Edukira joan

Valdepeñas

Valdepeñas
Espainiako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela-Mantxa
ProbintziaCiudad Realgo probintzia
AlkateaJesús Martín (en) Itzuli
Izen ofizialaValdepeñas
Posta kodea13300
INEk ezarritako kodea13087
HerriburuaValdepeñas
Geografia
Koordenatuak38°45′59″N 3°23′59″W / 38.76639°N 3.39972°W / 38.76639; -3.39972
Mapa
Azalera487,65 km²
Altitudea705 m
MugakideakAlhambra, Montiel, Torre de Juan Abad, Torrenueva, Santa Cruz de Mudela, Moral de Calatrava, Manzanares, Membrilla eta San Carlos del Valle
Demografia
Biztanleria30.782 (2025)
alt_left 15.719 (%51,2) (%48,8) 14.979 alt_right
Dentsitatea63 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakCognac
MatrikulaCR
valdepenas.es

Valdepeñas Ciudad Realgo udalerria da, Campo de Calatrava eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 30.782 biztanle zituen 487,6 km²-ko azaleran.

Biztanleriaren tamainaUrtea26.00027.00028.00029.00030.00031.00032.000200020052010201520202025ValdepeñasBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 14.979 gizon, 15.719 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.01
 
100+
 
0.03
0.09
 
95-99
 
0.33
0.61
 
90-94
 
1.32
1.07
 
85-89
 
2.24
2.25
 
80-84
 
3.32
3.39
 
75-79
 
3.93
4.22
 
70-74
 
4.56
5.91
 
65-69
 
6.18
7.62
 
60-64
 
7.67
8.08
 
55-59
 
7.93
7.90
 
50-54
 
7.67
7.84
 
45-49
 
7.87
7.20
 
40-44
 
6.76
6.17
 
35-39
 
6.28
6.02
 
30-34
 
5.44
5.54
 
25-29
 
5.16
5.83
 
20-24
 
5.10
6.09
 
15-19
 
5.64
5.62
 
10-14
 
4.77
4.67
 
5-9
 
4.22
3.84
 
0-4
 
3.60
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 65 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 56,6) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 11 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 11,6 —probintzian % 10—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Ciudad Realgo mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 65Probintzia berean · % 11,3Erkidegoan · % 1,2Beste erkidegoa · % 11Estatutik kanpo · % 11,6
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 3.541 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 66,5)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Maroko, Errumania dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 66,5Europa · % 16Afrika · % 14,3Asia · % 3,2Ozeania · % 0
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 17.368 etxebizitza zeuden: 11.728 (% 67,5) nagusiak eta 5.640 (% 32,5) ez-nagusiak.[4] Kontsumo elektrikoaren arabera, 1.287 (% 7,4) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 4.354 (% 25,1) hutsik zeuden.[5] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 24 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 119 plazarekin (4,96 plaza etxebizitzako).[6]

Tasazio-datuen arabera, 2023an udalerrian tasatutako etxebizitzen batez besteko prezioa 668 €/m²-koa zen (desbideratze tipikoa: 362 €/m²), eta prezio-tarte ohikoena 600-800 €/m² artekoa. Tasatutako etxebizitzen batez besteko azalera 162 m²-koa zen. 2022tik 2023ra % 4,3 jaitsi zen (698 €/m²). Balio hori Ciudad Realgo udalerrien medianaren (449 €/m²) % 48,8 gainetik zegoen.[7]

17.368etxebizitza
11.728etxegune
4.354hutsik (% 25,1)
24etxebizitza turistiko (2026) Ciudad Realgo mapa
668€/m² batez beste (2023) Ciudad Realgo mapa

Etxebizitza multzoa Ciudad Realgo mapa

11.728
5.640
Etxebizitza nagusia (11.728)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (5.640)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Ciudad Realgo mapa

11.727
4.354
Okupatuak (11.727)Noizbehinkakoak (1.287)Hutsik (4.354)

Guztira 11.728 etxegune zeuden, eta horietatik 3.008 (% 25,6) pertsona bakarrekoak ziren.[8]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 13.008
2 pertsona3.184
3 pertsona2.452
4 pertsona2.362
5 edo gehiago722

