Edukira joan

Urrezko Bota

Wikipedia, Entziklopedia askea
Urrezko Bota
Irudia
Jatorrizko izena(en) European Golden Shoe
Motasports award (en) Itzuli
annual prize (en) Itzuli
Indarraldi1968 - 
Denbora-tarte2067 - 
Kirolafutbol
Sari-emaileaEuropean Sports Media (en) Itzuli

Urrezko Bota (frantsesez: Soulier d 'Or) European Sports Media kirol hedabide-taldeak urtero ematen duen garaikurra da, eta maila goreneko Europako ligetako futbol golegile handiena saritzen du, puntu haztatuen sistema baten arabera.

Urrezko bota baten forma duen garaikur batek ordezkatua, 1968tik L 'Équipe kirol egunkari frantsesak etengabe ematen du, 1997an S. M-k sustatzaile gisa ordezkatu zuena, eta Adidas etxearen bota bati, sariaren babesleari, berriz diseinatu zuena.[1]

Sailkapen-sistema

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1967tik 1990era, Frantziako L'Équipe egunkariakematen zuen saria, France Football kirol-aldizkariaren bidez; aldizkari hori berrogeiko hamarkadaren erdian erosi zuen, eta Europako edozein ligatako golegilerik handienari ematen zitzaion, soilik gol-kopuruari dagokionez. 1991n, liga txikietako Europako taldeen maila liga ahaltsuenekin parekatzen hasi zen, eta argitalpenak garaikurrari izaera ofiziala kentzea erabaki zuen, Zipreko federaziotik iritsitako protestaren ondoren. Bertan, jokalari batek 40 gol sartu zituen, urte horretako garaikurraren irabazleak, Darko Pancevek, lortutakoak baino sei gehiago. Urte horretatik 1996ra arte, Adidasek saria ematen jarraitu zuen, nahiz eta ez zen banaketa ekitaldirik egon.[2]

1997az geroztik, European Sports Magazinesek banatzen du saria, eta sailkapena puntu haztatuen sistema baten bidez lortzen da. Sistema horretan, jokalaria lehiatzen den ligaren arabera, saskiratutako gol bakoitza saritzen da, neurri handiagoan edo txikiagoan. Bost liga indartsuenetan sartutako golak (UEFA rankinga kontuan hartuta) bi punturekin baloratzen dira; seigarren eta hogeita batgarren ligen artean sartutako golek puntu eta erdi balio dute; gainerakoek puntu bat balio dute. 2018-19ko Urrezko Botarako, ranking onena izan zuten bost ligak Alemaniakoa, Espainiakoa, Frantziakoa, Ingalaterrakoa eta Italiakoa izan ziren; tarteko postuetan, berriz, Austriako, Belgikako, Bielorrusiako, Txekiako, Kroaziako, Danimarkako, Greziako, Nederlandesako, Poloniako, Portugalgo, Errumaniako, Errusiako, Suediako, Suitzako, Turkiako eta Ukrainako ligak.[2]

2024/25ko urrezko, zilarrezko eta brontzezko azken datuak
Eusébio, lehen irabazlea
Gerd Muller, historian bat baino gehiagotan irabazi zuen lehen jokalaria
Lionel Messi, bota gehien dituen jokalaria
Edizioa Urrezko bota Gol Pts. Zilarrezko bota Gol Pts. Brontzezko bota Gol Pts.
Bota de Oro de France Football
1967-68 Eusébio

(S. L. Benfica)

42 - Antal Dunai

(Újpesti Dózsa S. C.)

36 - Bobby Lennox

(Celtic F. C.)

32 -
1968-69 Petar Zhekov

(CSKA Sofiya)

36 - Giorgos Sideris

(Olympiakós Peiraiós)

35 - Antal Dunai

(Újpesti Dózsa S. C.) Helmut Köglberger (F. K. Austria Wien)

31 -
1969-70 Gerd Müller

(F. C. Bayern)

38 - Carlo Devillet

(C. A. Spora Luxembourg)

31 - Petar Zhekov

(CSKA Sofiya)

31 -
1970-71 Josip Skoblar

(Olympique de Marseille)

44 - Salif Keïta

(A. S. Saint-Étienne)

42 - Giorgos Dedes

(Paniónios G. S. S.)

28 -
1971-72 Gerd Müller

(F. C. Bayern)

40 - Antonis Antoniadis

(Panathinaikós A. O.)

