Bizkaiko hegoaldean dago, Arabarekiko mugatik gertu. Gorbeia mendira igotzeko ohiko abiapuntua da. Zubizabala erreka txikiak herria zeharkatzen du. Erreka horren alboan dago herriko erdigunea, San Juan auzoa; Zubizabala errekaren eskuineko aldean, alegia. Herria itsas mailatik gora 574 eta 784 metro artean kokatzen da.
Ubidek mendebaldean eta iparraldean Zeanuri eta Dima udalerriekin egiten du muga; hegoaldean, Arabako Legutio udalerriarekin eta Undebe ibaiarekin (ibai horrek Zigoitia eta Ubide banatzen ditu); eta ekialdean, Otxandio eta Dima udalerriekin.
Ubide Zeanuriko elizatearen auzoa izan zen XVI. mendean banandu zen arte. Herriaren jatorria garai bateko burdinoletan dago, hala nola Zuazola, Aurtenola, Sartenera eta Ubide bera. Horrez gain, Gaztela eta Bizkaiko jaurerriaren arteko merkataritza igarotzen zen bide garrantzitsu baten ondoan egoteak herriaren garapenean lagundu zuten. Gernikako batzar nagusietan 71. jesarlekua bete zuen.
1936. urtean Espainiako Gerra Zibila hastean, Ubide, Errepublikaren aldeko zatian geratu zen eta lehen Eusko Jaurlaritza sortu zenean, Bizkaiko hegoaldeko muga zen ejerzito frankistaren aurrean. Frankisten IV. brigadak, Ubiden hasi zuen Bizkaia menperatzeko erasoa 1937. urteko udaberrian. Herria azkenik 1937koapirilaren 7an erori zen.
Ubidek etengabe galdu du biztanleria XX. mendean zehar. Gerra Zibilaren ostean, joera aldatu eta gorantz apur bat egin bazuen ere, 1960ko hamarkadatik hasita Ubideko biztanleek inguruko hiri handietara jo zuten, gehienbat Gasteiz eta Bilbora.
Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[5]
Hazkunde begetatiboa
Urtea
1975
1976
1977
1978
1979
1980
1981
1982
1983
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
Hazkunde begetatiboa
0
−1
−6
−2
2
−5
−2
0
−4
−3
0
2
1
1
0
−6
−1
1
2
−2
0
−3
−3
0
−1
1
−2
0
−4
−1
−3
−2
−2
−1
0
2
1
−2
−1
0
−3
0
−1
−1
−2
1
0
−4
−4
0
0
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[6] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Bizirik jaiotakoak sexuaren arabera
Urtea
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
Bizirik jaiotakoak
0
0
3
1
1
0
1
0
0
0
1
1
1
1
4
4
2
1
1
0
1
0
2
1
1
0
0
0
1
1
Honakoa bertan erroldatutako amaren batetik bizirik jaiotako haurrak erakusten duen grafiko bat da. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[7] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen% 23,1 udalerri berean jaioak ziren[8], probintziako batez bestekoaren (% 37,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne)% 7,5 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak% 15 —probintzian% 13,9—.
Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 154 etxebizitza zeuden: 86 (% 55,8) nagusiak eta 68 (% 44,2) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[12] Etxebizitza nagusien% 80,2 jabetzan zegoen eta% 18,6 alokairuan.[12]
Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 101,6 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 57,2 urtekoa.[12] Etxebizitzen% 51,9 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta% 0,0 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[12] Etxebizitzen% 23,4 igogailua zuten.
Eraikineko etxebizitza kopurua
80
16
58
Etxebizitza 1 (80)2 (16)3-10 (58)
Gela kopurua
43
35
22
46
1-3 gela (8)4 (43)5 (35)6 (22)7 edo gehiago (46)
Bainugela kopurua
118
36
Bainugela 1 (118)2 edo gehiago (36)
Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien% 22,1 berokuntza zentrala zuten,% 67,4 banakakoa eta% 9,3 noizean behingoa.[12] Horrez gain,% 31,4 hodien bidezko gasa zuten eta% 30,2 igogailua.
INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 152 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak% 48,0 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak% 25,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak% 17,8; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak% 9,2.[13] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa% 49,0 zen 2021ean eta% 48,0 2024an; beraz, 1,0 puntu jaitsi zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz,% 10,7 izatetik% 9,2 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean% 37,8 ziren, eta gizonen artean% 57,7; 19,9 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen% 12,2 eta gizonen% 6,4 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
152biztanle 15 urte edo +, 2024
% 48,0goi-mailako ikasketak−1,0 puntu 2021etikmapa
% 9,2lehen hezkuntza edo gutxiago−1,5 puntu 2021etikmapa
% 9,2
% 17,8
% 25,0
% 48,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago ·% 9,2Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) ·% 17,8Bigarren hezkuntzako bigarren etapa ·% 25,0Goi-mailako ikasketak ·% 48,0
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Bizkaiko mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Ubide, 2024
Ikasketa-maila
Guztira
%
Gizonak
%
Emakumeak
%
Goi-mailako ikasketak
73
% 48,0
45
% 57,7
28
% 37,8
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa
38
% 25,0
17
% 21,8
21
% 28,4
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)
27
% 17,8
11
% 14,1
16
% 21,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago
14
% 9,2
5
% 6,4
9
% 12,2
Guztira
152
% 100,0
78
% 100,0
74
% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Ubide, 2021–2024
Urtea
Goi-mailakoak
Batx. / erdi LH
DBH
Lehen H. edo gutx.
15 urte edo +
2021
% 49,0
% 21,5
% 18,8
% 10,7
149
2022
% 48,7
% 21,7
% 18,4
% 11,2
152
2023
% 46,2
% 23,4
% 19,6
% 10,8
158
2024
% 48,0
% 25,0
% 17,8
% 9,2
152
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.
2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 17.600 euro-koa zen[14], eta etxegune bakoitzeko 35.424 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (18.738 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 24.150 euro zen. Errenta gordina 20.583 euro-koa izan zen pertsonako.
Eustaten datuen arabera, 2023. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 21.737 eurokoa zen[15][oh 1]: gizonena 26.258 eurokoa eta emakumeena 17.141 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino% 34,7 txikiagoa. Bizkaia osoan, mediana 20.672 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 38.127 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien% 10ek 11.130 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste% 10ek 85.961 euro baino gehiago[16].
Familiak, diru-sarrera nagusien hartzailearen sexuaren arabera.
Errenkada bakoitzeko balioa muga bat da: adibidez, P20 errenkadan, pertsonen edo familien% 20k zenbateko hori baino gutxiago jaso zuten; P50 mediana da. Bi grafikoek eskala bera dute. Iturria: Eustat.
Diru-sarrera guztien artean% 64,7 soldatak dira[17].
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[18][oh 2]. Udalerrian indizea 25,3 da, probintziakoaren (29,6; Bizkaiko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,5 da, probintziakoaren (2,5; Bizkaiko mapa) parean eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien% 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen% 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2023. urtean, udalerrian lehenengoek 10.256 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 80.175 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen% 12,8 zen[19] (Bizkaia osoan,% 9,4; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 9.269 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 35.800 euro; lehenengoen errenta bigarrenen% 25,9 zen[20] (Bizkaia osoan,% 18,1).
INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Ubide udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 92 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren% 60,9; gainerako% 39,1 inaktibo zeuden.[21] Aktiboen artean, langabezia-tasa% 8,7 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa% 65,4 zen eta emakumezkoena% 56,2; langabezia-tasa, aldiz,% 9,8 eta% 7,3 zen, hurrenez hurren.[21]
Okupatuen kopurua 87 zen 2023ean, 2021eko 78etik gora.[22] Emakumeek okupatuen% 47,1 osatzen dute, eta gizonek% 52,9.
87okupatu, 2023+% 11,5 2021etik
% 47,1emakumeak okupatuen artean
% 60,9jarduera-tasa, 2024
% 8,7langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Ubide, 2024
Egoera
Guztira
%
Gizonak
%
Emakumeak
%
Okupatuak
84
% 55,6
46
% 59,0
38
% 52,1
Langabeak
8
% 5,3
5
% 6,4
3
% 4,1
Inaktiboak
59
% 39,1
27
% 34,6
32
% 43,8
Guztira
151
% 100,0
78
% 100,0
73
% 100,0
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 69,0), industria (% 21,8), eraikuntza (% 4,6) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 4,6).[22]
Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Bizkaiko mapa
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen% 48,3; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 31,0), eta oinarrizko okupazioak% 16,1.[23] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen% 54,3 eta emakumeen% 41,5).
