Edukira joan

Udupi

Koordenatuak: 13°19′56″N 74°44′46″E / 13.3322°N 74.7461°E / 13.3322; 74.7461
Wikipedia, Entziklopedia askea
Udupi
hiria
Administrazioa
Herrialdea India
Indiako estatua Karnataka
Division of KarnatakaMysuru division
Indiako barrutiUdupi barrutia
Posta kodea576101
Geografia
Koordenatuak13°19′56″N 74°44′46″E / 13.3322°N 74.7461°E / 13.3322; 74.7461
Map
Azalera68,23 km²
Altitudea39 m
Demografia
Biztanleria165.401 (2011)
Dentsitatea2.424 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia820
Ordu eremuaUTC+05:30

Udupi, Odipu bezala ere ezaguna, Indiako Karnataka estatuan dagoen hiria da. Udupi barrutiko administrazio-egoitza da, eta Karnatakan hazten ari diren hirietako bat. Udupi Karnatakako erakargarri turistiko nagusietako bat da eta hainbat hezkuntza-erakunde ditu. Krishna tenpluagatik da nabarmena eta tenplu-hiria bezala ere ezagutzen da. [1] Udupi sukaldaritza ezagunari ere ematen dio izena, Parashurama Kshetra bezala ere ezagutzen da, [2] eta [[Kanakana kindi|Kanakana kindi-gatik] da famatua. [3] Erromesaldi-gunea, Udupi Rajatha Peetha pura bezala ezagutzen da.

Etimologia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

'Udupi' izena Tulu "odipu" hitzetik eratorria da, "emergentzia" esan nahi duena. Sanskritoko "Udupa" hitzetik zetorrela ere uste da, "Ilargia" esan nahi duena.[2] 

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XIII. mendean Vaishnavite on Madhvacharyak Krishna tenplua sortu zuen. Zortzi matha (Ashta Mathak) ezarri zituen Udupin, Dvaita Vedanta filosofia hedatzeko, eta horrek tenpluaren kultura zirraragarria sustraitu zuen gaur egungo Udupi barrutian. Brahmanen migrazio handia gertatu zen ondoren eskualdera, eta eskualdeko biztanleriaren % 10 izatera iritsi ziren, Hegoaldeko Indiako beste leku batzuetan baino hiru aldiz handiagoa.[4][4]

Geografia eta klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udupik 27 m (89 ft) metroko desnibela du batez besteko itsas mailaren gainetik. Udupiko klima beroa da udetan, eta atsegina neguan. Udetan (martxotik maiatzera) tenperatura 38 °C (100 °F) arte iristen da eta neguetan (abendutik otsailera) 32 eta 20 °C (90 eta 68 °F) artean egon ohi da. Kostaldea denez, badira erakargarri turistikoak diren hondartza gutxi batzuk. Kaup hondartza, Malpe hondartza dira Udupiko hondartzetako bi.[5]

Montzoi garaia ekainetik irailera izaten da, prezipitazioak batez beste 4.000 mm (160 in) baino gehiagokoak izaten dira urtero eta haize zakarrak.


    Datu klimatikoak (Udupi)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 32.8 33.5 33.6 34.2 33.3 29.7 28.0 28.4 29.5 30.9 32.3 32.8 31.6
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 20.8 21.8 23.6 25 25.1 23.4 22.9 23 23.1 23.1 22.4 21.2 23
Pilatutako prezipitazioa (mm) 1.1 0.2 2.9 24.4 183.2 1177.2 1350.4 787.3 292.1 190.8 70.9 16.4 4096.9
[erreferentzia behar]

Sukaldaritza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Masala dosa Udupiko sukaldaritzaren zati bat da.

Sukaldaritza honen jatorria Krishna Matharekin (Mutt) lotuta dago. Krishna Jaungoikoari egunero barietate desberdinetako janaria eskaintzen zaio, eta Chaturmasa garaian (montzoi garaian lau hilabeteko epea) zenbait murrizketa daude osagaietan. Murrizketa horiek, barietatearen eskakizunarekin batera, berrikuntza ekarri zuten, batez ere sasoiko eta tokian tokiko materialak zituzten plateretan. Sukaldaritza hau Shivalli Madhwa Brahminsek garatu zuen, Krishna Jaungoikorentzako janaria prestatu zuena, eta Udupiko Krishna Mathan, janaria kosturik gabe ematen da. Udupiko sukaldaritzan espezializatutako jatetxeak oso ikus daitezke Indiako luzera eta zabaltasunaren inguruko hiri metropolitar eta handi gehienetan.[6]