39 - Joe Harper

(Aberdeen F. C.) Francis Lee (Manchester City F. C.) Slobodan Santrač (O. F. K. Beograd)

33 -
1972-73 Eusébio

(S. L. Benfica)

40 - Gerd Müller

(F. C. Bayern)

36 - Petar Zhekov

(CSKA Sofiya)

29 -
1973-74 Héctor Yazalde

(S. C. Portugal)

46 - Hans Krankl

(Rapid Viena)

36 - Carlos Bianchi

(Stade de Reims) Jupp Heynckes (Borussia Mönchengladbach) Gerd Müller (F. C. Bayern Múnich)

30 -
1974-75 Dudu Georgescu

(Dinamo de Bucarest)

33 - Ruud Geels

(Ajax Ámsterdam) Delio Onnis (AS Monaco) Héctor Yazalde (Sporting de Lisboa)

30 -
1975-76 Sotiris Kaiafas

(AC Omonia)

39 - Carlos Bianchi

(Stade de Reims)

34 - Peter Risi

(FC Zürich)

33 -
1976-77 Dudu Georgescu

(Dinamo de Bucarest)

47 - Béla Várady

(Budapesti Vasas Sport Club)

36 - Ruud Geels

(Ajax Ámsterdam) Dieter Müller (F. C. Colonia)

34 -
1977-78 Hansi Krankl

(F. K. Rapid Wien)

41 - Carlos Bianchi

(París Saint-Germain F. C.)

37 - Ruud Geels

(A. F. C. Ajax)

32 -
1978-79 Kees Kist

(AZ Alkmaar)

34 - László Fekete

(Újpest FC) Thomas Mavros (AEK Atenas)

31 -
1979-80 Erwin Vandenbergh

(Lierse S. K.)

39 - László Fekete

(Újpest F. C.)

36 - Walter Schachner

(F. K. Austria Viena)

34 -
1980-81 Georgi Slavkov

(Trakia Plovdiv)

31 - Tibor Nyilasi

(Ferencváros T.C.)

30 - Karl-Heinz Rummenigge

(F. C. Bayern Múnich)

29 -
1981-82 Wim Kieft

(A. F. C. Ajax)

32 - Kees Kist

(AZ Alkmaar) Delio Onnis (Tours Football Club)

29 -
1982-83 Fernando Gomes

(F. C. Porto)

36 - Peter Houtman

(Feyenoord Rotterdam)

30 - Nikolaos Anastopoulos

(Olympiakós Peiraiós) Charlie Nicholas (Celtic FC)

29 -
1983-84 Ian Rush

(Liverpool F. C.)

32 - Marco van Basten

(Ajax Ámsterdam)

28 - Nico Claesen

(Standard Lieja)

27 -
1984-85 Fernando Gomes

(F. C. Porto)

39 - Martin McCaughey

(Linfield FC)

34 - Vahid Halilhodžić

(FC Nantes)

28 -
1985-86 Marco van Basten

(A. F. C. Ajax)

37 - Oleg Protásov

(FC Dnipro Dnipropetrovsk)

36 - Tanju Çolak

(Samsunspor) Anton Polster (FK Austria Viena)

33 -
1986-87 Toni Polster

(F. K. Austria Wien)

39 - Nasko Sirakov

(PFC Levski Sofia)

36 - Brian McClair

(Celtic F.C.)

35 -
1987-88 Tanju Çolak

(Galatasaray S. K.)

39 - John Eriksen

(Servette FC)

36 - Victor Pițurcă

(Steaua de Bucarest)

34 -
1988-89 Dorin Mateut

(Dinamo de Bucarest)

43 - Marcel Coras

(Victoria de Bucarest)

36 - Baltazar

(Atlético de Madrid)

35 -
1989-90 Hugo Sánchez

(Real Madrid C. F.) Hristo Stoichkov (CSKA Sofiya)

38 - Gerhard Rodax

(FC Admira Wacker Mödling)

35 -
1990-91 Darko Pancev

(F. K. Crvena Zvezda)

34 - Tanju Çolak

(Galatasaray SK)

31 - Václav Daněk

(FC Tirol Innsbruck) Kliton Bozgo (KS Tomori Berat)

29 -
Bota de Oro Adidas
1991-92 Ally McCoist

(Rangers F. C.)

34 - Richard Daddy Owubokiri

(Boavista FC)

30 - Zoran Ubavič

(NK Olimpija Ljubljana) Ian Wright (Crystal Palace F.C.)

29 -
1992-93 Ally McCoist

(Rangers F. C.)

34 - Vasilis Dimitriadis

(AEK Atenas)

33 - Krzysztof Warzycha

(Panathinaikos FC)

32 -
1993-94 David Taylor

(Porthmadog F. C.)

43 - Andrew Cole

(Newcastle United FC)

34 - Alan Shearer

(Blackburn Rovers FC) Josip Weber (Cercle Brugge)

31 -
1994-95 Arsen Avitisyan

(Homenhem)

39 - Saša Ćirić

(FK Vardar)

35 - Alan Shearer

(Blackburn Rovers FC)

34 -
1995-96 Zviad Endeladze

(Margveti Zestaponi)

40 - Ken McKenna

(Conwy Borough F.C.)

