Tursunoi Saidazimova
| Tursunoi Saidazimova | |
|---|---|
| Bizitza | |
| Jaiotza | Taxkent, 1911 |
| Herrialdea | Russian Turkestan (1911 - 1924) |
| Lehen hizkuntza | errusiera |
| Heriotza | Bukhara, 1928ko maiatzaren 19a (16/17 urte) |
| Heriotza modua | giza hilketa: honor killing (en) |
| Hiltzailea | senar |
| Hezkuntza | |
| Hizkuntzak | errusiera Uzbekera |
| Jarduerak | |
| Jarduerak | aktorea eta abeslaria |
| Genero artistikoa | opera |
| Ideologia | feminismoa |
Tursunoi Saidazimova (Taxkent, 1911 – Bujará, Errusiar Inperioa, 1928ko maiatzaren 10a) lehenengo emakumezko aktore eta abeslari uzbekistandarra izan zen, eta eszenatokian belorik gabe kantatu zuen lehenengoetakoa. Senarrak ohorezko krimen batean hil zuen, karrera hasi eta gutxira.[1]
Biografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]1926an, Hamza Niyazi idazle eta poeta ezagutu zuen Taskenten, eta haren lagun egin zen, eta opera batera bildu zedin konbentzitu zuen. 1925etik 1927ra antzerkia ikasi zuen Moskuko Uzbeko Estudio Dramatikoan eta bertan Niyaziren ikasle izan zen. 1927tik hil arte Uzbekistango Drama Estatu Batasunean aritu zen aktore lanetan, eta kantuak txertatu zituen antzezpen askotan. Bere emakumezko aktore kideak «urretxindor uzbekoa» ezizena jarri zioten bere ahots eder eta kanturako talentuagatik.[2][2][3][4]
Hilketa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Senarrak hil zuen familiaren presioagatik, belorik gabe jardutea «desohoratzetzat» hartuz, 1928an, nerabea baino ez zela. Bere heriotza asko deitoratu zuen uzbeka antzerki komunitateak; Niyazik bere hiletan idatzi zuen panegirikoa irakurri zuen, eta ondorioz, hainbat pertsona doluz negarrez hasi ziren.
Niyazik bere heriotza oroitzeko idatzi zuen poema batek arteen martiria deitu zion; haren hilketa ia mende bat geroago ere gogoratu zen, eta oraindik ere ahaleginak egiten dira haren oroimena gordetzeko.
Bere kide Nurjon Iulaxevak antzeko zirkunstantzietan hilketa bat jasan eta damnatio memoriae moduko bati aurre egin zion arren, Saidazimovak oroitua izaten jarraitu zuen, eta bere izena oraindik ere presente dago uzbeka hizkuntzan egindako antzerkietan, hein batean Niyaziren «Curursunoi Marsiyasi» poemaren ospeagatik, bere bizitzaren historia martiri batena bezala azaltzen duena.[4][2][5]
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ «Theater Pride | Botschaft der Republik Usbekistan» www.uzbekistan.de.
- ↑ a b c ТУРСУНОЙ САИДАЗИМОВА. .
- ↑ «Турсуной Саидазимова» ЎзМЕ: 32. 2000.
- ↑ a b Mujtarov, Ildar. «An Introduction to Theater Today in Central Asia and Afghanistan» International Network for Contemporary Performing Arts: 74..
- ↑ Kultura.uz. «Театр и жизнь Зайнаб Садриевой – к 100-летию великой актрисы - Kultura.uz» kultura.uz.