Ukrainako inbasioa (2022)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Ukrainako inbasioa (2022)
Errusia-Ukraina gerra
2022ko Ukrainako inbasioa.jpg 2022 Russian invasion of Ukraine.svg
2022ko Ukrainako inbasioko fronteak (goialdean) eta inbasioaren egoera (behealdean), 2022ko maiatzaren 18an.

   Ukraina    Okupatutako Ukraina


(Ikus ere inbasioaren mapa detaileduna)
Data2022ko otsailak 24egun (83 egun)
LekuaUkraina (liskar militarren zerrenda)
EgoeraMartxan
Gudulariak
 Errusia
Flag of Donetsk People's Republic.svg Donetskeko HE[oh 1]
Flag of the Luhansk People's Republic.svg Luhanskeko HE[oh 2]
Laguntza:
 Bielorrusia[oh 3]
Flag of Transnistria.svg Transnistria[oh 4]
 Ukraina
Laguntza:
 NATO[oh 5]
Buruzagiak
Flag of the President of Russia.svg Vladimir Putin
Errusia Mikhail Mishustin
Errusia Sergey Lavrov
Errusia Sergey Shoygu
Errusia Valery Gerasimov

Flag of Donetsk People's Republic.svg Denis Pushilin
Flag of Donetsk People's Republic.svg Vladimir Pashkov
Flag of the Luhansk People's Republic.svg Leonid Pasechnik
Flag of the Luhansk People's Republic.svg Sergey Kozlov
Flag of the President of Ukraine.svg Volodymyr Zelensky
Ukraina Denys Shmyhal
Ukraina Dmytro Kuleba
Ukraina Oleksii Reznikov
Ukraina Oleksiy Danilov
Ukraina Valerii Zaluzhnyi
Ukraina Serhiy Shaptala
Ukraina Ruslan Khomchak
Indarra
 Errusia:

Flag of Donetsk People's Republic.svg Donetskeko HE:

Flag of the Luhansk People's Republic.svg Luhanskeko HE:

 Ukraina:

  • 209,000 (Indar Armatuak)
  • 102,000 (Indar paramilitarrak)
  • 900,000 (Erreserbak)[10]
Galerak
 Errusiaren arabera:

 Ukrainaren arabera:

 Erresuma Batuaren arabera:

 Ukrainaren arabera:

  • >40 soldadu hil[18]
  • Garraiorako hegazkin bat eraitsi, bost hildako[19]
  • Su-27 bat eraitsi[20]

 Errusiaren arabera:

  • >200 soldadu errenditu[12][21]
  • 7 borroka-hegazkin eraitsi[22]
  • 7 borroka-helikoptero eraitsi[22]
  • 9 drone eraitsi[22]
  • 67 tanke/ibilgailu blindatu suntsitu[23]
  • Bestelako 86 ibilgailu militar suntsitu[23]
  • 8 marina-ontzi suntsitu[24]

 Erresuma Batuaren arabera:

Japonia Japonia-jatorriko bi ontzi lekualdatu[25][26]
Turkia Jabetza turkiarreko ontzi bat kaltetu[27]
Moldavia Moldavia-banderadun ontzi bat kaltetu (zehazki, MV Millenial Spirit ontzia)[28][29]
Panama Panama-banderako garraio-ontzi bat kaltetu[30]

Denetara:

 Ukrainaren arabera: 198 ukraniar zibil hildako; 1,115 zauritu[31]
 NBEren arabera: 100,000 zibil desplazatu[32]

