Uxoa Iñurrieta

Wikipedia, Entziklopedia askea
Uxoa Iñurrieta
Uxoa Iñurrieta-uninet2016.jpg
Bizitza
Jaiotza Donostia, 1990 (30/31 urte)
Herrialdea  Gipuzkoa, Euskal Herria
Hezkuntza
Heziketa Euskal Herriko Unibertsitatea
Tesi zuzendaria Gorka Labaka
Itziar Aduriz
Hizkuntzak euskara
ingelesa
gaztelania
frantsesa
Jarduerak
Jarduerak ikertzailea, itzultzailea eta hizkuntzalari konputazionala
Enplegatzailea(k) Euskal Herriko Unibertsitatea
Udako Euskal Unibertsitatea
Kidetza Udako Euskal Unibertsitatea
Inguma uxoa-inurrieta-urmeneta

Uxoa Iñurrieta Urmeneta (Donostia, 1990) gipuzkoar itzultzailea, hizkuntzalari konputazionala eta irakaslea da. Gaur egun, ikertzaile dihardu Euskal Herriko Unibertsitateko Ixa taldean, eta irakasle GOI Ikastegian. EIZIEko zuzendaritza-taldeko kidea da, eta UEUko Hizkuntzalaritza sailburua, Ainara Estarronarekin batera.

Irakaslea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020tik Irakaskuntza Masterra on-line eskaintzen duen GOI Ikastegiko irakaslea da orain.[1] Aurreko urteetan euskara teknikoko irakasle izan da, Gipuzkoako Ingeniaritza Eskolan.

Ikertzailea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal Herriko Unibertsitatean Itzulpengintza ikasketak egin ondoren, Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua masterra ikasi zuen Donostiako Informatika Fakultatean. Gai horretan sartuta 2019an Hizkuntzalaritza konputazionalean aurkeztu zuen tesia.[2] Gaztelaniazko esapideak automatikoki itzultzeko laguntzak sortu zituen. Zenbait jasota daude, Tomar el pelo esaterako, adarra jo gisa itzultzen zuen Iñurrietak orduan erabiltzen zuen Matxin 2.0 itzultzaileak. Baina esapide ugari ez. No me rayes idatzita, ez nazazu marra itzultzen zuen esaterako. Horrelakoak hobeto itzultzeko lan egin zuen Iñurrietak.[3][4] Izen+aditz motako ehundaka konbinazio jasotzen dituen Konbitzul datu-basea sortu zuen. eta konbinazio berezi horiek masiboki eta automatikoki jasotzeko metodo bat sortu zuen, corpus elebakarra eta elebiduna erabiliz.[5][6][7]

Tesia egiteko prozesuan tesigilearen aldartearen gorabeherek gidatzen dutela deskribatu zuen ez-ohiko artikulu batean, Senez aldizkarian.[8]

2016an Udako Euskal Unibertsitateak antolatzen duen Txiotesia lehiaketako sari bat irabazi zuen.[9] Bere tesian egiten zuen azterketa linguistikoa eta tratamendu konputazionala azaldu zuen.

Itzultzailea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

15 baino gehiago dira itzuli dituen liburuak, gehienak haur eta gazte literaturakoak eta Ibaizabal argitaletxearekin, besteak beste hauek:

  • Hiru katu kontu. Gómez, Ricardo (2017). Gaztelaniatik. Jatorrizkoaren titulua: Tres historias con gato.[10]
  • Musuen etxea. Bielinsky, Claudia (2017). Frantsesetik. jatorrizkoaren titulua: La maison des bisous.[11]
  • Ozeko aztia. s.n. (2017). Frantsesetik. jatorrizkoaren titulua: Le magicien d'Oz.[12]
  • Nils Holgerssonen bidaia miresgarria, Lagerlöf, Selma (2016). Frantsesetik. Jatorrizkoaren titulua: Le merveilleux voyage de Nils Holgersson. [13]
  • Madama Butterfly. Lacombe, Benjamin (2014). Frantsesetik. Jatorrizkoaren titulua: Madame Butterfly.[14]
  • Hamabi printzesa dantzariak Koechlin, Sophie (2012). Frantsesetik. Jatorrizkoaren titulua: Le bal des douze princesses.[15]

Saria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Uxoa Iñurrieta eta Iraia Muñoa zientzialariak Txiotesia lehiaketa irabazleak 2016an
« 1 Izen+aditz konbinazioen itzulpena: azterketa linguistikoa eta tratamendu konputazionala #txiotesia3

