Vindolandako oholtxoak

Wikipedia, Entziklopedia askea
Vindolandako oholtxoak
Vindolanda tablet 291.jpg
Jatorria
Aurkikuntza lekua Vindolanda
Ezaugarriak
Hizkuntza latina
Kokapena
Lekua British Museum
Bilduma British Museum
vindolanda.csad.ox.ac.uk
Oholtxo batzuk British Museum museoan ikusgai

Vindolandako oholtxoak gaur egun arte Britainiar Uharteetan topatu izan diren eskuizkribu antzinakoenak ziren Bloombergeko oholtxoak urkitu ziren arte. Posta txartel baten neurriko egurrezko oholtxoen pusketan ikatzez idatziak daude eta K. o. I. et II. mendeen artekoak dira (Hadrianoren Harresiaren garaikideak). Nahiz eta Erromatar Inperioaren eremuen barnean zeuden lurraldeetan garai honetako papiroetan idatziriko antzeko erregistroak topatu izan diren, 1973. urterarte ez zen egurrezko oholtxoetan tinta edo ikatzez idatziriko erromatar idazkirik topatu, hain zuzen ere, Robin Birley arkeologoak Ingalaterrako iparraldeko Vindolanda aztarnategi arkeologikoan topatu zituen arte. Londresen dagoen Bloomberg eraikinean MOLA enpresak arkitu zituen oholtxoak erromatar munduak asko erabili ziren beste modu batekoak dira. Hauetan argizariaren gainean idazten zenez, azpiko egurrean markak geratu ziren.

Edukia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Agiriek gai militar ofizialak erregistratzen dituzte, bai eta Vindolandako gotorlekuko jendeak bidali eta jasotako mezu pertsonalak ere.

Eskutitz batzuk badirudi kontratista eta merkatariekin izandako posta-trukea dela, adibidez, Octavianus, 343 oholtxoa idatzi zuena, gariaren sal-erosketan diarduen negozio-gizon bat izan daiteke.

Idazkietan, 100. urte inguruan ospatutako urtebetetze jai baterako gonbidapena nabarmentzen da, 291. oholtxoa. Bertan Claudia Severa, Vindolandatik urrun egongo ez zen beste kanpamentu bateko komandanteraren emazteak, irailaren 11an betetzen zituen urteak, eta eskutitz honetan, Claudia Sulpicia, Vindolandako kanpamentuko komandanteari idazten dio bere urtebetetze festara gonbidatzeko. Hau, ziurrenik agiri guztien arteko antzinakoena da eta emakume batek latinez idatzi zuen. Britainiar Museoan gordeak daude, 2010ean 752 oholtxoetako testuak itzuliak eta argitaratuak izan ziren. Oraindik gaur egun ere, arkeologoek Vindolandan oholtxoak topatzen jarraitzen dute.

Kronologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Vindolandako kanpamentua Adrianoren harresia eraiki aurrekoa da eta oholtxo geihenak erer harresia baino zertxobait lehenago idatzi ziren. Robin Birleyk bost aldi ezberdindu zituen kanpamenduan:

  1. c. Ak.o 85–92, kanpamenduaren lehen eraikuntza.
  2. c. AD 92–97, fkanpamnetua handitzen da.
  3. c. AD 97–103, bigarren aldiz handitzen da.
  4. c. AD 104–120, kanpemendua jendez hustenda eta gero berreraikitzen da.
  5. c. AD 120–130, Adrianoren harresia eraikitzen denean

Oholtxoak 2. eta 3. aldietan (c. K.o. 92–103) sortu ziren, gehienak K.o. 102. urtea baino lehenago. Sorta zabalena Flavius Cerialis, Batavoen prefektoa (kanpamentko buruzagi militarra) eta bere emaztea zena, Sulpicia Lepidinarenak dira.

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Birley, Anthony (2002), Garrison Life at Vindolanda, Stroud, ISBN 9780752419503
  • Birley, Robin (2005), Vindolanda: extraordinary records of daily life on the northern frontier, Roman Army Museum Publications, ISBN 9781873136973
  • Bowman, Alan K; Thomas, J David (1974), The Vindolanda writing tablets, Northern history booklet, no. 47., Graham, ISBN 9780859830966
  • Bowman, Alan K (1994a), Life and letters on the Roman frontier : Vindolanda and its people, British Museum Press, ISBN 9780714113890
  • Bowman, Alan K (1994b), The Vindolanda writing tablets/ 2, British Museum Press, ISBN 9780714123004
  • Bowman, Alan K (2003), The Vindolanda writing tablets/ 3, British Museum Press, ISBN 9780714122496

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]