% 31,0
% 48,3
% 16,1
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak ·% 31,0Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak ·% 48,3Oinarrizko okupazioak ·% 16,1Ez dago jasota ·% 4,6
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Ubide, 2023
Okupazioa
Guztira
%
Gizonak
%
Emakumeak
%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak
27
% 31,0
13
% 28,3
14
% 34,1
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak
42
% 48,3
25
% 54,3
17
% 41,5
Oinarrizko okupazioak
14
% 16,1
6
% 13,0
8
% 19,5
Ez dago jasota
4
% 4,6
2
% 4,3
2
% 4,9
Guztira
87
% 100,0
46
% 100,0
41
% 100,0
Okupatuen% 87,4 besteren konturako langileak dira, eta% 12,6 norberaren konturakoak.[24]
% 12,6
% 87,4
Norberaren kontura ·% 12,6Besteren kontura eta beste egoera bat ·% 87,4
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Ubide, 2023
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 65,1 hektareanekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[25][oh 3]. Udalerriaren azalera 2,9 km² denez, NAE lurraldearen% 22,5 da[26]. Lur-erabileraren arabera, NAEren% 91,6 larre iraunkorrak (59,7 ha, 5 ustiategitan),% 4,6 berotegiak edo babes garai irisgarriak (3 ha, ustiategi batean),% 2,5 arbolak (1,6 ha, 4 ustiategitan),% 1,1 lur goldagarria (0,73 ha, 4 ustiategitan) eta% 0,2 norberaren kontsumorako baratzeak (0,11 ha, 4 ustiategitan)[oh 4].
Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
22%
78%
NAE · 65,1 ha (% 22,5)Gainerako azalera · 225 ha (% 77,5)
NAE, lur-erabileraren arabera
92%
Lur goldagarria · 0,73 ha (% 1,1)Larre iraunkorrak · 59,7 ha (% 91,6)Arbolak · 1,6 ha (% 2,5)Baratzeak · 0,11 ha (% 0,2)Berotegiak · 3 ha (% 4,6)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.
Turismoen batez besteko adina 12,5 urtekoa zen; turismoen% 8,2k 4 urte baino gutxiago zituen, eta% 15,5k 25 urte baino gehiago[28]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen% 60,7 diesel zen eta% 36,6 gasolinazko; 3 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 2,1; probintzian% 1,2). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen% 6,9k zuen 0 edo ECO etiketa, eta% 31k ez zuen etiketarik[oh 5].
Ubideko Abelintxu Olano[29] hiztunaren pasartea, Ubideren erdalduntze prozesuaren ingurukoa. Euskal Herriko Ahotsak[30][31] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.
Ubideko euskara, mendebaldeko euskararen aldaera bat da. Koldo Zuazok tarteko azpieuskalkian[29] katalogatu zuen, Otxandio Inguruko euskaran[30][31] hain zuzen. 2010 eta 2011 urteetako datuen arabera, euskaldun kopurua %58,49 zen, eta euskararen erabilera %26,2.
2007ko udal hauteskundeez geroztik. Hauteskunde horietan, EAEk botoen %59,62 lortu zuen, guztira 62 boto. EAJk, berriz, botoen %34,62a eta 36 boto lortu zituen. Boto zuri bakarra eta 6 boto baliogabe izan ziren. Ubideko alkatea EAE alderdiko Ane Ajuria Armendariz hautatu zuten. EAEk lau zinegotzi eskuratu zituen eta EAJk bat.
2011ko udal hauteskundeetan ezker abertzalea Alkarlanien herri plataforma modura aurkeztu zen. Emaitzak ez ziren askorik aldatu: Alkarlanien plataformak lau zinegotzi lortu zituen eta EAJk bat. Joxan Pagola hautatu zuten alkate.
2015eko maiatzaren 24ko hauteskundeetan berriro ere ezker abertzaleak sustatutako plataforma, Ubideko Arnasa, izan zen garaile, aurreko hauteskundeetako antzerako emaitzekin. Joxan Pagolak alkatetza berretsi zuen.
12INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten% 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen% 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
↑0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
↑INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
↑Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
↑DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Bizkaia, Euskal Herria
Ubide
3)
Bizkaiko mapa
Datuak: Q1227932
Multimedia: Ubide / Q1227932
Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Ubide