2 Izen+aditz konbinazio batzuk Unitate Fraseologikoak (UF) dira: konbinazio osoari begiratu behar zaio esanahia ondo ulertzeko

3 Normalean ez dira hitzez hitz itzultzen, baina asko ez daude hiztegietan, eta denek ez dituzte gramatika-arauak jarraitzen

4 Matxin itzultzaile automatikoari, oinarrian gramatika-arauak eta hiztegiak dituenez, UFak oso nahasgarri gertatzen zaizkio

5 Bi erronka nagusi: gaztelaniazko UFak identifikatzea eta euskarara zuzen itzultzea. Konbitzul datu-basea lagungarria da bietan

6 Konbitzulen jasotako UFei, ordainei eta informazio linguistikoari esker, Matxinek gero eta hobeto itzuliko ditu UFak

»

Uxoa Iñurrieta. (#txiotesia3, 2016-11-25)[18]


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. UEUko lantaldea: Nor da Nor? – UEU365. Noiz kontsultatua: 2020-11-18.
  2. Iñurrieta Urmeneta, Uxoa. (2019). Aditza+izena Unitate Fraseologikoak gaztelaniatik euskarara:azterketa eta tratamendu konputazionala. Euskal Herriko Unibertsitatea, Hizkuntzaren Aterketa eta Prozesamedua doktoretza-programa.
  3. EITB (Faktoria). (2016-12-02). «Uxoa Iñurrieta, euskarazko itzulpen automatikoak hobetzeko lanean» www.eitb.eus (EITB) Noiz kontsultatua: 2020-11-13.
  4. Iñurrieta Urmeneta, Uxoa. (). Aditza+izena unitate fraseologikoak gaztelaniatik euskarara: azterketa eta tratamendu konputazionala. Noiz kontsultatua: 2020-11-14.
  5. «Uxoa Iñurrieta: “Oso zaila izango da esaldi konplexuenak ere zuzen-zuzen itzuliko dituen tresnarik lortzea” — Unibertsitatea.Net» www.unibertsitatea.net Noiz kontsultatua: 2020-11-13.
  6. (Ingelesez) Inurrieta, Uxoa; Aduriz, Itziar; Ilarraza, Arantza Díaz de; Labaka, Gorka; Sarasola, Kepa. (2020-08-27). «Learning about phraseology from corpora: A linguistically motivated approach for Multiword Expression identification» PLOS ONE 15 (8): e0237767. doi:10.1371/journal.pone.0237767. ISSN 1932-6203. PMID 32853283. PMC PMC7451662. Noiz kontsultatua: 2020-11-13.
  7. «Uxoa Iñurrieta itzultzaileak tesia aurkeztu du» EIZIE Noiz kontsultatua: 2020-11-18.
  8. Iñurrieta, Uxoa. (2020). «Fraseologia konputazionalaren inguruan bueltaka: tesigile baten atzera-begirakoa» SENEZ- EIZIE Noiz kontsultatua: 2020-11-18.
  9. Berria. «Uxoa Iñurrieta eta Iraia Muñoa irabazle 'txiotesien' hirugarren lehiaketan» Berria Noiz kontsultatua: 2020-02-17.
  10. Mercero, Imanol. «As-katu-tasuna» Berria Noiz kontsultatua: 2020-11-18.
  11. Mercero, Imanol. «Azal hegalak» Berria Noiz kontsultatua: 2020-11-18.
  12. Mercero, Imanol. «Belarrien gozamenerako» Berria Noiz kontsultatua: 2020-11-18.
  13. Mercero, Imanol. «Suediako irakaspena» Berria Noiz kontsultatua: 2020-11-18.
  14. Mercero, Imanol. «Opera» Berria Noiz kontsultatua: 2020-11-18.
  15. MERCERO, IMANOL. «Ipuin zaharberritua» Berria Noiz kontsultatua: 2020-11-18.
  16. Iñurrieta, Uxoa. (2016). «Izen+aditz konbinazioen itzulpena: azterketa linguistikoa eta tratamendu konputazionala — Unibertsitatea.Net» www.unibertsitatea.net (UEU Unibertsitatea.net) Noiz kontsultatua: 2020-11-13.
  17. «Txiotesia lehiaketa - Irabazleak» www.unibertsitatea.net (UEU - Unibertsitatea.Net) Noiz kontsultatua: 2020-11-13.
  18. Uxoa-rentzat #txiotesia3 sari bat – Hizkuntza-teknologiak. Noiz kontsultatua: 2020-11-13.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]