Txalintxo

Wikipedia, Entziklopedia askea
Munoaundi, Txalintxo edo Txalintsoro
Geografia
Koordenatuak43°09′45″N 2°17′43″W / 43.16249863°N 2.29540427°W / 43.16249863; -2.2954042743°09′45″N 2°17′43″W / 43.16249863°N 2.29540427°W / 43.16249863; -2.29540427
Herrialdea Euskal Herria
Probintzia Gipuzkoa
Mendizaletasuna
MendikatMendikat

Txalintxo mendia Azkoitia eta Azpeitian dagoen Gipuzkoako mendi bat da. Txalintsoro izenarekin ere ezagutzen da tontorra[1]. 385 metroko garaiera du. Goialdean Munoaundi Burdin Aroko herri gotorraren aztarnak daude.

Burdin Aroko herri harresitua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Munoaundi Burdin Aroko gaztelu zahar, kastro edo herri harresitu da, Txalintxo edo Munoaundi mendian dagoena[oharra 1], itsas mailatik 381 m-ra. 2003ko urriaren 7an, Eusko Jaurlaritzak monumentu-multzo izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna[2]. Munoaundikoa Burdin Arokoa da. Gipuzkoan, gaur arte, horrelako beste hamar aurkitu dira gutxienez (Buruntza, Basagain, Iruntxur, Murugain, Murumendi, Muru, Akutu, Santiagomendi, Boluntxo, Belaku). Gainera, modu sistematikoan indusi zen lehenetarikoa izan zen (Basagainez gain). Indusketari esker, ordura arte ia jorratu gabe zegoen arkeologia-eremu bat ikertzen hasi zen. Bestalde, aro horretako arrastoak ondo kontserbatuta daudela egiaztatu da.

Zeramika pusketaz gainera, errota zirkular baten zatia, burdinezko aizto bat, neurketa markak dituen kono-enbor formako pisu bat, burdin xafla bat eta brontzezko fibula [3] bat -azken hauek honelako aztarnategietan oso bakan agertzen diren materialak- aurkitu zituzten. Ezkurra eta bestelako haziak ere aurkitu dituzte.

Herriak 7 ha-ko eremua hartzen du. 2 m inguruko zabalera duen harresiak ez du herri osoa inguratzen ekialdean duen maldan ez baitu babes artifizialen beharrik. Barruan aterrazamendu bat egina du bizilekuak atontzeko hain zuzen eta harresitik kanpo, beherago, beste bigarren bat. Aipatutako barruko eremu horretan, hormatik gertu, bizileku ziren zoruak aurkitu ziren. Mendebaldean oinplano karratu edo poligonaleko bi dorrez babestutako sarrera dauka ere bai eta pasabide horretara eramaten duen bide perpendikular bat.[4]

Karbono 14 bidezko 2420+/- BP datazio bat du. (K.a. 470 urte).

Aztarnategiaren historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1995ean aurkitu zuten A. Olano, G. Alijostes eta S. San Josek, C. Olaetxeak koordinaturik. Sonia San Joseren zuzendaritzapean azterketa eta zundaketak egin ostean, 2006tik aurrera ikerlari berak induskatu zuen. 2016tik aurrera, Antxoka Martínezek zuzentzen du indusketa arkeologikoa.

Kanpoko lotura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Bibliografian bi mendi hauek aipatzen dira, eta Gipuzkoako bilatzaile geografikoan, https://b5m.gipuzkoa.eus, Txalintsoro izena ematen zaio mendiari.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. «B5m» b5m.gipuzkoa.eus (Noiz kontsultatua: 2020-08-03).
  2. Izendapena EHAAn
  3. Penalver & San Jose 2011, 239 orr. .
  4. Penalver & San Jose 2011, 238 orr. .

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Peñalver, Xabier; San Jose, Sonia. (2003). Burdin aroko herri harresituak Gipuzkoan. Bertan.. Gipuzkoako Foru Aldundia, 120 or. ISBN 978-84-7907-668-9..
  • Peñalver, Xabier; San Jose, Sonia. (2011). Burdin Aroa Gipuzkoan, arkeologia 0.3. Gipuzkoako Foru Aldundia, 263 or. ISBN 978-84-7907-668-9..

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa