Ubarroi mottodun

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Ubarroi mottodun
Shag Phalacrocorax aristotelis.jpg
Iraute egoera

Arrisku txikia (IUCN 3.1)
Sailkapen zientifikoa
ErreinuaAnimalia
FilumaChordata
KlaseaAves
OrdenaSuliformes
FamiliaPhalacrocoracidae
GeneroaPhalacrocorax
Espeziea Phalacrocorax aristotelis
Linnaeus, 1761
Datu orokorrak
Zabalera 98 cm
Ubarroi mottoduna hegoak zabalik lumak lehortzen.
Ubarroi mottodunen kolonia.

Ubarroi mottoduna (Phalacrocorax aristotelis) phalacrocoracidae familiako hegaztia da, mendebaldeko eta hegoaldeko Europa, hego-mendebaldeko Asia eta iparraldeko Afrikako kostalde harritsuetan bizi dena[1]. Euskal Herrian kumatzen du[2].

Basa eta Itsas Fauna eta Landaredian Arriskuan dauden Espezieen Euskadiko Zerrendaren kalteberen kategorian sartu zuten 2013. urtean[3].

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Deskribapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ubarroi handia baino txikia den arren hegazti nahiko handia da, 65-80 cm arteko luzera eta 90-105 cm arteko hego-zabalera ditu eta. Pisua 1.360 eta 2.300 gramo artekoa du[4]. Ahaideak baino buru eta moko txikiagoak ditunez itxura lirainagoa du. Gorputza iluna da, tarteka dizdira berde metaliakoak agertzen ditu, eta buru beltzean moko horia oso deigarria da. Ugalketa garaian motots bat ateratzen zaio pileoan eta mokoa ilundu egiten zaio. Lumaia dizdiratsuagoa izaten du eta ezkata itxurako lumak dituela iruditzen du[5].

Ubarroi mottodunak ez du sexu dimorfismorik agertzen baina arra normalean emea baino handiagoa izaten da. Gazteek lumaia argiagoa izaten dute, bizkarralde ilun samarra eta sabelalde argia[4].

Etologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ubarroi guztiek bezala, ubarroi mottodunek ere argizari kopuru txikiagoa dute lumetan, horrela urarekiko erresistentzia gutxitzen du eta azkarrago mufgitzen da uretan. Hori dela eta arrantzaldi bakoitzaren ondoren hegoak zabalik egon behar du lumak lehortzeko[5].

Habitata[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hegazti itsastarra da eta ez da asko barneratzen kontinentean. Kostaldean labarrak eta harkaitz ugari dituen eremuak aukeratzen ditu[5].

Elikadura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arrainek osatzen dute ubarroi mottodunaren dieta, sardinek eta sardinzarrek bereziki. Batzuetan kilometro asko barneratzen dira itsaso zabalean. Krustazeoak ere harrapatzen ditu tarteka[5]. Uretan 8 eta 30 metro artean murgiltzen dira, batazbeste 40 segundu pasatzen dutelarik ur azpian[4].

Ugalketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Labarretako harkaitzetan kolonia handiak eratzen ditu. Itsasoaren indarrak eta eguraldi traketsak kalterik eragingo ez duten arroketan jartzen ditu habiak[4]. Habiak adaxka, alga eta beste hainbat materialez egiten ditu eta belar eta lumatxaz osaturiko geruza batez estaltzen ditu. Hiru egunetan zehar normalean hiru arrautza urdinxka jartzen ditu eta arrak zein emeak txitatzen dituzten 30 egunetan.

Txitak jaio eta 50 egun inguru igarotzen dituzzte habian oraindik. Lau urte dituztenean ugaltzen dira aurreneko aldiz[5].

Taxonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Carl von Linneok deskribatu zuen 1761 urtean[6], Fauna svecica liburuan eta Pelecanus aristotelis izena eman zion[7]. Phalacrocorax generoan sartu zuten beranduago. Ubarroi mottodunak hiru azpiespezie ditu[8]:

Euskal Herrian dituen izenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Ubarroi mottoduna
  • Bolborina, Borjua (Bidasoa Beherea)[2]

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. BirdLife International (2008). Phalacrocorax aristotelis. In: IUCN 2008. IUCN Red List of Threatened Species.
  2. a b «Ubarroi mottoduna» txoriak.eus . Noiz kontsultatua: 2019-12-09.
  3. Eusko Jaurlaritza (2013-7-5) Agindua, 2013ko ekainaren 18koa, Ingurumen eta Lurralde Politikako sailburuarena. Honen bidez, Basa eta Itsas Fauna eta Landaredian Arriskuan dauden Espezieen Euskadiko Zerrenda aldatzen da.
  4. a b c d «Cormorán moñudo - Phalacrocorax aristotelis» www.vertebradosibericos.org . Noiz kontsultatua: 2019-12-09.
  5. a b c d e «Cormorán moñudo», SEO/BirdLife.
  6. «Phalacrocorax aristotelis Ubarroi mottoduna», www.euskadi.eus.
  7. «World Birds Taxonomic List: Genera and species with citations.» web.archive.org 2016-03-03 . Noiz kontsultatua: 2019-12-09.
  8. www.worldbirdnames.org . Noiz kontsultatua: 2019-12-09.