Edukira joan

Vorey-sur-Arzon

Vorey-sur-Arzon
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
DepartamenduaLoira Garaia
BarrutiLe Puy-en-Velayko barrutia
Kantonamenducanton of Vorey
Izen ofizialaVorey
Posta kodea43800
Geografia
Koordenatuak45°11′11″N 3°54′36″E / 45.1864°N 3.91°E / 45.1864; 3.91
Mapa
Azalera39,23 km²
Altitudea548 m, 510 m, 948 m eta 685 m
MugakideakBeaulieu, Bellevue-la-Montagne, Chamalières-sur-Loire, Roche-en-Régnier, Saint-Geneys-près-Saint-Paulien, Saint-Pierre-du-Champ eta Saint-Vincent
Demografia
Biztanleria1.488 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 711 (%48,6) (%51,4) 751 alt_right
Dentsitatea38 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakCreixell
vorey.fr

Vorey-sur-Arzon (frantsesez eta ofizialki: Vorey-sur-Arzon) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.488 biztanle zituen 39,2 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Beaulieu, Bellevue-la-Montagne, Chamalières-sur-Loire, Roche-en-Régnier, Saint-Geneys-près-Saint-Paulien, Saint-Pierre-du-Champ eta Saint-Vincent.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Vorey-sur-ArzonVorey-sur-Arzon
Població amb 949 habitants (2000)Saint-Vincent (5,0 km)
Població amb 904 habitants (2000)Beaulieu (7,1 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko hego-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1000-1500 mm artekoa, gutxiena udan, gehiena udazkenean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,3 °C-koa da, 16,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 747 mm-koa da, urtarrilean 8,4 euri-egun eta uztailean 6,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Chadrac udalerrian dago, 14,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 632 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,5 °C-koa da, 2019ko ekainaren 27an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -23,3 °C-koa da, 1956ko otsailaren 15an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 8,9 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (17,9 °C) eta hotzena urtarrila (1,1 °C). Urteko prezipitazioa 812 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (89 mm) eta lehorrena otsaila (40 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,24 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (8,3 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (10,7 °C) eta hotzena 1985 (7,3 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Vorey-sur-Arzon)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 1.1 1.6 4.8 7.7 11.8 15.8 17.9 17.3 13.0 9.4 4.7 1.9 8.9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 51 40 43 67 89 82 77 75 75 83 79 52 812
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (8,3 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,4−0,3+0,8+1,0+1,1+1,4+0,8+1,0−0,5+0,1+0,6+0,8
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (8,3 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea100012001400160018002000220024001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 751 gizon, 711 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.67
 
90-94
 
4.22
4.53
 
85-89
 
5.34
4.53
 
80-84
 
4.64
5.59
 
75-79
 
3.94
5.59
 
70-74
 
7.88
10.52
 
65-69
 
9.14
12.52
 
60-64
 
8.58
6.26
 
55-59
 
8.02
4.39
 
50-54
 
7.31
4.53
 
45-49
 
4.08
5.19
 
40-44
 
4.22
4.39
 
35-39
 
2.11
5.19
 
30-34
 
4.78
3.86
 
25-29
 
2.67
3.86
 
20-24
 
4.08
3.86
 
15-19
 
3.52
6.52
 
10-14
 
8.30
3.33
 
5-9
 
5.06
4.66
 
0-4
 
2.11
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Vorey udalerrian 1.406 biztanle zeuden eta 724 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,94 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 43,5), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

1.406biztanle
724elkarbizitza-unitate
1,94lagun elkarbizitza-unitateko
394familia
Udalerria
% 17
% 29
% 9
% 44
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 394 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (208). Guraso bakarreko 63 familietatik 34etan ama zen guraso bakarra. 222 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 83k seme-alaba bakarra zuten etxean, 54k bi, eta 35k hiru edo gehiago.[10]

208
123
63
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean222
Seme-alaba bat83
Bi seme-alaba54
Hiru seme-alaba25
Lau edo gehiago10

15 urte edo gehiago zituzten 1.269 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 9,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 34,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 68,8). 80 urte edo gehiagoko 175 biztanleetatik 115 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 60 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 9
25-39% 13
40-54% 20
55-64% 31
65-79% 32
80 +% 34
Bikotean bizi da
15-24% 19
25-39% 69
40-54% 65
55-64% 63
65-79% 59
80 +% 34

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 40,0 ezkonduta zegoen, eta beste % 15,9 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,2 izatezko bikotean eta % 5,7 PACS bidez lotuta). % 25,1 ezkongabeak ziren, % 11,2 alargunak eta % 7,8 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 40,0
Ezkongabea% 25,1
Alarguna% 11,2
Izatezko bikotean% 10,2
Dibortziatuta% 7,8
PACS bidez lotuta% 5,7

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 45,7), enplegatuak (% 13,4), eskulangileak (% 10,1), erdi-mailako lanbideak (% 9,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 45,7) Loira Garaia departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) gainetik dago. 25 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 3,5).[10]

Udalerria
% 8
% 9
% 13
% 10
% 46
Loira Garaia
% 14
% 14
% 16
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.075 etxebizitza zeuden. Horietatik 726 egoitza nagusi ziren, 204 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 144 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (881), eta apartamentuak gutxi ziren (188). Egoitza nagusietatik 481 beren jabearen bizilekuak ziren, 219 alokairuan zeuden, 48 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 26 doan lagata.[11]

1.075etxebizitza
726egoitza nagusi
881etxe
188apartamentu

Etxebizitza multzoa

726
204
144
Egoitza nagusia (726)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (204)Hutsik (144)

Etxe mota

881
188
Etxea (881)Apartamentua (188)

Jabetza egoera

481
219
Jabeak (481)Alokairuan (219)HLM (48)Doan lagata (26)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (163).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik163
1919-194593
1946-1970124
1971-1990150
1991-2005105
2006-202077

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (313). 294 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 444 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 372 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 266tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela5
2 gela42
3 gela166
4 gela201
5 gela edo gehiago313

Berogailu mota

160
259
294
Gas sarea (2)Fuel-olioa (160)Elektrizitatea (259)Gas botila (12)Bestelakoak (294)

Aparkalekua eta ibilgailuak

444aparkalekua
372ibilgailu 1
266ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 781 biztanleetatik 584 aktibo ziren (% 74,8), horietako 507 lanean (% 64,9) eta 77 langabezian (aktiboen % 13,2).

78115-64 urteko biztanle
% 74,8aktibo
% 64,9lanean
% 13,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 59,3
25-54 urte% 91,1
55-64 urte% 51,5
Gizonak% 75,9
Emakumeak% 73,6

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 33,3
BEPC, brebeta% 28,6
CAP-BEP% 14,0
Batxilergoa% 10,2
Goi-mailako +2% 8,4
Goi-mailako +3/4% 8,3
Goi-mailako +5% 5,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 13,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

197 ez-aktibotik 44 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 22,3), 84 erretiraturik zeuden (% 42,6) eta 69 bestelako ez-aktibo ziren (% 35,0).

Ez-aktiboak

% 22
% 43
% 35
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 12
% 12
% 21
% 26
% 22
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 356 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 507 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

356enplegu udalerrian
% 71,9soldatapeko
% 28,4ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.250 eurokoa zen.

22.250 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 25.140 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 78 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 27 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 5 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 3 iturginak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak, 4 jatetxeak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.[13]

2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.[14]

2000. urtean Vorey-sur-Arzon udalerrian 39 nekazaritza-ustiategi zeuden, 924 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1928ko urriaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,3 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Le Puy-Chadrac », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]