Bere sukaldaritza begetarianoagatik ezaguna bada ere, Udupik Mangalorasko sukaldaritzaren antzekoak diren plater ez begetarianoen bidezko kuota du. Horietako batzuk dira Kori Rotti, Kori Pulimunchi, Oilasko sukka, Arrain currya, Arrain frijitua eta gehiago.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udupi Karnatakako herri garrantzitsu bihurtzen ari da. Udupi Syndicate Bank eta Corporation Bank-en jaioterria da. [7] [8] Udupiko ekonomia nekazaritzan eta arrantzan ere oinarritzen da. Eskala txikiko industriak, hala nola anakardoen industria, beste elikagai industria batzuk eta esne kooperatibak, dira nabarmenenak. Duela gutxi, Udupi higiezinen industrian ere bere marka uzten ari da, bere ondoko Mangalore puntako herriak eragin handia izanik.

Karnatakako gobernuak ulermen memorandum (MoU) bat sinatu zuen Cogentrix Light and Power Industry-rekin Nandikur barrutian zentral termiko bat eraikitzeko. [9] Hala ere, herritarren eta ingurumen-taldeen oposizio gogorraren ondorioz, proiektua aldi baterako eten da. Nagarjuna Power Corporation-ek antzeko zentral bat eraikitzeko egindako ahaleginak ere oposizio gogorra izan du gertuko Padubidri-n. Orain, zentral elektrikoa sortu da, 1.200 MW-ko potentzia sortuz, Udupi Power Corporation Limited (UPCL) izenarekin, Lanco Infra-ren filiala, Andhra Pradesh-en egoitza duen azpiegitura-enpresa handi bat. Adani Power-ek Lanco Infra-ren ardura hartu zuen 2014an, 6.000 crore rupiako zenbatekoaren truke. [10] Oposizioak, ordea, jarraitzen du. [11] [12]

Manipal, Udupiko auzo bat, Syndicate Bank-en egoitza nagusia da. Hezkuntza eta medikuntza gune gisa da ezaguna. Kasturba Medikuntza Fakultatea [13] eta MIT (Manipal Teknologia Institutua) [14] bertan daude.

TEBMA Shipyards Ltd Malpeko portuan dago. Indiako eta esportazio merkatuetarako plataforma anitzeko hornidura-ontziak (MPSV), plataforma hornidura-ontziak, ikerketa geoteknikoko ontziak, draga-ontziak eta atoiontzi-ontziak eraikitzen parte hartzen du. [15]

Udupik tokiko ehundegi sarien industria du. Kotoi puru eta arinez egina, sariak mugan zeta eta pallu arteko diseinua du, punteatzen duen arte zetazko buttaz gain. Lan gogorraren, errendimendu baxuen, eta botere ehungailuaren lehiak ia %95eko beherakada ekarri du ehuleen kopuruan hiru hamarkadatan. Udupi sareeen adierazpen geografikoaren etiketa bat aztertzen ari dira Indiako Sor-marken erregistroan.[16][17]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ «Karnataka / Udupi News : Temple town gearing up for the grand Paryaya» The Hindu 2005-12-31.
  2. ↑ a b Udupi Tourism | Blank Page. .
  3. ↑ Hande, Shrinidhi. «Udupi Sri Krishna Temple» The Times of India ISSN 0971-8257..
  4. ↑ a b Aipuaren errorea: Konpondu beharreko erreferentzia kodea dago orri honetan: ez da testurik eman Tumbe izeneko erreferentziarako
  5. ↑ Elevation of Udupi town, Karnataka. .
  6. ↑ «'Jackfruit Mela-2015' brings Jackfruit lovers together» www.newskarnataka.com.
  7. ↑ Brief history of Syndicate Bank. .
  8. ↑ History of Corporation Bank. .
  9. ↑ (Ingelesez) «Storm rages over Cogentrix project coming up in Karnataka» India Today 1996-08-15.
  10. ↑ «Adani buys Lanco plant in Rs 6,000 crore deal» The Times of India 24 August 2014.
  11. ↑ (Ingelesez) PANIYADI, GURURAJ A. (31 May 2020). «Activists ready to oppose expansion of Udupi Power Corporation Limited plant» Deccan Chronicle.
  12. ↑ Kulkarni, Chiranjeevi. (30 August 2019). «Amid NGT riders, Adani UPCL revives expansion bid» Deccan Herald.
  13. ↑ KMC Manipal. .
  14. ↑ MIT Manipal. .
  15. ↑ «Home» tebma.com.
  16. ↑ «It's Udupi's finest, but who's to weave them?, The Hindu» The Hindu.
  17. ↑ Status of GI Application Pending before the GI Registry as on March 31, 2015, pg 1. .

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Udupi&oldid=10441980"(e)tik eskuratuta