Vichyko gobernua

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Frantziar Estatua
État français

1940 – 1944
Estatu autoritarioa
Flag of France.svg Coat of Arms of the French State.svg
LocationVichyFrance.png
Bigarren Mundu Gerrako mapa
Petain mariskalaren izendapena 1940
Frantziako askapena 1944
Hiriburua Vichy
Hizkuntza(k) frantsesa
Erlijioa Katolizismoa
Aurrekoa
Flag of France.svg Frantziako Hirugarren Errepublika
Ondorengoa
Gobernu probisionala Flag of France.svg

Vichyko[1] Frantzia, Vichyko erregimena edo Vichyko gobernua Frantzian 1940ko uztailetik 1944ko abuztura artean Frantziako Hirugarren Errepublika ordezkatu zuen gobernuari ematen zaizkion izenak dira. Bere buruari Frantziar Estatua (État Français) izena eman zion.

1940ko uztailaren 10ean Hirugarren Reichak Frantziako guduan Frantzia menderatzearen ondorioz, Biltzar Nazionalaren bozketa baten ondoren, Philippe Pétainek gobernu berria aldarrikatu zuen. Bozketa haren bitartez, Philippe Pétain Hirugarren Errepublikaren azken Lehen Ministroak (Président du Conseil) botere berriak bereganatu zituen, "Frantziar Estatuaren buruzagi" (Chef de l'État Français) bilakatzeko. Pétainek politika erreakzionarioa gidatu zuen, "Révolution nationale" izeneko mugimenduaren bitartez "Nazioa bere onera ekartzea" helburutzat zuena[2].

Alemaniar Wehrmachtak okupaturiko Frantzia iparraldean, tartean Ipar Euskal Herriko zati batean, Vichyko erregimenak nolabaiteko eragina zuen; hau da, lege alemaniarrenarekin kontraesanean ez zeuden bitartean, haren legeak oraindik indarrean zeuden. Vichyn hiriburua zuen hegoaldeko "alde askean", berriz, jaun eta jabe izan zen.

Pétainen gobernuak nahita kolaboratu zuen naziekin. Poliziak eta Miliziak (Milice) judu eta, alemaniarren ikuspegitik, "jendaila" zirenak harrapatzeko operazioak egin zituzten, bai iparraldean bai hegoaldean[3].

Charles de Gaulle jeneralak Pétainen gobernuaren legitimitatea zalantzan jarri, eta beretzat hartu zuen Frantziar gobernuaren jarraipena. Overlord operazioaren ondoren Aliatuek Frantzia konkistatu zutenean 1944ko ekainean, de Gaullek Behin-Behineko Gobernua (GPRF) aldarrikatu zuen. Abuztuaren 31n Paris askatu zutenean, GPRFek bertan kokatu zuen bere hiriburua eta Aliatuek 1944ko urriaren 23an GPRF onartu zuten Frantziako gobernu legitimotzat[4].

Aliatuek aurrera egin ahala, Vichyko buruzagi eta jarraitzaileek Sigmaringen-era ihes egin zuten, Alemanian. Handik, Fernand de Brinonek zuzenduriko erbesteko gobernua ezarri zuten, 1945eko apirilera arte iraun zuena. Harrapatutako kolaborazionistak GPRFek epaitu eta, asko, exekutatu egin zituen. Pétainek goi-mailako traizioa egiteagatik heriotza-zigorra jaso bazuen ere, azkenean, biziarteko kartzela jaso zuen[5].

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Vichyko gobernua Aldatu lotura Wikidatan
  1. viʃi
  2.   Jackson, Julian T. (2001), France: The Dark Years, 1940-1944, Oxford University Press, Oxford, ISBN 0-19-820706-9 .
  3.   Weisberg, Richard H. (1988), Vichy Law and the Holocaust in France, New York University Press, ISBN 0-8147-9336-3 .
  4.   Azéma, Jean-Pierre; Bedarida, François (1996), Vichy et les Français, Fayard, Paris .
  5.   Lottman, Herbert R. (1984), Pétain, Seuil, ISBN 2-02-006763-3 .


Historia
Frantzia
Artikulu hau Frantziako historiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.