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 26.432 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 28,2 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 19,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 36,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 15,9.[9] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 27,3 zen 2021ean eta % 28,2 2024an; beraz, 0,9 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 16,9 izatetik % 15,9 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 29,6 ziren, eta gizonen artean % 26,7; 2,9 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 19,3 eta gizonen % 12,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

26.432biztanle 15 urte edo +, 2024
% 28,2goi-mailako ikasketak+0,9 puntu 2021etik mapa
% 15,9lehen hezkuntza edo gutxiago−1,0 puntu 2021etik mapa
% 12,1ikasten ari dira, 2024
% 15,9
% 36,9
% 19,0
% 28,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 15,9Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 36,9Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 19,0Goi-mailako ikasketak · % 28,2
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Ciudad Realgo mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 65,5 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 34,5 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 132 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 54,8 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 45,2. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 6,1 ziren.[9]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 6,1
DBH eta antzekoak
% 36,9
Erdi-mailako LH
% 8,6
Goi-mailako LH
% 9,7
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 9,0
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 6,2
Masterrak eta espezialitateak
% 2,8
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Valdepeñas, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak7.461% 28,23.425% 26,74.036% 29,6
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa5.013% 19,02.563% 20,02.450% 18,0
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)9.760% 36,95.247% 41,04.513% 33,1
Lehen hezkuntza edo gutxiago4.198% 15,91.571% 12,32.627% 19,3
Guztira26.432% 100,012.806% 100,013.626% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Valdepeñas, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 27,3% 18,6% 37,1% 16,925.782
2022% 27,9% 18,7% 37,6% 15,825.743
2023% 28,1% 18,5% 37,4% 15,926.123
2024% 28,2% 19,0% 36,9% 15,926.432

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 12,1 ikasten ari zen (3.208 pertsona).[10] Ikasten ari zirenetatik, % 47,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 27,2 batxilergoan, % 15,1 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 8,9 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 49,6 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 45,6; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 15,9 eta emakumeen % 14,3. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 89,9 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 47,7 eta 25–29 urtekoen % 14,2; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,7 baino ez.[11] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 44,0 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 37,6.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 89,9
20–24 urte
% 47,7
25–29 urte
% 14,2
30–34 urte
% 7,0
35–39 urte
% 6,5
40–44 urte
% 4,7
45–49 urte
% 3,4
50–54 urte
% 2,5
55 urte edo +
% 0,7
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 1,0
Goi-mailako ikasketak
% 47,7
Erdi-mailako LH
% 15,1
Batxilergoa
% 27,2
DBH eta antzekoak
% 8,9
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,2
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 88,6 estatuan jaio zen, eta % 11,4 atzerrian.[9] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 28,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 8,7; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 13,8 eta % 41,7, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 31,8 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 15,6; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 13,4 eta % 45,8, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 28,3
Goi-mailakoak
% 13,8
% 20,3
Batx. / erdi LH
% 17,9
% 42,7
DBH
% 26,6
% 8,7
Lehen H. edo gutx.
% 41,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 31,8
Goi-mailakoak
% 13,4
% 17,6
Batx. / erdi LH
% 20,6
% 34,9
DBH
% 20,1
% 15,6
Lehen H. edo gutx.
% 45,8
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 12,7 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 8,1.[10] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 48,8 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 34,4 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Valdepeñas Ciudad Realgo probintzian dagoen herri eta udalerri garrantzitsua da, Gaztela-Mantxako Autonomia Erkidegoaren hegoaldean. Guadiana ibaiaren arroan kokatua, mahastiz eta lautadaz inguratuta dagoen lur emankorra da, eta ardogintzaren bidez ospe handia lortu du nazio mailan eta nazioartean.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.161 euro-koa zen[12], eta etxegune bakoitzeko 32.722 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (13.408 euro) parean dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.150 euro zen. Errenta gordina 15.738 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 59,2[13]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 21,1), beste diru-sarrerak (% 11,8), langabezia-prestazioak (% 2,3), beste prestazioak (% 5,6).

