Txan fantasma

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Txan fantasma
Txan fantasma.jpg
Datuak
Egilea Mariasun Landa
Argitaratze-data 1984,1999,2011
Generoa Haur eta Gazte Literatura
Jatorrizko izenburua Txan fantasma
Argitaratzailea Elkar
Herrialdea Euskal Herria
Bilduma Klis-klasikoak
Formatua Liburua
Datu gehigarriak
Mariasun Landa, Txan fantasma liburuaren pasarte bat irakurtzen.


Txan fantasma Mariasun Landak idatzitako liburu bat da. Landak 1982an Lizardi Saria irabazi zuen "Txan fantasmaren etengabeko istorioa" ipuinarekin eta Egan aldizkarian argitaratu zen. 1984an, egilearen ibilbide literarioaren hastapenean, Elkar argitaletxeak argitaratu zuen Txan fantasma liburua.[1] 2011koa dugu azken argitalpena.

Obra Euskal Haur eta Gazte Literatura modernoaren aitzindaritzat hartzen da, tematikan eta narrazio teknikan berrikuntza ekarri zuelako. Baina, batez ere, errealismo kritikoaren korrontea euskal literaturara ekarri zuen lehen idazlan nabarmenetariko bat izan zelako. Izan ere, eta euskal errealismo kritikoari dagokionez, Mariasun Landa dugu Euskal Haur eta Gazte Literaturako idazlerik garrantzitsuena.[2]

Argumentua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txan fantasma dugu ipuin honen kontalari, eta farola baten gainetik Karmentxuren istorioa kontatzen digu, bukaerako egoeratik hasita. Karmentxu umezurtz geratu eta izebaren etxera doa bizitzera. Baina bien arteko harremana ez da ona, bakardadea eta ulertezintasuna nagusitzen baitira. Egoera honi irtenbide bat eman nahian, neskatila animismoan eta irudimenean babesten da. Honen fruitua Txan fantasma da, Karmentxuren konplizea bihurtzen dena.[1]

Gaiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tematika psikologikoa ukitzen du idazleak, gaur egungo arazo eta errealitatean oinarrituz. Maitasun eza, bakardadea, asmaturiko laguna, helduen mundu ulertezina, harremanak, irudimena, animismoa eta laguntasuna dira liburuan agertzen diren gai nagusienak.

Estiloa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ez da ohiko ipuina, haurrei zuzenduta egonagatik ere, ez da oso samurra, eta ez du mezu jakinik eman nahi. Idazkera garbia eta ulerterraza da; hizkuntza soila eta zuzena. Istorioan zehar umeen unibertsoko elementuak ageri dira, besteak beste, jostailuak, irudimena eta alaitasuna. [3] Hala ere, giro tristea nabari da ipuinean zehar, eta bukaera irekia izateak lehen irakurleentzako obra ez dela erakusten digu. [4]

Itzulpenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza desberdinetan aurki dezakegu obra hau, besteak beste, katalanez, gaztelaniaz, grezieraz, galegoz, ingelesez eta esperantoz.

Edizio digitalak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2016an Galtzagorri elkarteak sortu zuen liburuaren app-a, liburuaren osagarri digitala, Android eta IOS sistemetarako[5]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b   Etxaniz, Xabier Euskal Haur eta Gazte Literaturaren Historia Iruña: Pamiela 280-282. orrialdea .
  2.   Etxaniz, Xabier; Lopez Gaseni, Jose Manuel XXI. mende hasierako Haur eta Gazte Literatura Gasteiz: Arabako Foru Aldundia 32-33, 136. orrialdea .
  3.   «Liburu-iruzkinak: Mariasun Landaren Txan fantasma» idazten.com http://www.idazten.com/index.php/literaturaz-mainmenu-492/liburu-iruzkinak/913-liburu-gomez-91493431 .
  4.   «Klis-klasikoak, Txan fantasma» berria.eus http://www.berria.eus/paperekoa/1648/036/002/2012-02-12/klis_klasikoak.htm .
  5.   «Galtzagorri albiste: App berria: txan fantasma appa» Behinola aldizkaria ISSN 1575-8168. 34.zkia (2016ko abendua) 39 orr. https://www.youtube.com/watch?v=ey3ssgIfwMM .

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]