; izan ere, jokabide sozial baten egokitasuna inguruneak erabakitzen du. Ingurunearen eragin horretan zerikusia dute sexuak, adinak, gizarte-klaseak eta heziketak ere.

Trebetasun sozialen hiru taldetan sailka daitezke:

1.- Jokabidezko osagaiak Trebetasun sozialek beste motatako osagaiak dituzten arren, jokabidezkoak izan dira trebetasun horien erreferentzia, hautemangarriak direlako eta modu objektiboan neur daitezkeelako. Trebetasun sozialen osagaien elementurik erabilienak aukeratu behar izango bagenitu, honako hauek aipatuko genituzke:

        - Begirada edo ikus-kontaktua
        - Ahotsaren ezaugarriak
        - Elkarrizketaren iraupena
        - Elkarrizketaren hitzen bidezko edukia

Jokabidezko osagaiak ere bitan bereiz daitezke:

1.1. Umearengan, gizaki primitiboarengan gertatzen den moduan, gorputz-hizkuntza da lehenengo hizkuntza. Gero, hizketa bidezko komunikazioa bereganatzen du, eta horren barruan, ahozkoa da lehendabizi bereganatzen duena. Horrek giza harremana errazten du. Beranduago lortzen duen idatzizko lengoalari esker, berriz, denboran zein espazioan luza dezake komunikazioa. Elkarrizketaren edukia aztertuz gero, hizketaren elementu hauek aurkituko genítuzke:

• Galderak: galderen bitartez, ahozko jokabidean eragin dezakegu, erantzunak sorraraziz. Galderek, halaber, interesa adierazten dute baste pertsonarengan. Adibidez: NoIa sentitzen zara gaur?”. • Hizketa egozentrikoa; nork bere buruarekiko hizketa. • Gizarte-ohiturak: agur esateko, kaixo esateko eskerrak emateko eta abar, esaerak egon badaude. • Iruzkinak, iradokizunak edo informazio gehigarria • Jarraibideak: aginduetatik iradokizunetara bitarteko maila ezberdintasunetan. • Hizketa ez formala: txisteak, alddian aldiko elkarrízketak eta abar. Horietan informazio gutxi trukatzen da, eta ez du eraginik jokabidean. • Mezu sorrak, esaldietan ezkutatuak • Esaera eraginkorrak, hau da, esan bezain pronto bat-bateko eragina dutenak Adibidez: perteonen izenak aipatzean, zin egitean, barkarnena eskatzean eta abarretan. • Emoziozko egoera edo jarreraren adierazpena: hitzik gabeko jokabideak horiek indartuko ditu bereziki.