59%
21%
12%
Soldata · % 59,2Pentsioak · % 21,1Langabezia · % 2,3Beste prestazioak · % 5,6Beste sarrerak · % 11,8
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[14][oh 1]. Udalerrian indizea 30,3 da, probintziakoaren (29,9; Ciudad Realgo mapa) parean eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,6 da, probintziakoaren (2,5; Ciudad Realgo mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) parean.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Valdepeñas udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 14.290 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 54,9; gainerako % 45,1 inaktibo zeuden (beste inaktiboak % 44,2, erretiratuak % 39,7 eta ikasleak % 16,2).[15] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 14,9 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 59,5 zen eta emakumezkoena % 50,6; langabezia-tasa, aldiz, % 8,1 eta % 22,3 zen, hurrenez hurren.[15]

Okupatuen kopurua 12.157 zen 2023ean, 2021eko 11.718etik gora.[16] Emakumeek okupatuen % 43,3 osatzen dute, eta gizonek % 56,7.

12.157okupatu, 2023+% 3,7 2021etik
% 43,3emakumeak okupatuen artean
% 54,9jarduera-tasa, 2024
% 14,9langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 46,8
% 8,2
% 17,9
% 19,9
Okupatuak · % 46,8Langabeak · % 8,2Ikasleak · % 7,3Erretiratuak · % 17,9Beste inaktiboak · % 19,9
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Valdepeñas, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak12.167% 46,86.883% 54,75.284% 39,3
Langabeak2.123% 8,2603% 4,81.520% 11,3
Inaktiboak11.732% 45,15.100% 40,56.632% 49,4
Guztira26.022% 100,012.586% 100,013.436% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 70,6), industria (% 15,4), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 7,9) eta eraikuntza (% 6,1).[16] Xeheago, jarduera-adarrik handiena merkataritza da (% 16,6), ondoren manufaktura-industria (% 14,6) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 9,7) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Ciudad Realgo mapa
% 15,4
% 70,6
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 7,9Industria · % 15,4Eraikuntza · % 6,1Zerbitzuak · % 70,6
Jarduera-adar zehatzak
Merkataritza
% 16,6
Manufaktura-industria
% 14,6
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 9,7
Administrazio publikoa
% 8,3
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 7,9
Ostalaritza
% 7,7
Hezkuntza
% 7,4
Eraikuntza
% 6,1
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Garraioa eta biltegiratzea
% 3,9
Jarduera profesionalak
% 3,5
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 3,5
Beste zerbitzu batzuk
% 2,8
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 1,9
Informazioa eta komunikazioak
% 1,8
Etxeetako jarduerak
% 1,8
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,3
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,6
Higiezinen jarduerak
% 0,3
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,1
Erauzketa-industriak
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 51,5; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 30,9), eta oinarrizko okupazioak % 13,0.[17] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 54,7 eta emakumeen % 47,4).

% 30,9
% 51,5
% 13,0
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 30,9Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 51,5Oinarrizko okupazioak · % 13,0Ez dago jasota · % 4,6
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Valdepeñas, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak3.756% 30,91.910% 27,71.846% 35,1
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak6.266% 51,53.773% 54,72.493% 47,4
Oinarrizko okupazioak1.578% 13,0910% 13,2668% 12,7
Ez dago jasota557% 4,6305% 4,4252% 4,8
Guztira12.157% 100,06.898% 100,05.259% 100,0

Okupatuen % 81,5 besteren konturako langileak dira, eta % 18,5 norberaren konturakoak.[18]

