Txikipedia:Rosa Luxemburg

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Rosa Luxemburg 1895-1900

Rosa Luxemburg (1870 – 1919) Polonian jaiotako pentsalari marxista, filosofo, ekonomialari, gerraren aurkako aktibista eta sozialista iraultzaile bat izan zen. 28 urterekin alemaniar nazionalitatea eskuratu zuen. Hainbat alderditako kide izan zen bere bizitzan zehar.

1915ean, SPDk (Rosa zegoen alderdiak) Alemaniak Lehen Mundu Gerran parte hartzea defendatu zuenean, Karl Liebknechtekin batera gerraren aurkako Espartakisten Liga (Spartakusbund) sortu zuen, denborarekin KPDa bilakatuko zena. Azaroko Iraultzan Die Rote Fahne («Bandera Gorria») egunkaria sortu zuen, mugimendu espartakistaren aldizkaria.

1919eko urtarrileko Altxamendu Espartakista akats bat izan zela pentsatzen zuen, baina babesa eman zien gertatu ondoren. Friedrich Eberten gobernu sozialdemokratak altxamendua eta Spartakusbunda suntsitu zituen Freikorps direlakoak bidaliz (batez ere Lehen Mundu Gerrako beteranoz osatutako talde paramilitarra). Talde paramilitar horrek Luxemburg eta Liebknecht harrapatu eta epaiketarik gabe hil zituzten altxamendua gertatzen ari zela. Luxemburgen gorpua Berlingo Landwehr kanalera bota zuten.

Luxemburgek komunismoaren adar desberdinak kritikatu zituen, eta horregatik iritzi kontrajarriak daude hari buruz ezkerreko alderdi politikoetan. Hala ere, Luxemburg eta Liebknecht heroi komunista bezala omendu zituzten Ekialdeko Alemanian, eta gaur egun ere urtarrileko bigarren igandean manifestazioa eta omenaldia egiten da haien omenez Berlinen.