Txiribi

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Txiribi
Sailkapen zientifikoa e
Erreinua: Plantae
Kladoa: Angiospermae
Kladoa: Eudicotyledoneae
Kladoa: Asteridae
Ordena: Apiales
Familia: Apiaceae
Generoa: Pastinaca
Espeziea: Pastinaca sativa
L.

Txiribia edo pastinaka[1] (Pastinaca sativa L. subsp. sativa) landare belarkara biurtekaria da, sustrai mamitsukoa, Apiaceae familiakoa. Antzina, asko landatzen zen barazki edo bazka landare gisa. XVIII. mendea arte oso garrantzitsua izan zen, azenarioa eta patatak lantzen hasi ziren arte. Egun, ekoizpen txikia du, Britainia Handia, Eskandinavian eta Ipar Afrikan izan ezik.

Txiribia boli kolorekoa izan ohi da, azenarioaren antzeko itxura du eta zapore gozo samarra.

Lore ginbaildunen familiako belar landare usaintsua da, 30-100 cm luzea, zurtoin iletsua eta zuta duena. Apioaren antzeko hostoak, ginbail modura eratutako lore txiki horixkak eta fruitu biribil zapalak izaten ditu. Sustrai mamitsuak eta jateko onak ditu. Belardi lehor samarretan, landu gabeko sailetan eta bide bazterretan hazten da.[2]

Taxonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pastinaca sativa espeziea Carl von Linné suediar naturalistak definitu zuen 1753an[3].

Azpi-espezieak
  • Pastinaca sativa subsp. sativa
  • Pastinaca sativa subsp. sylvestris (Mill.) Rouy & E. G. Camus
  • Pastinaca sativa subsp. urens (Req. ex Godr.) Celak

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Txiribi agertzen da Elhutar eta Euskalterm hiztegietan, pastinaka Zehazki eta Nolaerran hiztegietan
  2. Lur entziklopedietatik hartua.
  3. Lineo 1753, Sp. Pl., éd. 1 : 262