% 14,2
% 67,8
% 13,7
Norberaren kontura, langileak dituena · % 4,3Norberaren kontura, langilerik gabe · % 14,2Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 67,8Besteren kontura, aldi baterakoa · % 13,7
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Valdepeñas, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura2.248% 18,51.320% 19,1928% 17,6
Besteren kontura9.909% 81,55.578% 80,94.331% 82,4
Guztira12.157% 100,06.898% 100,05.259% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 89,3 estatuan jaio zen, eta % 10,7 atzerrian.[15] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 55,9 okupatuak dira, % 26,5 erretiratuak, % 7,4 ikasleak, % 5,2 bestelako inaktiboak eta % 5,0 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,4 okupatuak dira, % 33,3 bestelako inaktiboak, % 6,2 ikasleak, % 5,7 langabeak eta % 4,4 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 40,8 okupatuak dira, % 28,7 bestelako inaktiboak, % 11,8 erretiratuak, % 11,2 langabeak eta % 7,5 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 43,0 bestelako inaktiboak dira, % 29,3 okupatuak, % 18,2 langabeak, % 5,7 ikasleak eta % 3,8 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 55,9
Okupatuak
% 50,4
% 5,0
Langabeak
% 5,7
% 7,4
Ikasleak
% 6,2
% 26,5
Erretiratuak
% 4,4
% 5,2
Beste inakt.
% 33,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 40,8
Okupatuak
% 29,3
% 11,2
Langabeak
% 18,2
% 7,5
Ikasleak
% 5,7
% 11,8
Erretiratuak
% 3,8
% 28,7
Beste inakt.
% 43,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 91,2 estatuan jaio zen, eta % 8,8 atzerrian.[17] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 55,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 28,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,4 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 31,1 oinarrizko okupazioetakoak eta % 17,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 47,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 36,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 43,8 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 31,2 oinarrizko okupazioetakoak eta % 20,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 28,8
Goi eta erdi maila
% 17,0
% 55,4
Langile kualifikatuak
% 47,9
% 11,4
Oinarrizko okup.
% 31,1
% 4,5
Ez dago jasota
% 4,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 36,5
Goi eta erdi maila
% 20,2
% 47,7
Langile kualifikatuak
% 43,8
% 11,0
Oinarrizko okup.
% 31,2
% 4,8
Ez dago jasota
% 4,7
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[19] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 60,3 zerbitzuetan ari dira, % 20,3 industrian, % 9,8 eraikuntzan eta % 9,6 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 43,8 zerbitzuetan ari dira, % 35,1 nekazaritzan, % 13,0 industrian eta % 8,2 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 86,1 zerbitzuetan ari dira, % 10,0 industrian eta % 2,3 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 84,7 zerbitzuetan ari dira, % 7,6 nekazaritzan eta % 6,7 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 9,6
Nekazaritza
% 35,1
% 20,3
Industria
% 13,0
% 9,8
Eraikuntza
% 8,2
% 60,3
Zerbitzuak
% 43,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 2,3
Nekazaritza
% 7,6
% 10,0
Industria
% 6,7
% 1,6
Eraikuntza
% 0,9
% 86,1
Zerbitzuak
% 84,7
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 1.469 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 35.997 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[20][oh 2]. Udalerriaren azalera 487,7 km² denez, NAE lurraldearen % 73,8 da[21]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 58 arbolak (20.885 ha, 1.372 ustiategitan), % 40,9 lur goldagarria (14.711 ha, 716 ustiategitan), % 1,1 larre iraunkorrak (400 ha, 16 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,59 ha, 26 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
74%
26%
NAE · 35.997 ha (% 73,8)Gainerako azalera · 12.768 ha (% 26,2)
NAE, lur-erabileraren arabera
41%
58%
Lur goldagarria · 14.711 ha (% 40,9)Larre iraunkorrak · 400 ha (% 1,1)Arbolak · 20.885 ha (% 58)Baratzeak · 0,59 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 12.835 ardi eta ahuntz zeuden[22][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 18.772 gidari zeuden erroldatuta: 10.878 gizon (% 57,9) eta 7.894 emakume (% 42,1)[23]. Biztanleen % 61,2 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 23.900 ibilgailuk osatzen zuten: 15.124 turismo, 2.428 motozikleta, 2.332 ziklomotor, 1.677 furgoneta eta 1.591 kamioi[23]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 493 turismokoa zen (probintziako 3. baxuena), probintziako (546) eta Espainiako (525) batez bestekoen azpitik.