38 - Vladimir Gavriliu

(FC Zimbru Chișinău)

34 -
Bota de Oro de la European Sports Media
1996-97 Ronaldo

(F. C. Barcelona)

34 68 Mário Jardel

(FC Porto)

30 60 Hakan Şükür

(Galatasaray SK)

38 57
1997-98 Nikos Machlas

(SBV Vitesse)

34 68 Oliver Bierhoff

(Udinese Calcio)

27 54 Ronaldo

(Inter de Milan) Shota Arveladze (Ajax Ámsterdam)

25 50
1998-99 Mário Jardel

(FC Porto)

36 54 Raúl González Blanco

(Real Madrid C. F.)

25 50 Ruud Van Nistelrooy

(PSV Eindhoven)

31 46.5
1999-00 Kevin Phillips

(Sunderland AFC)

30 60 Mário Jardel

(FC Porto)

37 55.5 Salva Ballesta

(Racing de Santander)

27 54
2000-01 Henrik Larsson

(Celtic FC)

35 52.5 Hernán Crespo

(S.S. Lazio)

26 52 Andriy Shevchenko

(A.C. Milan) Raúl González Blanco (Real Madrid C. F.)

24 48
2001-02 Mário Jardel

(Sporting de Lisboa)

42 63 Thierry Henry

(Arsenal FC) Dario Hübner (Piacenza Calcio) David Trezeguet (Juventus FC)

24 48
2002-03 Roy Makaay

(Deportivo de La Coruña)

29 58 Mateja Kežman

(PSV Eindhoven)

35 52.5 Shabani Nonda

(AS Monaco)

26 52
2003-04 Thierry Henry

(Arsenal FC)

30 60 Aílton

(Werder Bremen)

28 56 Djibril Cissé

(AJ Auxerre)

26 52
2004-05 Thierry Henry

(Arsenal FC) Diego Forlán (Villarreal C.F.)

25 50 Samuel Eto'o

(F. C. Barcelona) Marek Mintál (F.C. Núremberg) Cristiano Lucarelli (Livorno Calcio)

24 48
2005-06 Luca Toni

(ACF Fiorentina)

31 62 Thierry Henry

(Arsenal FC)

27 54 Samuel Eto'o

(F. C. Barcelona)

26 52
2006-07 Francesco Totti

(AS Roma)

26 52 Afonso Alves

(SC Heerenveen)

34 51 Ruud van Nistelrooy

(Real Madrid C. F.)

25 50
2007-08 Cristiano Ronaldo

(Manchester United FC)

31 62 Daniel Güiza

(RCD Mallorca)

27 54 Klaas-Jan Huntelaar

(Ajax de Ámsterdam)

34 51
2008-09 Diego Forlán

(Atlético de Madrid)

32 64 Samuel Eto'o

(F. C. Barcelona)

30 60 Marc Janko

(Red Bull Salzburg)

39 58.5
2009-10 Lionel Messi

(F. C. Barcelona)

34 68 Antonio Di Natale

(Udinese Calcio) Didier Drogba (Chelsea FC)

29 58
2010-11 Cristiano Ronaldo

(Real Madrid CF)

41 82 Lionel Messi

(F. C. Barcelona)

31 62 Antonio Di Natale

(Udinese Calcio) Mario Gómez García (F. C. Bayern Múnich)

28 56
2011-12 Lionel Messi

(F. C. Barcelona)

50 100 Cristiano Ronaldo

(Real Madrid CF)

46 92 Robin van Persie

(Arsenal FC)

30 60
2012-13 Lionel Messi

(F. C. Barcelona)

46 92 Cristiano Ronaldo

(Real Madrid CF)

34 68 Edinson Cavani

(SSC Napoli)

30 60
2013-14 Cristiano Ronaldo

(Real Madrid CF) Luis Suárez (Liverpool FC)

31 62 Lionel Messi

(F. C. Barcelona)

28 56 Diego Costa

(Atlético de Madrid)

27 54
2014-15 Cristiano Ronaldo

(Real Madrid CF)

48 96 Lionel Messi

(F. C. Barcelona)

43 86 Sergio Agüero

(Manchester City)

26 52
2015-16 Luis Suárez

(F. C. Barcelona)

40 80 Gonzalo Higuaín

(SSC Napoli)

36 72 Cristiano Ronaldo

(Real Madrid C. F.)