2022ko otsailaren 24an, Errusia Ukraina –lehenengoaren hego-mendebaldeko herrialde bizilaguna– eskala-handian inbaditzen hasi zen zen, egun dirauen –baina 2014. urtean hasitakogerra errusiar-ukrainarraren gorakadarik handiena markatu zuena. Inbasioaren aurretik, Errusiaren kontzentrazio militar luze bat egon zen, Ukraina mugan, 2021aren hasieran hasitakoa. Gorakada militar hau Vladimir Putinek, Presidente errusiarrak, 1997-osteko NATOren zabaltzearen kritika modura bideratu zuen, Errusiarako segurtasunerako mehatxu gisa ulertzen baitzuen; hala, Ukraina Aliantza Militarrera eranstea debekatzeko nahia erakutsi zuen, oinarri irredentistetan oinarriturik.[33] Inbasioa baino egun batzuk lehenago, Errusiak ofizialki onartu zituen Donetskeko Herri Errepublika eta Luhanskeko Herri Errepublika, Ukrainako Ekialdeko Donbass eskualdean aldebakarki independizatu bi ia-estatu, bai eta tropak bidali bertara, otsailaren 21ean. Honi jarraiki, otsailaren 22an, Errusiako Biltzar Federalak aho batez baimena eman zion presidenteari indar militarra Errusiako mugetatik kanpo erabiltzeko.

Otsailaren 24ko goizeko 05:00ak ETT inguruan (UTC+2), Putinek "operazio militar berezia" iragarri zuen Ukraina ekialdean; minutu batzuk geroago, misilekin erasoak hasi ziren Ukraina osokoan zehar, Kieven –Ukrainako hiriburuan– barne, Ukrainako Muga Zerbitzuak Errusiarekin eta Bielorrusiarekin zituen mugako-postuei erasoak izan zirela adierazten zuten bitartean.[34][35] Bi ordu geroago, Errusiako lehorreko indarrak herrialdean sartu ziren.[36] Ukrainako Presidente den Volodymyr Zelenskyk gerra-legea aldarrikatuz, Errusiarekiko harreman diplomatikoak hautsiz eta mobilizazio orokorra iragarriz erantzun zuen. Inbasioak nazioarteko kondena zabala jaso zuen, Errusiari zigorrak ezartzea barne, Errusian gerraren aurkako protestei atxiloketa masiboekin erantzun zitzaien bitartean.[37][38]

Testuingurua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Errusia-Ukraina gerra»

Sobietar Batasun-osteko testuingurua eta Iraultza Laranja[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Iraultza Laranja»

Ukrainako iraultza eta Donbasseko Gerra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Duintasunaren iraultza» eta «Donbasseko Gerra»

Aurrekariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Errusia-Ukraina krisia (2021-2022)»

Inbasioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreakzioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Donetskeko Herri Errepublika 2014ko maiatzean independentzia aldarrikatu zuen estatu bat da, Errusia (2022tik aurrera) eta Hego Osetia onartu gabeko ia-estatuaren onarpena jasoz.[2]
  2. Luhanskeko Herri Errepublika 2014ko maiatzean independentzia aldarrikatu zuen estatu bat da, Errusia (2022tik aurrera) eta Hego Osetia onartu gabeko ia-estatuaren onarpena jasoz.[3][4]
  3. Indar errusiar batzuk Bielorrusiatik egin dute eraso[5]
  4. Ustez, Transnistriatik –mundu-mailako herrialderik errekonozitzen ez duen ia-estatua; de iure Moldaviaren parte– misilak jaurti ziren Ukrainaren aurka.[6]
  5. NATOk defentsarako zeharkako laguntza militarra eskaini du.[7]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-23-22/h_82bf44af2f01ad57f81c0760c6cb697c
  2. https://tass.com/world/738110
  3. (Ingelesez) «Ukraine’s rebel ‘people’s republics’ begin work of building new states» the Guardian 2014-11-06 (Noiz kontsultatua: 2022-02-22).
  4. «Общая информация | Официальный сайт Главы Луганской Народной Республики» web.archive.org 2018-03-12 (Noiz kontsultatua: 2022-02-22).
  5. https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-23-22/h_82bf44af2f01ad57f81c0760c6cb697c
  6. https://web.archive.org/web/20220224172130/https://intellinews.com/moldova-tightens-security-after-explosions-heard-close-to-russia-backed-transnistria-236052/
  7. https://www.reuters.com/world/europe/nato-allies-provide-more-weapons-ukraine-stoltenberg-says-2022-02-25/
  8. https://www.nytimes.com/2022/01/10/us/politics/russia-ukraine-helicopters.html
  9. https://www.nytimes.com/live/2022/02/18/world/russia-ukraine-biden-putin
  10. a b c Mundu-mailako Balantze Militarra (2021)
  11. https://www.ynetnews.com/article/rygayyblc
  12. a b https://www.themoscowtimes.com/2022/02/24/russia-says-destroyed-over-70-ukraine-military-targets-a76571
  13. https://www.reuters.com/world/europe/military-transport-aircraft-crashes-southern-russia-interfax-2022-02-24/
  14. a b c d e f https://www.bbc.com/news/live/world-europe-60517447?pinned_post_locator=urn:asset:6feb197c-9473-44eb-a42f-088d9c12d6ee
  15. https://ghostarchive.org/archive/20220226120201/https://apnews.com/article/russia-ukraine-vladimir-putin-volodymyr-zelenskyy-boris-johnson-business-08f569df695831ee467979527ea2e241
  16. https://www.bbc.com/news/live/world-europe-60517447
  17. a b https://www.bbc.com/news/live/world-europe-60517447?pinned_post_locator=urn:asset:408850ed-0ef2-42e2-8a1f-1bc26b8f07c8&pinned_post_asset_id=6218d8350ce87e491a0ecfc8
  18. https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/ukraine-says-more-than-40-of-its-soldiers-10-civilians-killed/
  19. https://www.reuters.com/world/europe/ukrainian-military-plane-shot-down-five-killed-authorities-2022-02-24/
  20. https://edition.cnn.com/2022/02/24/europe/ukraine-russia-invasion-friday-intl-hnk/index.html
  21. https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-25-22/h_7b91f6ad08bf5829abc44f2098f1c49d
  22. a b c https://interfax.com/newsroom/top-stories/74432/
  23. a b https://ghostarchive.org/archive/20220226010249/https://www.facebook.com/watch/?v=1263814700696492
  24. https://interfax.com/newsroom/top-stories/74434/
  25. https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://splash247.com/two-more-ships-hit-in-the-black-sea/
  26. https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-26-22/index.html
  27. https://www.dailysabah.com/world/europe/bomb-hits-turkish-owned-ship-off-ukraines-odessa
  28. https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://www.romaniatv.net/alerta-in-marea-neagra-nava-a-republicii-moldova-atacata-de-rusi-anuntul-facut-de-ministerul-apararii-din-ucraina_6272918.html
  29. https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://www.g4media.ro/breaking-o-nava-sub-pavilionul-republicii-moldova-a-fost-lovita-de-un-obuz-in-marea-neagra-tot-echipajul-e-format-din-marinari-rusi.html
  30. https://ghostarchive.org/archive/20220226/https://newsroompanama.com/business/panama-flagged-ship-attacked-by-russian-navy
  31. https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3413511-update-on-russian-invasion-198-civilians-including-three-children-killed-in-ukraine.html
  32. https://www.reuters.com/world/europe/some-100000-ukrainians-have-left-their-homes-several-thousand-flee-abroad-un-2022-02-24/
  33. «Russia’s invasion of Ukraine | The Economist | Ghostarchive» ghostarchive.org (Noiz kontsultatua: 2022-02-26).
  34. «Russian military vehicles enter Ukraine from Crimea» web.archive.org 2022-02-24 (Noiz kontsultatua: 2022-02-26).
  35. «Украинские пограничники сообщили об атаке границы со стороны России и Белоруссии» web.archive.org 2022-02-24 (Noiz kontsultatua: 2022-02-26).
  36. «Is Russia preparing to invade Ukraine? And other questions - BBC News» web.archive.org 2021-12-19 (Noiz kontsultatua: 2022-02-26).
  37. «Live updates: Russia invades Ukraine; world leaders condemn attack» web.archive.org 2022-02-24 (Noiz kontsultatua: 2022-02-26).
  38. «Russian police detain close to 400 anti-war protesters in several cities | CBC News» web.archive.org 2022-02-24 (Noiz kontsultatua: 2022-02-26).


Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]