Turismoen batez besteko adina 13,8 urtekoa zen; turismoen % 7,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 12,7k 25 urte baino gehiago[23]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 52,9 diesel zen eta % 46,1 gasolinazko; 108 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,5; probintzian % 0,4). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 4,3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 32,9k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
30%
32%
33%
0 etiketa · 218 (% 0,9)ECO · 802 (% 3,4)C etiketa · 7.162 (% 30,3)B etiketa · 7.656 (% 32,4)Etiketarik gabe · 7.777 (% 32,9)
Turismoak, adinaren arabera
13%
24%
43%
13%
< 4 urte · 1.069 (% 7,1)4–8 urte · 2.041 (% 13,5)8–15 urte · 3.667 (% 24,2)15–25 urte · 6.430 (% 42,5)≥ 25 urte · 1.917 (% 12,7)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Valdepeñasen historia antzinako garaietara doa. Inguruan, iberiar (Oretaniar) herrien aztarnak aurkitu dira, eta erromatarren garaian ere aktibitate handia izan zuen. Horren erakusgarri da "Cerro de las Cabezas" izeneko herria iberiarra, K.a. VII. mendekoa.

Erdi Aroan, musulmanen eta kristauen arteko borrokak izan ziren, eta XIII. mendean Gaztelako Erresumak konkistatu zuen. Ondoren, Calatravako Ordenak kontrolatu zuen herria.

XVI. mendean, Don Álvaro de Bazán bihurtu zen Valdepeñaseko jaun, espainiako armadako almirante ospetsua, izan zen Santa Cruzko markes gisa lurraldearen jaun. Haren garaian, herriak hazkunde ekonomiko eta sozial garrantzitsua izan zuen, ardogintza eta nekazaritza bultzatuta.

1808an, Espainiako Independentzia Gerran, Valdepeñasek aurre egin zion frantziar armadari. Herritarrek, emakumeek barne, parte hartu zuten borrokan eta Juana Galán "La Galana" izeneko emakume ausarta sinbolo bat borrokako bihurtu zen.

Valdepeñas Mantxako lautadan dago, itsas mailatik 700 metrotik gora. Klimarik ohikoena mediterraneo kontinentalizatua da, uda bero eta lehorrak eta negu hotzak dituena. Ingurua mahastiz eta labore-eremuz betea dago, eta ardoaren ekoizpenerako baldintza ezin hobeak eskaintzen ditu.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Alhambra, Montiel, Torre de Juan Abad, Torrenueva, Santa Cruz de Mudela, Moral de Calatrava, Manzanares, Membrilla eta San Carlos del Valle.

Gaur egun, Valdepeñasek 30.000 biztanle inguruko populazioa du, eta Ciudad Real probintziako herri populatuenetako bat da. Biztanleria gehiena zerbitzuetan eta ardogintzan lan egiten du, baina nekazaritzak ere pisu handia du oraindik. Herriak azpiegitura moderno eta kultural onak ditu, eta azken urteotan turismoa ere indartzen ari da.

Valdepeñas kultura bizia eta ardoarekin estuki lotua duen herria da. Urtero ospatzen da Ardoaren Jaia (Fiesta del Vino), irailaren hasieran, eta milaka pertsona erakartzen ditu.

Herrian museo eta kultura-erakunde garrantzitsuak daude:

-Arte Garaikideko Museo Hiritarra (Museo Municipal de Arte Contemporáneo), espainiar eta nazioarteko artisten lanekin.

-Valdepeñasko Ardoaren Museoa, tokiko ardogintzaren historia eta prozesuak erakusten dituena.

-Arkeologia Zentro Interpretatiboa, non Cerro de las Cabezas aztarnategiaren inguruko informazioa jasotzen den.

-Gregorio Prietoren Fundazioa, Valdepeñasen jaiotako margolari ospetsuaren ondarea gordetzen eta zabaltzen duena. Bertan ikus daitezke artistaren margolanak, ilustrazioak eta 27ko belaunaldiko kideekin (besteak beste, Federico García Lorca, Luis Cernuda, Manuel Altoraguirre edo Rafael Alberti) izan zuen harremanaren aztarnak.

  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Ciudad Real.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Ciudad Real.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) Mapa interactivo de precios de la vivienda en España. CoHispania.
  8. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  9. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Ciudad Real.tab.
  13. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Ciudad Real.tab.
  14. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  15. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  20. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Ciudad Real.tab (Wikimedia Commons).
  21. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q898563.
  22. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Ciudad Real.tab (Wikimedia Commons).
  23. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Ciudad Real.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela-Mantxa
Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.