35 70
2016-17 Lionel Messi

(F. C. Barcelona)

37 74 Bas Dost

(Sporting de Lisboa)

34 68 Pierre Emerick Aubameyang

(Borussia Dortmund)

31 62
2017-18 Lionel Messi

(F. C. Barcelona)

34 68 Mohamed Salah

(Liverpool FC)

32 64 Harry Kane

(Tottenham Hotspur)

30 60
2018-19 Lionel Messi

(F. C. Barcelona)

36 72 Kylian Mbappé

(París Saint-Germain FC)

33 66 Fabio Quagliarella

(UC Sampdoria)

26 52
2019-20 Ciro Immobile

(S.S. Lazio)

36 72 Robert Lewandowski

(F. C. Bayern Múnich)

34 68 Cristiano Ronaldo

(Juventus)

31 62
2020-21 Robert Lewandowski

(F. C. Bayern Múnich)

41 82 Lionel Messi

(F. C. Barcelona)

30 60 Cristiano Ronaldo

(Juventus)

29 58
2021-22 Robert Lewandowski

(F. C. Bayern Múnich)

35 70 Kylian Mbappé

(París Saint-Germain F. C.)

28 56 Karim Benzema

(Real Madrid C. F.) Ciro Immobile (S.S. Lazio)

27 54
2022-23 Erling Haaland

(Manchester City F. C.)

36 72 Harry Kane

(Tottenham Hotspur F. C.)

30 60 Kylian Mbappé

(París Saint-Germain F. C.)

29 58
2023-24 Harry Kane

(F. C. Bayern Múnich)

36 72 Serhou Guirassy

(VfB Stuttgart)

28 56 Kylian Mbappé

(París Saint-Germain F. C.) Erling Haaland (Manchester City F. C.)

27 54
2024-25 Kylian Mbappé

(Real Madrid C. F.)

31 62 Viktor Gyökeres

(Sporting C. P.)

39 58.5 Mohamed Salah

(Liverpool F. C.)

29 58
Messi 2022

Golegile gorena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lionel Messi da bere klubarekin denboraldi batean 50 gol lortu dituen jokalari bakarra, 1967an garaikurra ezarri zenetik. Urrezko Botaren errekorra ere bada.[3]

Cristiano 2018

Saridun Anitzak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lionel Messi da sari hau sei aldiz irabazi duen jokalari bakarra. Cristiano Ronaldok lau jokalarirekin jarraitzen dio, eta beste hamar jokalarik bi aldiz lortu dute urrezko Bota. Gerd Müller izan zen saria bi aldiz irabazi zuen lehen jokalaria 1969-70 eta 1971-72 denboraldietan.

Ally McCoist (1991-92, 1992-93), Thierry Henry (2003-04, 2004-05), Lionel Messi (2011-12, 2012-13/2016-17, 2017-18, 2018-19), Cristiano Ronaldo (2013-14, 2014-15) eta Robert Lewandowski (2020-21, 2021-22) dira bi urtez jarraian saria lortu duten jokalari bakarrak. Lionel Messi da saria hiru urtez jarraian lortu duen jokalari bakarra (2016-17, 2017-18, 2018-19). Cristiano Ronaldo (Manchester eta Real Madril), Diego Forlan (Vila-real eta Atletico Madril), Mário Jardel (Porto eta Sporting Lisboa) eta Luis Suarez (Liverpool F. C eta F. C. Bartzelona) dira bi klubetan Urrezko Bota lortu duten jokalari bakarrak.

Saridun Anitzen taula
Jokalaria Urrezko botak Denboraldiak
Lionel Messi 6 2009-10, 2011-12, 2012-13, 2016-17, 2017-18, 2018-19
Cristiano Ronaldo 4 2007-08, 2010-11, 2013-14, 2014-15
Robert Lewandowski 2 2020-21, 2021-22
Luis Suárez 2 2013-14, 2015-16
Diego Forlán 2 2004-05, 2008-09
Thierry Henry 2 2003-04, 2004-05
Mário Jardel 2 1998-99, 2001-02
Ally McCoist 2 1991-92, 1992-93
Fernando Gomes 2 1982-83, 1984-85
Dudu Georgescu 2 1974-75, 1976-77
Eusébio 2 1967-68, 1972-73
Gerd Müller 2 1969-70, 1971-72

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. (Gaztelaniaz) Cristiano Ronaldo se escapa del suspendido Leo Messi en la carrera por la Bota de Oro | Goal.com. (kontsulta data: 2026-02-20).
  2. 1 2 (Gaztelaniaz) González, María. (2025-11-02). «Bota de Oro: qué es este galardón y quiénes lo han ganado en el fútbol» GQ (kontsulta data: 2026-02-20).
  3. «Messi bate récords en la Bota de Oro» e01-marca.uecdn.es (kontsulta data: 2026-02-20).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]