Wisconsin

Wikipedia, Entziklopedia askea
Wisconsin
State of Wisconsin
Ereserkia: On, Wisconsin! (en) Itzuli
Leloa: Forward
Flag of Wisconsin.svg
Flag of Wisconsin (en) Itzuli
Coat of arms of Wisconsin.svg
Map of USA WI.svg
Geografia
HiriburuaMadison
43°4′29″N 89°23′3″W
Hiririk handienaMilwaukee
Azalera169.790
Ura %17,31
Punturik altuenaTimms Hill (en) Itzuli
Punturik sakonenaMichigan
MugakideakMichigan, Minnesota, Illinois, Iowa eta Ontario
Administrazioa
GobernadoreaTony Evers
LegebiltzarraWisconsin Legislature (en) Itzuli
Epai autoritateaWisconsin Supreme Court (en) Itzuli
Demografia
Biztanleria5.771.337 (2015)
Green Arrow Up.svg84.351 (2010)
Dentsitatea34,02 bizt/km²
Hizkuntza ofizialak
Erabilitako hizkuntzak
Ezkontzeko adinagenero guztiak: 18
Derrigorrezko eskolaratzea-18
Ekonomia
BPG nominala338.678.400.000 US$ (2020)
349.416.500.000 US$ (2019)
Adierazpen errorea: Ustekabeko < eragileaAdierazpen errorea: Hitz ezezaguna "br" (2019)
Historia
Sorrera data: 1848ko maiatzaren 29a
Bestelako informazioa
Ordu eremua
wisconsin.gov

Wisconsin Ameriketako Estatu Batuetako estatua da, Estatu Batuetako ipar-erdialdean dagoena. Estatuko hiririk handiena Milwaukee da, eta, hiriburua, Madison. Wisconsinek 5,5 milioi biztanle ditu guztira.

Hiri nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wisconsingo 5 eskualde geografikoak.

Orografia eta klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bost eskualde bereizten dira: Iparraldeko goi-ordokia, Superior aintziraren inguruko behe-ordokiak, Erdialdeko ordokia, Mendebaleko goi-ordokia eta hego-ekialdeko mendialdeak eta behe ordokiak. Wisconsingo iparraldea aintziraz betea da. Basoek lurralde guztiaren azaleraren % 45 hartzen dute eta iparraldeko goi-ordokia eta erdialdeko ordokia erabat estaltzen dute.

Misisipi ibaiak estatu hau zeharkatzen du, Minnesotatik etorrita.

Klima zorrotza da iparraldean (-9 °C neguan) baina hegoaldera egin ahala epeltzen da. 800 mm euri ur egiten du urtean batez beste. Lurrak antzuak dira iparraldean eta emankorrak hegoaldean.

Mugak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iparraldean, Superior aintzira eta Michigango penintsula; ekialdean, Michigan aintzira; hegoaldean, Illinois estatua; mendebalean Minnesota eta Iowa estatuak.

Biztanleak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alemaniar jatorrikoek osatzen dute etnia nagusia eta poloniarrak, eskandinabiarrak eta ingelesak datoz ondoren. Beltzak gero eta gutxiago dira eta, egun, % 4 baizik ez dira. 30.000 indiar bizi dira, gehienak Menomineen eta Milwaukeen. Biztanleen % 70 lurraldeko % 20ko eremuan bizi da.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mississippi ibaiko 9. urtegia, Iowan.

Estatu Batuetako nekazaritza eremu garrantzitsuenetakoa da Wisconsin: azukre erremolatxa, artoa, patata, garia, garagarra, tabakoa. Abere hazkuntza (behi eta zerri azienda) ere oso garrantzitsua da eta, egun, Estatu Batuetako lehen esne ekoizlea da. Baso oparoek, halaber, Estatu Batuetako lehen zur eta paper-ore ekoizle bihurtzen dute. Turismoa eta Milwakee hirian den industria (janari industria, metalurgia, nekazaritzarako makineria, tresneria elektrikoa eta mekanikoa, zurgintza) dira ekonomia jarduera nagusiak.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wisconsingo kapitolioa (Madison).

Jean Nicolet frantses esploratzailea izan zen bertaratu zen lehen europarra (1634) eta 1717an eraiki zen han lehen herrigunea. Frantsesen mende egon zen lurraldea 1763. urtean ingelesen esku geratu zen arte. 1848. urtean Estatu Batuetako 30. estatu bihurtu zen.

Wisconsindar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]