Urea

Wikipedia, Entziklopedia askea
Urea
Harnstoff.svg
Sample of Urea.jpg
Formula kimikoa CH₄N₂O
SMILES kanonikoa 2D eredua
InChl 3D eredua
Osatuta oxigeno eta karbono
Ezaugarriak
Azidotasuna (pKa) 0,18
Fusio-puntua 132,7 °C
134 °C
Masa molekularra 60,032 u
Erabilera
Tratatzen du ocular hypertension (en) Itzuli, intracranial hypertension (en) Itzuli eta epidermolytic hyperkeratosis (en) Itzuli
Kristalografia
Sistema kristalinoa Kristal-sistema tetragonal
Identifikatzaileak
InChlKey XSQUKJJJFZCRTK-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia 57-13-6
ChemSpider 1143
PubChem 1176
Reaxys 635724
Gmelin 16199
ChEBI 1378
ChEMBL CHEMBL985
RTECS zenbakia YR6250000
ZVG 13010
DSSTox zenbakia YR6250000
EC zenbakia 200-315-5
ECHA 100.000.286
CosIng 38838
MeSH D014508
RxNorm 11002
Human Metabolome Database HMDB0000294
KNApSAcK C00007314
UNII 8W8T17847W
NDF-RT N0000146756
KEGG D00023 eta C00086
PDB Ligand URE

Urea CO(NH2)2 formula duen konposatu kimiko organikoa da, koloregabea, uretan eta alkoholean disolbagarria dena. Ugaztunen gernuan dago (giza gernuak 20 gramo/litroko urea du). Odolean eta linfan kopuru askoz txikiagoan ere agertzen da.

1828.urtean urearen sintesia laborategian lortu zuen Friedrich Wohler kimikari alemaniarrak. Urea izan zen modu artifizialean sintetizatutako bigarren molekula organikoa, amonio oxalatoaren ondoren. Gaur egun, urea lortzen da amoniako eta karbono dioxido erabiliz tenperatura altuetan (200º C).

Urea Synthesis Woehler.png


Urea giza zein ugaztunen proteinen katabolismoaren produktua da. Gibelean sortu, giltzurrunetan iragazi eta gernuaren bidez kanporatzen da. Janarien bitartez hartutako nitrogenoa da katabolizatzen dena: proteinen amoniakoaren pilaketa toxikoa da, eta iraitzi behar da. Gibelean gertatzen den urearen zikloaren bitartez aminoazidoen amoniakoa karbono dioxidoarekin konbinatzen da urea sortzeko, ATP gastatuz. Beste animalia batzuek (hegaztiek, adibidez) proteinen amoniakoa ez dute urea moduan iraizten, azido uriko moduan baizik.

Giltzurrun-gutxiegitasunak urearen kontzentrazioa odolean areagotzen du, uremia bat agertuz.

Ureak erabilera industrialak ditu: plastikoak egiteko, adibidez. Nekazaritzan eta abeltzaintzan erabiltzen da ere, ongarrien eta pentsuen osaketan parte hartzen baitu.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]